Τουρνουά του οβελία: Κυπέλλου του Πάσχα το ανάγνωσμα

Πασχαλιάς το ανάγνωσµα και η χαρά μας δεν κρυβόταν πίσω από τη λαχτάρα του οβελία, το κοκορέτσι το ζεστό και τη ρετσίνα τη απατανέικη. Ετρεχε μαζί με τον Επιτάφιο του Αγίου Νικολάου όπου ανέμιζε η σημαία του Λευκού Αστέρα, που τον συνόδευε ο πανύψηλος Ηλίας Καρασούλας, ηγέτης της ομάδας της Νεαπόλεως, ή πίσω από τον Επιτάφιο του Αγίου Βασιλείου Μητροπόλεως Εξαρχείων στη γωνία Μετσόβου και Μπουμπουλίνας, με τον αειθαλή αρχηγό του, τον Μιχαλάκη τον Λώλο, να κρατάει τη σημαία του ιστορικού ΑΣΕΝ, με τον θηριώδη γενικό του αρχηγό, Χρήστο Νταλιάνη, να ψάλλουν στεντόρεια το «Αι γενεαί αι πάσαι…». Και από δίπλα τα καλοφτιαγμένα κορίτσια της Γερμανικής Σχολής, που έπεφτε συναγερμός κάθε μεσημέρι όταν σχόλαγαν, και στο Πέμπτο Γυμνάσιο, ο ένας πάνω στον άλλον αγωνιούσαμε για ένα χαμόγελο, για κάποια κίνηση με νόημα….

Στην πορεία βέβαια του Επιταφίου, ούτε η ατμόσφαιρα ούτε το λιβάνι ούτε ο αποκαθηλωθείς Εσταυρωμένος ούτε η υμνωδία ούτε και τα εξαπτέρυγα που αγογγύστως κουβαλάγαμε μας… απασχολούσαν! Ολα, μύτη, μάτι και καρδιά καρφωμένα στις νταρντάνες κανιστροφόρες από την Ντόιτσε Σούλε, που συμβαδίζαμε ένθεν κι ένθεν κάτω από το βλέμμα της θηριώδους δίμετρης γυμνάστριάς τους, της Φράου Γκέρτας.

Αυτή ήταν η μία λαχτάρα, και η επόμενη, το διαβόητο Κύπελλο του Πάσχα, που ξεκίναγε Κυριακή των Βαΐων και έκλεινε τον κύκλο του Κυριακή του Θωμά. Μια γιορτή του ποδοσφαίρου έξω από την καθημερινότητα, κυπέλλου και πρωταθλήματος. Μια διοργάνωση που άνοιξε αυλαία από μία παρεξήγηση. Μια παρεξήγηση που υπήρξε ο γεννήτωρ του διαβόητου ΠΟΚ. Ας τα δούμε όμως τα γεγονότα από κοντά, κάνοντας μια βουτιά ενενήντα πέντε χρόνια πίσω.

Το 1927-28 η ΕΠΟ ετοιμαζόταν να διοργανώσει το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου με τη συμμετοχή των πρωταθλητριών ομάδων των τριών ιδρυτικών Ποδοσφαιρικών Ενώσεων: ΕΠΣ Αθηνών, ΕΠΣ Πειραιώς και ΕΠΣ Μακεδονίας. Στην αρχή της σεζόν και πριν αρχίσουν οι αγώνες η ΕΠΟ αποφάσισε να τιμωρήσει τον Ολυμπιακό για τυπικούς λόγους και διέταξε τα υπόλοιπα σωματεία να μην αγωνίζονται μαζί του ούτε σε φιλικά. Ο Παναθηναϊκός και η ΑΕΚ δεν υπάκουσαν, πήραν το μέρος του Ολυμπιακού και προχώρησαν μαζί του στη διοργάνωση φιλικών αγώνων. Ετσι οι τρεις μεγάλοι σύλλογοι του ελληνικού ποδοσφαίρου διαγράφηκαν από την ΕΠΟ και δημιούργησαν το λεγόμενο ΠΟΚ το οποίο ήταν μια άτυπη συνεργασία και διαλύθηκε το 1963.

Από το 1927 οι ομάδες του ΠΟΚ προχώρησαν στη διοργάνωση διαφόρων τουρνουά, στα οποία προσκαλούσαν και ξένες ομάδες από Γιουγκοσλαβία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία, όπως η Φερεντσβάρος, η Μπέογκραντ κ.ά. Οι τρεις σύλλογοι μοιράζονταν τα έξοδα φιλοξενίας καθώς και τα έσοδα από τα εισιτήρια. Τα τουρνουά αυτά διοργανώνονταν τις περιόδους των Χριστουγέννων και του Πάσχα και ονομάζονταν Κύπελλο Χριστουγέννων και Κύπελλο Πάσχα αλλά και το Κύπελλο Σεπτεμβρίου τη δεκαετία του ’50. Οι διοργανώσεις αυτές είχαν μεγάλη οικονομική επιτυχία, καθώς οι τρεις σύλλογοι υποστηρίζονταν από την πλειονότητα των φιλάθλων.

