Πώς ήρθε το πλεόνασμα ενώ περιμέναμε έλλειμμα

Η μεγαλύτερη ανάπτυξη από την αναμενόμενη του 2022 περιόρισαν το πρωτογενές έλλειμμα, ενώ η είσπραξη κερδών από ομόλογα του πρώτου μνημονίου ήταν αυτή που έφερε το πλεόνασμα. Τα κέρδη αυτά των 733 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν τον Μάρτιο του 2023, αλλά λογιστικά ενεγράφησαν στο οικονομικό έτος 2022. Χωρίς την εγγραφή αυτή θα εμφανιζόταν έλλειμμα 0,2% του ΑΕΠ, επίσης μικρότερο από αυτό που είχε προβλέψει η κυβέρνηση (1,6% του ΑΕΠ). Στην αύξηση του ΑΕΠ και των εσόδων συνέβαλε και ο πληθωρισμός.

Πάντως, το υψηλότερο ΑΕΠ του 2022 είναι ο βασικότερος παράγοντας, ο οποίος συνέβαλε στο να μηδενιστεί το πρωτογενές έλλειμμα, παρά τις έκτακτες δαπάνες περίπου 10 δισ. ευρώ για να αντιμετωπιστούν η πανδημία και η ενεργειακή κρίση. Το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε στα 273 εκατομμύρια ευρώ ή 0,1% του ΑΕΠ, αντί προβλέψεων για έλλειμμα 1,6% του ΑΕΠ ή περί τα 3,2 δισ. που προϋπολόγιζε η κυβέρνηση.

Η λευκή αυτή τρύπα οφείλεται κυρίως στην εκτόξευση της ανάπτυξης το 2022, το οποίο ΑΕΠ αυξήθηκε τελικά κατά 5,9% το 2022, αντί για 4,5%. Το ΑΕΠ επέστρεψε σε επίπεδα άνω των 200 δισ. ευρώ και συγκεκριμένα διαμορφώνεται σε 208,03 δισ. ευρώ, έναντι 181,675 δισ. ευρώ το 2021. Το αυξημένο ΑΕΠ διέγραψε και το χρέος γενικής κυβέρνησης (ως ποσοστό). Αν και αυξήθηκε σε απόλυτα νούμερα κατά 2,8 δισ. ευρώ (σε 356,25 δισ. ευρώ) ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε κατά 35 μονάδες (στο 171,3% από 206,3% το 2020).

Τα έσοδα

Συνδυαστικά η αύξηση των τιμών είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα, με όχημα τις εισπράξεις από ΦΠΑ και έμμεσους φόρους. Ενα μέρος, ωστόσο, από τα αυξημένα έσοδα διοχετεύτηκαν προς τις κρατικές επιδοτήσεις. Η θετική αυτή πορεία των εσόδων φαίνεται να συνεχίζεται και το 2023. Τα έσοδα από φόρους, το πρώτο τρίμηνο, ανήλθαν σε 13,68 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,51 δισ. ευρώ ή 12,4% έναντι του στόχου. Τμήμα της αύξησης αυτής, ποσού 470 εκατ. ευρώ περίπου, αφορά την παράταση της προθεσμίας πληρωμής των τελών κυκλοφορίας μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου 2023, ενώ είχε εκτιμηθεί ότι το ποσό αυτό θα εισπραττόταν κατά τον μήνα Δεκέμβριο 2022. Το υπόλοιπο ποσό της υπερεκτέλεσης προέρχεται από την καλύτερη απόδοση των φόρων εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων του προηγούμενου έτους που εισπράχθηκαν σε δόσεις μέχρι και το τέλος Φεβρουαρίου 2023, όσο και από την καλύτερη απόδοση του ΦΠΑ τρέχοντος έτους.

Η έγκριση

Οι επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας και η μείωση του χρέους είχαν ως αποτέλεσμα το θετικό πόρισμα της τελευταίας έκθεσης των θεσμών, υπό το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας.

Η χώρα πήρε την έγκριση για την καταβολή 733 εκατ. ευρώ που εισέπραξε η χώρα από τον ESM (επιστροφή κερδών ομολόγων από το πρώτο μνημόνιο). Αν και η εισροή της δόσης έγινε τον Μάρτιο του 2023, η Eurostat τα κατατάσσει στα έσοδα του 2022.

Με αυτή τη δόση, προκύπτει πρωτογενές πλεόνασμα, διότι χωρίς την εν λόγω εγγραφή, το 2022 θα έκλεινε με πρωτογενές έλλειμμα μισό δισ. ευρώ ή 0,2% του ΑΕΠ.

Και σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος για το έλλειμμα θα ξεπερνούσε τους στόχους, καθώς η κυβέρνηση είχε προϋπολογίσει έλλειμμα της τάξεως του 1,6% αρνητικό και όχι θετικό «πρόσημο» στα matrix των οίκων αξιολόγησης και των διεθνών οργανισμών που παρακολουθούν τις επιδόσεις της χώρας και αναμένουν συνεχή πρωτογενή πλεονάσματα από την Ελλάδα ως το 2060.