Οι «νάρκες» της 21ης Μαΐου

Υστερα από τα δύο τελευταία, επίσημα κομμάτια του προεκλογικού παζλ (το σχέδιο για την επόμενη τετραετία και το ψηφοδέλτιο Επικρατείας) αρχίζει και τυπικά για την κυβέρνηση η μάχη τριών εβδομάδων για να «εξουδετερώσει» όσα και η ίδια φοβάται ότι ναρκοθετούν την τροχιά της προς την 21η Μαΐου. Μπορεί το μεταπασχαλινό κύμα δημοσκοπήσεων να δίνει στους νεοδημοκράτες πνοή – έστω συγκρατημένης – αισιοδοξίας, ωστόσο στα υψηλά κλιμάκια παραμένουν παράγοντες προβληματισμού, κυρίως μέσα από τις ποιοτικές μετρήσεις. Αυτοί προκαλούν έως και διαφορετικές προσεγγίσεις εντός του κυβερνητικού στρατοπέδου σχετικά με το πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η συσπείρωση της κομματικής βάσης και επιπλέον οι εισροές νέων ψηφοφόρων είναι διαρκή ζητούμενα τόσο για την κυβέρνηση όσο και για την αξιωματική αντιπολίτευση, όπως μαρτυρά ο προεκλογικός λόγος των αρχηγών – μεταξύ άλλων τα ευθεία ανοίγματα του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τη δεξαμενή του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ καθώς και εκείνα του Αλέξη Τσίπρα προς το δεξιό-κεντροδεξιό ακροατήριο. Στο μυαλό και των δύο παραμένουν τα δύο πιο κρίσιμα ποσοστά που θα απαντηθούν στην εκλογική βραδιά και τα οποία συγκεντρώνουν προς το παρόν εκτιμήσεις και στοχοθεσίες. Το ένα είναι το ποσοστό του πρώτου κόμματος, με διακηρυγμένο τον στόχο της ΝΔ αυτό να αποτελέσει σαφές εφαλτήριο (όπως θεωρείται το 35%) για τη διεκδίκηση της αυτοδυναμίας σε περιβάλλον ενισχυμένης αναλογικής. Το δεύτερο αφορά το εύρος της ψαλίδας μεταξύ πρώτου και δεύτερου, το οποίο θα καθορίσει μετεκλογικά το αφήγημα της κάθε πλευράς και μοιραία το εύρος των κινήσεών τους.

Στη βάση αυτών και με φόντο τα γκάλοπ της περιόδου τα οποία δείχνουν προσώρας τάση ελαφριάς ενίσχυσης της απόστασης ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ, τάση περαιτέρω ενίσχυσης των μικρότερων κομμάτων και εκ νέου τάση ενίσχυσης όσων προτιμούν αυτοδύναμη κυβέρνηση ή κυβέρνηση με κορμό τη ΝΔ, οι γαλάζιες συζητήσεις εστιάζονται σε τέσσερα άλλα μέτωπα. Είναι εκείνα που οι ποιοτικοί δείκτες τους δύσκολα αλλάζουν, εξού και εκλαμβάνονται ως μικρές ή μεγαλύτερες «νάρκες» εν όψει της απλής αναλογικής: οι δύσπιστοι νέοι, οι απόμακροι κεντρώοι, οι χαλαροί δεξιοί, το μέτωπο του «αντι-».

