Ενα κόμικ για την αρχαία Μεσσήνη

Το παραμύθι είτε ως απλό κείμενο είτε ως εικονογραφημένο κόμικ είναι μια σύντομη ιστορία με ενσωματωμένο το έθος που μπορεί να εκφραστεί ρητά στο τέλος της ιστορίας ως αξιωματική αρχή. Στο τρυφερό παραμύθι της ΔΕΥΑ – Μεσσήνης με εμπνευσμένο σενάριο και ελκυστική «γαλάζια» εικονογράφηση του ταλαντούχου καλλιτέχνη Φώτη Φωτίου, εκφράζεται ξεκάθαρα στο τέλος από τον Σπίθα τον Λαγό αυτή η αξιωματική αρχή:

«Η ιστορία, φίλοι μου, είναι τα πόδια που μας κρατάνε όρθιους! Αν ξέρουμε από πού ερχόμαστε, να είστε σίγουροι πως ξέρουμε πού μας αξίζει να φτάσουμε».

Ο υπότιτλος του παραμυθιού «Η ΒΟΛΤΑ ΣΤΗ ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ» αποκαλύπτει τον στόχο: τα παιδιά αλλά και εμείς οι μεγάλοι μαθαίνουμε για τη μεγάλη κοινωνική και ιστορική αξία του πολιτισμού μας. Η πολιτιστική κληρονομιά, υλική και άυλη, αναγνωρίζεται ως κύριο στοιχείο ταυτότητας κάθε περιοχής και συγκριτικό πλεονέκτημα λόγω συμβολής της στην ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, προσφέρει ταυτόχρονα το πλεονέκτημα της αναγνωσιμότητας, της ιστορικής συνέχειας και της συλλογικής μνήμης. Ο πολιτισμός και ό,τι αυτός περιλαμβάνει βρίσκονται διεθνώς στο επίκεντρο των προσπαθειών προβολής μιας περιοχής.

Η αξία του παραμυθιού

Το παραμύθι με τις πανάρχαιες ρίζες του, που έθρεψε και εξακολουθεί να τρέφει γενιές ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη με τρόπο ψυχοθεραπευτικό, συμβολικό και άκρως παιδαγωγικό, προσωποποιεί και εξατομικεύει διαφορετικά στοιχεία πέρα από τη λογική του χώρου και του χρόνου και επεκτείνεται από τον άνθρωπο και τα ομιλούντα ζώα στα έμψυχα στοιχεία της φύσης, όπως οι πανέξυπνες και ζωηρές σταγόνες νερού, ο πρωταγωνιστής Νερούλης, ο στρατηγός Δροσοσταλίδας, ο Σπίθας ο Λαγός. Επεκτείνονται ακόμη τα παραμύθια σε δέντρα, βράχους και άλλα έμβια και μη όντα, τα οποία προσωποποιούν, τους δίνουν νέο νόημα και με λόγο λυρικό και αλληγορικό τα μετατρέπουν σε μέλη της αφήγησης.

Η πατρίδα μας ευτύχησε να έχει αναδείξει μεγάλους λαογράφους, όπως ο Νικόλαος Πολίτης και ο Γεώργιος Μέγας, οι οποίοι ασχολήθηκαν με τον παραδοσιακό μας πολιτισμό και τα θαυμάσια παραμύθια του λαού μας που επιβίωσαν από στόμα σε στόμα, από γιαγιά σε γιαγιά, στάθηκαν και εξακολουθούν, πιστεύω, να στέκονται πρότυπα στην ανατροφή των Ελληνόπουλων. Δεν ήταν μόνο οι αδελφοί Γκριμ και ο Κρίστιαν Αντερσεν οι μεγάλοι παραμυθάδες της Ευρώπης. Ο διακεκριμένος φιλόλογος Ιωάννης Κακριδής μελέτησε νεοελληνικά παραμύθια που έχουν τις ρίζες τους στην προϊστορική αρχαιότητα, όπως αποτυπώθηκαν στα ομηρικά έπη, την «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια».

Από την αρχαιότητα

Το παραμύθι συγκινεί γενικώς και ψυχαγωγεί όλους τους λαούς από τα πανάρχαια χρόνια. Ξεκίνησε αρχικά ως είδος προφορικής ψυχαγωγίας για τα λαϊκά στρώματα, την αγροτική κοινότητα, και πέρασε σε συνέχεια στους αστικούς κύκλους, όπου ο κύριος αποδέκτης του είναι το παιδί. Ποιος από μας δεν είχε μαζί του στις καλοκαιρινές διακοπές ή δίπλα στο μαξιλάρι του τη Χιονάτη και τους επτά νάνους, την Κοκκινοσκουφίτσα και τον λύκο, αλλά και τον Αστερίξ, τον Τεντέν, τον Λούκυ Λουκ. Ο Μέγας Αλέξανδρος είχε στο μαξιλάρι του την «Ιλιάδα», πρότυπο τον Αχιλλέα και τον παιδικό του φίλο Πάτροκλο που έχασε τη ζωή του στην Τροία, όπως ο Ηφαιστίωνας, ο αγαπημένος παιδικός φίλος του Αλέξανδρου, πέθανε στη μακρινή Βαβυλώνα.

Η παραγωγή και η διάδοση του παραμυθιού εξυπηρετούν σήμερα και εμπορικούς σκοπούς. Οι εκδόσεις είναι πολυτελείς και ελκυστικές, παρουσιάζονται στο κοινό και διατίθενται, όπως το κόμικ «Ο Ρούλης ο Νερούλης». Εχουμε μεταφερθεί από το παραμύθι στα κόμικς που λειτουργούν και ως μια μορφή γραπτών βίντεο.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, διευθυντής της ανασκαφής στην αρχαία Μεσσήνη