Η «τρίτη και φαρμακερή» των Homo Sapiens

Χρειάστηκε τρεις προσπάθειες μέσα σε διάστημα 12.000 ετών ο Homo Sapiens για να «κατακτήσει» την Ευρώπη; Αυτό υποστηρίζει νέα αμφιλεγόμενη έρευνα που υπογράφει επιστημονική ομάδα ύστερα από μελέτη των σπηλαίων της κοιλάδας του Ροδανού ποταμού. Τα στοιχεία μάλιστα δείχνουν πως κατευθύνθηκε δυτικά και βόρεια, ερχόμενος από τη Δυτική Ασία, μέχρι να εγκατασταθεί σε ευρωπαϊκά εδάφη.

Οι προσπάθειες του σύγχρονου ανθρώπου να φτάσει στην Ευρώπη ξεκίνησαν πριν από 54.000 χρόνια, αλλά «τα δύο πρώτα κύματα απέτυχαν. Το τρίτο, πριν από περίπου 42.000 χρόνια, αποδείχθηκε επιτυχημένο. Τότε πήραν τον έλεγχο της Ευρώπης και οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν» υποστηρίζει ο επικεφαλής των ανασκαφών στη Γαλλία, Λουντοβίκ Σλιμάκ, ο οποίος εκπροσωπεί το Πανεπιστήμιο της Τουλούζης.

Ο Λουντοβίκ Σλιμάκ έχει επίσης υποστηρίξει, σε προηγούμενες εργασίες του, ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι, οι οποίοι πρωτοεμφανίστηκαν από την Αφρική πριν από περίπου 60.000 χρόνια, μπορεί να ήταν οπλισμένοι με τόξα και βέλη, κρίνοντας από τα μικροσκοπικά αιχμηρά λίθινα εργαλεία ηλικίας 54.000 ετών – τα οποία μοιάζουν πολύ με αιχμές από βέλη – που έχουν βρεθεί στο σπήλαιο Μαντρέν στην κοιλάδα του Ροδανού. Αυτή η «τεχνολογία» – που επέτρεπε στους κυνηγούς να σκοτώνουν από απόσταση χωρίς να θέτουν τον εαυτό τους σε κίνδυνο – θα έδινε στους νεοαφιχθέντες ένα ζωτικό πλεονέκτημα έναντι των ντόπιων Νεάντερταλ.

Αν, όμως, όντως ο Homo Sapiens ήταν καλύτερα εξοπλισμένος, γιατί οι δύο πρώτες απόπειρές του να «κατακτήσει» την Ευρώπη απέβησαν άκαρπες; Οι πρώτες ομάδες που έφτασαν στην Ευρώπη, σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα του Σλιμάκ, ήταν ολιγομελείς και πιθανόν ο αριθμός των συμμετεχόντων σε αυτές να μην ξεπερνούσε τους 100, με αποτέλεσμα να μην είναι αρκετοί ώστε να γίνει επιμειξία με τους ντόπιους πληθυσμούς.

«Την τρίτη φορά έφτασε ένα πραγματικά τεράστιο κύμα ανθρώπων που άρχισαν να δημιουργούν κοινωνικά δίκτυα, όχι με τους Νεάντερταλ αλλά με μεμονωμένες μικρές ξεχωριστές ομάδες Homo sapiens, προκειμένου να δημιουργήσουν ένα τεράστιο δίκτυο σε όλη την Ευρώπη. Και τελικά, αυτό ήταν που ξεκίνησε την παρακμή των Νεάντερταλ στην Ευρώπη» λέει ο Σλιμάκ.

Τα εργαλεία του Σατελπερονιάν

Τα αποτελέσματα της έρευνας, ωστόσο, τα οποία δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση Plos One, θεωρούνται αμφιλεγόμενα επειδή αμφισβητούν την προέλευση μιας από τις βασικές «βιομηχανίες» προϊστορικών λίθινων εργαλείων που έχουν αποκαλυφθεί στην Κεντρική Γαλλία. Πρόκειται για τα γνωστά ως εργαλεία του Σατελπερονιάν, από το όνομά του χωριού όπου ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά τα εργαλεία τον 19ο αιώνα.

Τα εργαλεία αυτά, τα οποία διακρίνονται για τις κομψές, λεπτές λεπίδες τους και την εξελιγμένη κατασκευή τους κι έχουν αποδοθεί από τους περισσότερους επιστήμονες στους Νεάντερταλ και θεωρούνται «μάρτυρες« της σύνθετης σκέψης των δημιουργών τους.

Αντιθέτως, ο Σλιμάκ υποστηρίζει ότι τα εργαλεία του Σατελπερονιάν είναι έργο του Homo Sapiens και δεδομένης της ομοιότητάς τους με τα λίθινα εργαλεία που κατασκευάζονταν στη Μέση Ανατολή, συμπεραίνουμε ότι τα έφεραν μαζί τους καθώς μετακινούνταν στην Ευρώπη.

Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις, όπως φαίνεται ήδη από τη δήλωση του καθηγητή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου Κρις Στρίνγκερ στον βρετανικό «Observer», ο οποίος χαρακτήρισε τη δημοσίευση «προκλητική και φιλόδοξη».