Στην άκρη της δεύτερης σειράς

Ηταν κάποιο απόγευμα, από εκείνα τα παράξενα της καραντίνας, όταν με πήρε ο Μισέλ στο τηλέφωνο για να μου πει για τον καρκίνο στους πνεύμονες. Η φωνή του πρόδιδε ανησυχία, αλλά στα λόγια του δεν άφησε χώρο για να τον παρασύρει το συναίσθημα. «Κάνω θεραπείες, είναι όλα υπό έλεγχο και αν εξαιρέσεις την ταλαιπωρία την ημέρα της χημειοθεραπείας, είμαι καλά».

Είχε μια περίεργη σχέση ο Μισέλ με το συναίσθημα – ή τουλάχιστον έτσι μου φαινόταν εμένα. Στα είκοσι περίπου χρόνια που ήμασταν φίλοι σπάνια θα άνοιγε την καρδιά του για κάτι που θα τον απασχολούσε. Λες και όλα τα καθημερινά και μικρά που βασανίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη να τον άφηναν αδιάφορο.

Ηταν γοητευτική αυτή η αντίφαση στον Μισέλ. Εμοιαζε απόμακρος και αποστασιοποιημένος, ενώ ήταν σταθερά παρών στις ζωές των ανθρώπων που είχε επιλέξει να αποζητά ανάμεσα σε ταξίδια και φεστιβαλικές υποχρεώσεις. Θαύμαζα την αυτάρκεια και την προσαρμοστικότητά του στις καταστάσεις. Μόνο η ανοργανωσιά του, στοιχείο μιας πληθωρικής στάσης ζωής, μπορούσε να τον αποσυντονίσει κι αυτό για λίγο.

Τον γνώρισα στην ΕΡΤ το 2004. Είχε ήδη πετύχει κάτι πολύ σπουδαίο. Είχε ανοίξει τους κινηματογραφικούς μας ορίζοντες ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης απαλλάσσοντας μια ολόκληρη γενιά από την εσωστρέφεια. Η ανταμοιβή του για τα εμπνευσμένα αφιερώματα, τις πλούσιες εκδόσεις και τις σπάνιες μονογραφίες ήταν η απομάκρυνσή του 13 χρόνια μετά, με το πρόσχημα της ανανέωσης.

Η ΕΡΤ τότε για τον Μισέλ ήταν μια επιστροφή που δεν είχε επιλέξει. Συγχρόνως όμως ήταν σαν «επιστροφή στο σπίτι». Εκεί βρήκε τον Γιώργο Μπράμο, επιστήθιο φίλο του, με τον οποίο μοιραζόταν την αγάπη του για τον κινηματογράφο και θαύμαζε την ικανότητά του να μετατρέπει την κινηματογραφική κριτική σε ασκήσεις διανόησης.

Ο Μισέλ βρήκε έτσι ένα οικείο περιβάλλον και το έδαφος για να κάνει σαν σκαπανέας αυτό που ήξερε: να αναζητά και εντοπίζει άγνωστα διαμάντια για το κινηματογραφικό πρόγραμμα της ΕΤ1.

Εκεί συνάντησα για πρώτη φορά τον Μισέλ, στους διαδρόμους του δευτέρου ορόφου της Κατεχάκη. Με την έπαρση κάποιας που διανύει την τρίτη δεκαετία ζωής δεν αισθάνθηκα αμέσως ευγνώμων για αυτή την επαγγελματική συνθήκη.

Του Μισέλ άλλωστε ποτέ δεν του άρεσε να κάνει τον δάσκαλο και εγώ διψούσα για απαντήσεις όταν εκείνος έβαζε μόνο τα ερωτήματα.

Μου πήρε κάμποσο καιρό να καταλάβω ότι αυτή η συνθήκη ήταν σπάνια. Και τώρα ανακαλώ πάντα με συγκίνηση τα Φεστιβάλ στη Βενετία και το Βερολίνο που βρεθήκαμε μαζί, τις διαφωνίες μου για την Κλερ Ντενί και τον Κλάουμπερ Ρόχα.

Η κινηματογραφική αίθουσα ήταν ένας χώρος απόλυτης θαλπωρής για τον Μισέλ. Οταν τα φώτα έσβηναν, η οθόνη άναβε και εκείνος παραδιδόταν στη μαγεία της, απαλλαγμένος από κάθε βάρος. Εκεί που τον έβρισκα θα θυμάμαι πάντα τον φίλο μου. Στην άκρη της δεύτερης σειράς.

Η Δώρα Αναγνωστοπούλου είναι δημοσιογράφος