Το πρώτο Κύπελλο Πάσχα διοργανώθηκε το 1928. Προσκλήθηκαν επίσης, με στόχο τη μεγαλύτερη επιτυχία των αγώνων, η Μπεογκράτσκι Γιουκοσλαβίας (τώρα ΟΦΚ Βελιγραδίου) και μία μικτή παικτών της πρώην πρωταθλήτριας Ρουμανίας, Βένους και της Σπάρτα, αμφότερες από το Βουκουρέστι. Η διοργάνωση συνεχίστηκε με διακοπές έως το 1964, για να διεξαχθεί 23 συνολικά χρονιές. Πολυνίκης σύλλογος υπήρξε ο Ολυμπιακός με 11 κύπελλα, ακολούθησαν ΑΕΚ και Παναθηναϊκός με 4, ενώ από μία κατάκτηση είχαν οι Προγκρεσούλ Βουκουρεστίου, Κολωνία, Αρης Θεσσαλονίκης και Εθνικός Πειραιώς. Αλλες ομάδες που συμμετείχαν κατά καιρούς, εκτός του ΠΟΚ: Μπεογκράτσκι (Γιουγκοσλαβία), μικτή Βένους/Σπάρτα (Ρουμανία), Φερεντσβάρος (Ουγγαρία), Ούιπεστ (Ουγγαρία), Εθνικός Πειραιώς, Απόλλων Αθηνών, Αθηναϊκός ΑΣ, Ενωσις Παγκρατίου, Αρης Θεσσαλονίκης, Κολωνία (Γερμανία), Προγκρεσούλ Βουκουρεστίου (Ρουμανία) και Ανόρθωσις Αμμοχώστου (Κύπρου). Μεταξύ 1930 και 1936 διεξήχθη μία μόνο φορά, καθώς υπήρξαν αυξημένες υποχρεώσεις των τριών σωματείων του ΠΟΚ στο πανελλήνιο πρωτάθλημα, αλλά και της Εθνικής Ελλάδος (1932 και 1936). Παράλληλα είχαν συγκροτηθεί μικτές ομάδες που την ημέρα του Πάσχα αγωνίζονταν στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ώστε να διατηρήσουν ζωντανή τη διοργάνωση.

Ευλογηµένα τουρνουά, έλεγε και ξανάλεγε ο Βαγγέλης Χέλμης. Κρίμα που για λόγους αλητείας και φανατισμών διακόπηκαν. Και ο θυμόσοφος σιδηρούς έφορος τεκμηρίωνε την άποψή του:

Πρώτα απ’ όλα δέναμε τα σωματεία μας και κάναμε Χριστούγεννα και Πάσχα. Θα μου πεις έπαιζε κυρίως το ΠΟΚ. Τι να κάνουμε; Εμείς οι τρεις γεμίζαμε το γήπεδο της Λεωφόρου. Δεύτερο ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να διαβάσουμε τις ομάδες μας. Να δοκιμάσουμε τους νέους παίκτες μας και να βγάλουμε συμπεράσματα, σε παιχνίδια ολότελα ανταγωνιστικά. Εκεί, στη μεγάλη πίεση διαβάζεις πώς αντιδρά ο πιτσιρής.

Τουρνουά του Πάσχα του 1948, διάβασα το ταλέντο του Δαρίβα. Μπορεί να το πήρε το κύπελλο ο Αρης Θεσσαλονίκης, αλλά ο μικρός που 2 χρόνια πριν είχαμε πάρει από τη Νίκη Πλάκας, έβγαλε μάτια. Και πήρε τη θέση του που την κράτησε πάνω από μια δεκαετία. Το ίδιο με τον Σούλη, Πάσχα του 1952. Μας το πήρε ο Παναθηναϊκός, αλλά ο Θανάσης στάθηκε κέρβερος απέναντι στην αυστριακή Βιέννα. Εκεί διάβασα ότι το λεβεντόπαιδο από τον Κορυδαλλό θα φόραγε για χρόνια τη φανέλα με το νούμερο 5. Τρίτο, σημαντικότερο απ’ όλα…

Δεν υπήρχαν πανευρωπαϊκά πρωταθλήματα και κύπελλα. Ούτε είχαμε τα λεφτά να κλείνουμε αγώνες στο εξωτερικό. Μαζευόμασταν και τα τρία σωματεία, και αποφασίζαμε ποιον θα καλέσουμε το Πάσχα. Η αλήθεια είναι ότι πολύ μεγάλοι σύλλογοι από Βαλκάνια, Κεντρική Ευρώπη, παίρνανε το τρένο και ερχόντουσαν. Οσο για την αμοιβή μας, τσιμπάγαμε την τιμή των εισιτηρίων.

Οπότε τα εικοσάρικα γινόντουσαν σαραντάρια και τα εικοσιπεντάρια γινόντουσαν πενηντάρια. Ασε που στους τελικούς δούλευε άγρια μαύρη αγορά. Τα γήπεδα λοιπόν τίγκα, και σε δύσκολους καιρούς παίρναμε αρνάκι ολόκληρο στα σπίτια μας, αντί να τη βγάλουμε με μια οκά λαιμό ή ωμοπλάτη μοσχάρι. Ητανε ο μποναμάς μας και για τα σωματεία μια πολύ καλή οικονομική ένεση. Πάντα το ποδοσφαιρικό υλικό της επόμενης χρονιάς ήταν δώρο των τουρνουά του Πάσχα.

Το σηµαντικότερο, διαβάζαμε τις δυνάμεις μας σαν ελληνικό ποδόσφαιρο. Και παράλληλα διαβάζαμε τον τρόπο παιχνιδιού, προπόνησης και ανάπτυξης, κυρίως Σέρβων, Αυστριακών, Ούγγρων. Πράγμα πολύτιμο και για τις ομάδες μας και για την εθνική ομάδα. Δώρο Θεού τα πασχαλινά τουρνουά και κρίμα γιατί φανατισμοί και αδικία τα έσβησαν.

Τουρνουά λοιπόν Πάσχα, μια ομορφιά που τη χάσαμε, και που για όσους τα ζήσαμε μας λείπουν πολύ.