Το «χάσμα γενεών»

Στο γαλάζιο στρατόπεδο διαμορφώνονται δύο σχολές σκέψης σε ό,τι αφορά το… εκλογικό «χάσμα γενεών», τις εκ διαμέτρου διαφορετικές απαντήσεις που δίνουν οι 17-29 ετών σε σχέση με τους 60+ ετών, καθώς και τις προσπάθειες προσέγγισης των νεότερων ηλικιών. Από τη μία είναι εκείνοι που θεωρούν ότι οι επιχειρήσεις γοητείας προς 20άρηδες και 30άρηδες πρέπει να συνεχιστούν ως το τέλος. Από την άλλη υπάρχουν οι φωνές που λένε ότι στην τελική ευθεία το βάρος δεν θα πρέπει να πέφτει τόσο σε «χαμένες» έως σήμερα δεξαμενές για τη ΝΔ αλλά περισσότερο στη διασφάλιση ακροατηρίων που βρίσκονται εγγύτερα στην κεντροδεξιά παράταξη, συνεπώς είναι – όπως λένε – ρεαλιστικά προσεγγίσιμες. Οπωσδήποτε η ΝΔ δίνει έμφαση στους 35-44 ετών που θεωρούνται η πλειονότητα στο εκλογικό σώμα, όταν σύμφωνα με τα δεδομένα των εθνικών εκλογών το 2019 οι 17-24 ετών, αποτελώντας το 8,4% του εκλογικού σώματος, έδωσαν καθαρό προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ με δεύτερη τη ΝΔ και τρίτο το ΜέΡΑ25. Πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν ταυτόχρονα τη διαχρονική επιλογή της αποχής από τις εκλογές των νεότερων ηλικιών, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να χαρτογραφηθεί δημοσκοπικά το αν και πόσοι θα φτάσουν τελικά στο παραβάν. Προσωπικά ο Μητσοτάκης, όπως και ο Τσίπρας, επιχειρεί επικοινωνιακά ανοίγματα στη νεολαία ενώ προγραμματικά έφερε στο προσκήνιο αφενός τη νέα στεγαστική πολιτική «Σπίτι μου» (1,8 δισ. ευρώ σε συνολικά 137.000 νέους δικαιούχους έως 39 ετών), αφετέρου θέματα απασχόλησης (μείωση της ανεργίας κάτω από 8% έως το 2027, αύξηση κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ εντός τετραετίας).

Το Κέντρο

Ο «μεγάλος αγώνας», λένε κυβερνητικοί, είναι στο Κέντρο, με πρωθυπουργικούς συνεργάτες να εντοπίζουν εκεί τις μεγαλύτερες δυσκολίες ανάκαμψης δυνάμεων. Προσωπικά ο Μητσοτάκης επιχειρεί επαναπροσεγγίσεις δεξαμενών που τον στήριξαν το 2019 μέσα από πρόσωπα που δεν προέρχονται από τη γαλάζια οικογένεια και από πολιτικές-ατζέντες που δείχνουν να στοχεύουν σε ισχυρότερη πλειοψηφία. Η δύσκολη ισορροπία για τον Μητσοτάκη να μη δυσαρεστεί το δεξιότερο ακροατήριο και ταυτόχρονα να μη σπρώχνει μακριά τον κεντρώο χώρο συνοψίζεται στο αφήγημα σταθερότητας και ειδικότερα στο νεοδημοκρατικό (διπλό) μήνυμα περί «πατριωτισμού της ευθύνης» και «εκσυγχρονισμού της προόδου». Στην τετραετία διακυβέρνησης άλλωστε ο Πρωθυπουργός χρειάστηκε να φροντίσει τα αλλεπάλληλα ρήγματα που είδε ξαφνικά να ανοίγουν με το προοδευτικό Κέντρο. Ο ίδιος σε όλες τις τελευταίες παρεμβάσεις του δείχνει να απευθύνεται ανοιχτά στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, κυρίως προτάσσοντας τον κίνδυνο «τερατογένεσης», «παραλυσίας», «αστάθειας» εφόσον βρεθούν σε συγκυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα και του Γιάνη Βαρουφάκη. Αλλά και προγραμματικά φέρνοντας μπροστά θέματα Δικαιοσύνης (επιτάχυνση απονομής, ψηφιακή στρατηγική), κράτους (συνταγματική αναθεώρηση, αξιολόγηση) κ.λπ. Η στόχευση είναι καθαρή: το κεντροαριστερό κοινό που αξιολογεί θετικά τον Μητσοτάκη και καλύπτεται από πολιτικές του, όσο κι αν δεν ταυτίζεται με το κόμμα, τη ΝΔ. Τη γαλάζια τακτική «διαβάζουν» στη Χαριλάου Τρικούπη, εξού και ο Νίκος Ανδρουλάκης σπεύδει να την αποδομήσει, απορρίπτοντας δημόσια κάθε σενάριο συγκυβέρνησης με το ΜέΡΑ25. Η στρατηγική προσέγγισης των κεντρώων, ιδίως όσων παραμένουν στη ζώνη των σκεπτικών, αναποφάσιστων, προδιαγράφεται ότι θα εμφανίζεται στις αντεγκλήσεις Μαξίμου και Πειραιώς με τη Χαριλάου Τρικούπη. Ενδεικτική η πιο πρόσφατη αποστροφή του Μητσοτάκη (Alpha) για τον πολιτικό αντίπαλό του, πως «έχει δείξει ότι το πρόβλημά του δεν είναι η ΝΔ αλλά εγώ προσωπικά, κι εγώ δεν μπορώ να μπω σε αυτή τη συζήτηση».

