SOS από την Αφρική

Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με μια καλύβα φτιαγμένη από 150 πολύχρωμους μπόγους μεταχειρισμένων ρούχων τοποθετημένους σε διάφανα καλύμματα. Αν ο επισκέπτης πλησιάσει λίγο περισσότερο και ενημερωθεί για την εγκατάσταση που διαδέχθηκε τη διάσημη αράχνη της Λουίζ Μπουρζουά στην Εσπλανάδα του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, θα καταλάβει πως πρόκειται για μια εικαστική δημιουργία που έχει τον τίτλο «Επιστροφή στον Αποστολέα». Και φέρει την υπογραφή μιας κολεκτίβας που κατά το 2022 κατέκτησε μια θέση ανάμεσα στις 100 πλέον σημαντικές προσωπικότητες οι οποίες συμβάλλουν στη διαμόρφωση του διεθνούς σύγχρονου πολιτισμού (βάσει της γερμανικής πολιτιστικής επιθεώρησης «Monopol»), της εξαμελούς NEST από την Κένυα. Σε μια λίγο πιο προσεκτική ανάγνωση ωστόσο θα διαπιστώσει πως η διαστάσεων 8,8 x 7,7 x 4,6 μ. κατασκευή που αποτελείται από «δεμάτια» (μπόγους) συνολικού βάρους 40 τόνων, «ντυμένη» με ένα ηχοτοπίο από τις φωνές των πωλητών στις αγορές ρούχων, δεν είναι παρά το αποτύπωμα μιας χωματερής, σαν εκείνες όπου καταλήγουν το 40% των χρησιμοποιημένων ρούχων που αποστέλλονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη στις αφρικανικές χώρες. Κι αυτός είναι ο στόχος της νέας αυτής εικαστικής παρέμβασης που το ΚΠΙΣΝ πραγματοποιεί σε συμπαραγωγή με το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με το πρόβλημα των άχρηστων μεταχειρισμένων ρούχων που καταλήγουν στην Αφρική από τις εύπορες χώρες της Δύσης, όπως και την ανάγκη κάθε χώρα να διαχειρίζεται η ίδια τα δικά της απόβλητα που αφορούν τα υφάσματα και τον ρουχισμό.

Κακής ποιότητας

«Αρκεί να σκεφτείτε ότι μόνο στην Ευρώπη έχουν τριπλασιαστεί οι τόνοι άχρηστων υφασμάτων τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Ο όγκος αυτός, είτε απευθείας είτε μέσω Ασίας, καταλήγει στις αφρικανικές χώρες. Κίνηση που έχει εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των υφασμάτων αυτών είναι κακής ποιότητας. Τα επώνυμα και ποιοτικά προϊόντα δεν θα τα βρείτε σε σωρούς προς ανακύκλωση», έλεγε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της κολεκτίβας Σάνι Ντόλατ, που βρέθηκε στην Αθήνα για την πρώτη παρουσίαση της εγκατάστασης μετά το ντεμπούτο της στην Documenta 15 (2022). Για την ελληνική εκδοχή του έργου χρησιμοποιήθηκαν ρούχα και υφάσματα που ταξίδεψαν με τρία φορτηγά από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα και τα οποία προορίζονταν για ανακύκλωση ή επανάχρηση, όπου και θα καταλήξουν μετά την ολοκλήρωση του εγχειρήματος.

Η εικαστική εγκατάσταση «Επιστροφή στον Αποστολέα» που περιλαμβάνει την «καλύβα», το ηχοτοπίο και ένα βίντεο που διερευνά την περίπλοκη κατάσταση γύρω από τα μεταχειρισμένα ρούχα στην Αφρική πραγματοποιείται με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Την επιμέλεια υπογράφει η Κατερίνα Γρέγου, διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, στο οποίο εντός του 2023 η κολεκτίβα NEST θα επιστρέψει για την παρουσίαση ενός ακόμη κεφαλαίου της δουλειάς της που περιλαμβάνει κινηματογράφο, μουσική, μόδα, εικαστικές τέχνες και λογοτεχνία.