Τι προοπτικές υπάρχουν για τις εκλογές;

Η προεκλογική εκστρατεία στην Τουρκία εισέρχεται στην καθοριστική της φάση. Και τα 26 κόμματα που συμμετέχουν στις εκλογές της 14ης Μαΐου έχουν καταθέσει τις λίστες με τους υποψήφιούς τους. Η μεγαλύτερη αντιπολιτευόμενη συμμαχία, υπό την ηγεσία του κεμαλικού – σοσιαλδημοκρατικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), κατάφερε να καταρτίσει κοινές λίστες στις περισσότερες από τις 81 επαρχίες. Το CHP κατεβαίνει υποψήφιο από κοινού με τέσσερα ακόμα κόμματα, γεγονός που διευρύνει το έρεισμά του και εξασφαλίζει στα μικρότερα κόμματα εγγυημένες έδρες στο κοινοβούλιο, αφού δεν χρειάζεται να ξεπεράσουν το όριο του 7%.

Η συμμαχία γύρω από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) δεν κατάφερε να κάνει το ίδιο. Ο μεγαλύτερος εταίρος, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP), κατεβαίνει υποψήφιο με δικές του λίστες. Το AKP έχει στις δικές του λίστες μόνο μέλη των μικρών ισλαμιστικών κομμάτων Hüda και του (πρώην) κεντροαριστερού DSP, του κόμματος που είχε ιδρύσει ο πρώην πρωθυπουργός Ετζεβίτ. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Οσμάν Σερτ από το Ankara Institute εκτιμά πως η συμμαχία του AKP θα εξασφαλίσει περίπου 10-15 λιγότερους βουλευτές από ό,τι αν είχε κοινές λίστες υποψηφίων με το MHP.

Ωστόσο, το AKP έκανε καλύτερη δουλειά από το CHP όσον αφορά την τοποθέτηση υποψηφίων. Και οι 17 σημερινοί υπουργοί του AKP είναι επίσης υποψήφιοι βουλευτές, συχνά επικεφαλής στις λίστες, ορισμένοι από αυτούς στις σεισμόπληκτες ζώνες. Στο CHP υπάρχει ήδη μια διάθεση μετεκλογικής κατανομής των αξιωμάτων. Λόγω αυτής της στάσης, ορισμένα από τα πιο γνωστά ονόματα, όπως αυτό της Σελίν Σαγέκ Μπέκε, γενικής γραμματέως και βουλευτού της Σμύρνης, δεν κατεβαίνουν υποψήφιοι για μία βουλευτική έδρα διότι ποντάρουν σε υπουργικές θέσεις. Ο λόγος για αυτό είναι πως όταν ένας βουλευτής γίνεται υπουργός, το κόμμα χάνει την έδρα αυτή στο κοινοβούλιο. Κατά συνέπεια, μπορεί να εικάσει κανείς πως
αν ο Ερντογάν κερδίσει τις προεδρικές εκλογές, θα αντικαταστήσει ολόκληρη την ομάδα των υπουργών του ώστε να μη χάσει έδρες στο κοινοβούλιο. Ή ίσως να θεωρεί ότι θα έχει μία τόσο ξεκάθαρη πλειοψηφία που μπορεί να χάσει και μερικές έδρες.

Οι κατάλογοι και οι υποψήφιοι δεν προκαθορίζουν επ’ ουδενί το αποτέλεσμα. Τα πάντα είναι ακόμα πιθανά τόσο στις κοινοβουλευτικές όσο και στις προεδρικές εκλογές. Η αντιπολίτευση είναι στην καλύτερη θέση που έχει βρεθεί ποτέ τα τελευταία 20 χρόνια. Η οικονομία, για καιρό ένας άσος στο μανίκι του AKP, αγκομαχάει, ο πληθωρισμός είναι τόσο υψηλός όσο ήταν τη δεκαετία του 1990, επισήμως γύρω στο 50%, ανεπίσημα πιο κοντά στο 150%. Ειδικά τώρα, στη διάρκεια του μήνα νηστείας του Ραμαζανιού, πολλοί Τούρκοι συνειδητοποίησαν όσα δεν μπορούν πλέον να πληρώσουν. Και οι κρατικές επιδόσεις μετά τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου ήταν αργές και ανεπαρκείς.

Το πιθανότερο σενάριο για τις κοινοβουλευτικές εκλογές είναι ένα κοινοβούλιο χωρίς καθαρές πλειοψηφίες. Καμία από τις δύο μεγάλες συμμαχίες δεν θα εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία. Ο λαοφιλής δημοσιογράφος Ισμαήλ Σαϊμάζ σχολίασε πως σε κάθε περίπτωση θα υπάρχουν δύο AKP στο κοινοβούλιο. Το σημερινό κόμμα στις λίστες του AKP και το πρώην AKP στις λίστες της αντιπολίτευσης, αφού τόσο πολλοί πρώην πολιτικοί του AKP έχουν προσχωρήσει σε αντιπολιτευόμενα κόμματα. Το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα του Λαού (HDP), που κατεβαίνει υποψήφιο στις λίστες του Πράσινου Αριστερού Κόμματος, θα εξασφαλίσει γύρω στο 10%. Ομως, για μία σταθερή πλειοψηφία, οι ενδοσυμμαχικές διαφορές θα είναι τουλάχιστον εξίσου πολύπλοκες όσο και η εξασφάλιση της στήριξης του HDP. Και οι δύο μεγάλες συμμαχίες έχουν ιδεολογικές και προγραμματικές διαφορές. Δύσκολα μπορεί να τις φανταστεί κανείς να ψηφίζουν σαν ένα ενιαίο μπλοκ σε ευαίσθητα ζητήματα. Κατά συνέπεια, ο μελλοντικός πρόεδρος θα πρέπει να δουλέψει με μεταβαλλόμενες πλειοψηφίες, αναζητώντας στήριξη και από κόμματα της αντίπαλης συμμαχίας. Καθόλου εύκολη δουλειά σε ένα τόσο πολωμένο πολιτικό τοπίο.

Παρότι οι νικητές των εκλογών δεν είναι σε καμία περίπτωση προφανείς, οι ηττημένοι είναι ήδη γνωστοί. Οι γυναίκες, ειδικά οι νέες γυναίκες, έχουν ελάχιστη εκπροσώπηση στις λίστες των δύο μεγάλων συμμαχιών. Η τουρκική πολιτική παραμένει ένα βασίλειο γηραιών ανδρών.

Ο Εκρέμ Εντί Γκιουζέλντερε είναι Κύριος Ερευνητής Εξωτερικού στο Πρόγραμμα Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