Η δεξιά αποχή

Μεγαλύτερη αισιοδοξία φαίνεται να υπάρχει στη ΝΔ για τη δυνατότητα συσπείρωσης των δεξιών ψηφοφόρων. Τα καμπανάκια του Μητσοτάκη κατά της χαλαρής αντιμετώπισης της κάλπης της 21ης Μαΐου χτυπούν άλλωστε και για εκείνη τη δεξαμενή, κυρίως υπό τον φόβο της αποχής. Και για τη συσπείρωση επιλέγονται επικοινωνιακές και προγραμματικές κινήσεις. Αφενός είναι οι δεσμεύσεις σε μέτωπα διακυβέρνησης που βρίσκουν περισσότερο ανοιχτά αφτιά στο συντηρητικό ακροατήριο (Μεταναστευτικό, εξοπλιστικά κ.ά.), όπως έδειξε ο Μητσοτάκης μιλώντας για «ισχυρή Ελλάδα» στην παρουσίαση του σχεδίου επόμενης τετραετίας. Αφετέρου είναι η ανάγκη να υπάρξουν διαδοχικά εικόνες ενότητας της παράταξης με επιστράτευση και των δύο πρώην πρωθυπουργών, Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή. Επόμενος σταθμός για τον νυν και τους πρώην πρωθυπουργούς θα είναι η κοινή εμφάνισή τους τη μεθεπόμενη εβδομάδα (9 Μαΐου) σε εκδήλωση για την Ημέρα της Ευρώπης στο Ζάππειο.

Ο αντισυστημισμός

Στο μεταξύ η λεγόμενη αντισυστημική ψήφος προβληματίζει τα τρία μεγαλύτερα κόμματα, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, που προσπαθούν να ζυγίσουν τα πώς και πόσο θα επηρεαστούν. Πολιτικοί αναλυτές συμφωνούν άλλωστε ότι η απλή αναλογική «εξυπηρετεί» τους μικρότερους. Μητσοτάκης και Τσίπρας απευθύνουν ήδη τα σινιάλα τους με βάση τους δύο στόχους τους (ποσοστό, ψαλίδα) για την πρώτη Κυριακή. «Δεν χωρούν επιπολαιότητες, άσφαιρα μηνύματα δήθεν διαμαρτυρίας» επιμένει με κάθε ευκαιρία ο Μητσοτάκης. «Η πιο ισχυρή αντισυστημική ψήφος είναι η ψήφος στον ΣΥΡΙΖΑ» λέει ο Τσίπρας, επιδιώκοντας να δώσει το δικό του περιεχόμενο στον αντισυστημισμό, την ώρα που το ΜέΡΑ25 δείχνει να επενδύει σε λογική «αντί-», την οποία προφανώς και δεν καλύπτουν τα κόμματα εξουσίας.