Να πληρώνει κανείς εισιτήριο ή να μην πληρώνει;

Η ελεύθερη είσοδος στο Πάνθεον της Ρώμης παύει να ισχύει. Το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε εισιτήριο εισόδου 5 ευρώ για το εμβληματικό μνημείο της ρωμαϊκής αρχαιότητας που μετετράπη σε εκκλησία. Το αν πρέπει ή όχι να υπάρχει εισιτήριο σε εκκλησιαστικά μνημεία στη Ρώμη που μέχρι πρότινος είχε κατακτήσει τον τίτλο της πόλης – υπαίθριο μουσείο είναι μία συζήτηση που ανοίγεται γύρω από τον πολιτισμικό τουρισμό.

Το Πάνθεον είναι ένα θαύμα της ρωμαϊκής μηχανικής και η φήμη του οικοδομήματος που κατασκευάστηκε από τους αυτοκράτορες Τραϊανό και Αδριανό στις αρχές του δεύτερου αιώνα είναι δικαιολογημένη, καθώς παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτο. Ο διάκοσμός του έχει επισκευαστεί και τροποποιηθεί στο πέρασμα των αιώνων, αλλά είναι ένα από τα λίγα κτίρια της ρωμαϊκής εποχής που διατηρεί τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του.

Είναι εύλογο οι σημερινοί επισκέπτες της Ρώμης να επωμιστούν τα έξοδα διατήρησης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της, επισημαίνει στο Hyperallergic ο αρχιτέκτονας ερευνητής Κρίστοφερ Σιβίκι, ο οποίος σχολιάζει τη νέα πολιτική των εισιτηρίων καθώς τα έσοδα από την πύλη θα μοιράζονται μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και της Επισκοπής της Ρώμης (της εκκλησιαστικής περιφέρειας που ελέγχεται από τον Πάπα) κατά 70/30. Ωστόσο μόνο το υπουργείο θα είναι υπεύθυνο για τη συντήρηση του κτιρίου, ενώ το μερίδιο της Επισκοπής θα πηγαίνει στη συντήρηση άλλων εκκλησιών στην περιοχή και σε απροσδιόριστες «φιλανθρωπικές και πολιτιστικές δραστηριότητες».

Η εμπλοκή της Επισκοπής αναδεικνύει ένα σημαντικό στοιχείο: το Πάνθεον ήταν το πρώτο αρχαίο ιερό της Ρώμης που μετατράπηκε σε τόπο χριστιανικής λατρείας. Η τέλεση των θρησκευτικών λειτουργιών συνεχίζεται απρόσκοπτα και οι πιστοί θα μπορούν επίσης να εισέρχονται δωρεάν στο Πάνθεον, εκκλησία της Σάντα Μαρία και των Μαρτύρων. Ομως οι υπόλοιπες εκκλησίες δεν έχουν είσοδο. Ο ιταλός υπουργός Πολιτισμού Τζενάρο Σαντζουλιάνο δήλωσε ότι η απόφαση αυτή εξαίρεσης βασίζεται στην κοινή λογική: το Πάνθεον είναι ο πιο επισκέψιμος πολιτιστικός χώρος της Ιταλίας.

Αλλα παραδείγματα

Στο σκεπτικό της απόφασης ο ίδιος είχε αναφέρει παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών όπως της Γαλλίας που βάζει εισιτήριο στους επισκέπτες του τάφου του Ναπολέοντα, αντίστοιχα της Αγγλίας για το Αβαείο του Γουέστμινστερ όπου είναι θαμμένοι διάφοροι βασιλείς. Το ίδιο και για τον καθεδρικό ναό του Ρόσκιλντε όπου κείτονται οι βασιλείς της Δανίας. Αντίστοιχα και στο Πάνθεον είναι θαμμένοι οι δύο πρώτοι μονάρχες της Ιταλίας, Βιτόριο Εμανουέλε Β’ και Ουμπέρτο Ι’. «Ομως από τα εννέα εκατομμύρια τουρίστες που επισκέφθηκαν το μνημείο το 2019 πόσοι ήταν εκείνοι που γνώριζαν ότι είναι τόπος ανάπαυσης της καταργημένης δυναστείας της Σαβοΐας;» αναρωτιέται ο συγγραφέας του άρθρου στο Hyperallergic. Για να δικαιολογηθεί το αντίτιμο των 5 ευρώ, μια λύση θα ήταν η δημιουργία ενός μικρού μουσείου μέσα στο μνημείο. Στο πίσω μέρος του Πανθέου, στα αρχαία δώματα, τα λεγόμενα grottoni, συνήθως άδεια και μη προσβάσιμα στο κοινό, που χρησιμοποιούνται περιστασιακά για τη διοργάνωση προσωρινών εκθέσεων. Ο χώρος αυτός θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια μόνιμη εγκατάσταση σχετικά με την ιστορία και την αρχιτεκτονική του κτιρίου.