Μπορούν κυβερνήσεις συνεργασίας να κάνουν μεταρρυθμίσεις;

Δύο είναιτα κρίσιμα διακυβεύματα της επόμενης τετραετίας: η συνέχιση και αξιοποίηση της καλής πορείας που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία και ο εκσυγχρονισμός των τμημάτων του Δημοσίου, που παραμένουν, ακόμα, αιχμάλωτα του «βαθέος κράτους».

Ο ελληνικός λαός με την ψήφο του στις εκλογές της 21ης Μαΐου καλείταινα απαντήσει για το ποια κυβέρνηση έχει την ικανότητα και τη διάθεση να εφαρμόσει τις πολιτικές για την επίτευξη των παραπάνω στόχων και την αποφυγή ενός νέου, καταστροφικού, οικονομικού «αυτοτραυματισμού».

Το διακύβευμα που σχετίζεται με το ποιος μπορεί να αλλάξει το «βαθύ κράτος» του αναχρονισμού είναι αλληλένδετο με την πορεία της οικονομίας. Αυτό συμβαίνει όχι μόνο γιατί το «βαθύ κράτος» είναι μια μόνιμη, οικονομική πληγή μέσω γραφειοκρατίας, καθυστερήσεων και αναποτελεσματικότητας, που κατεξοχήν το χαρακτηρίζουν, αλλά και γιατί οποιαδήποτε αλλαγή του κράτους προϋποθέτει ισχυρή οικονομία. Χρειάζονται χρήματα για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και πολιτικό κεφάλαιο.Χωρίς ισχυρή οικονομία τίποτα από τα δύο δεν υπάρχει. Συνεπώς, χωρίς ισχυρή οικονομία, μεταρρυθμίσεις «γιοκ».

Με αυτή την έννοια, διακυβέρνηση από κυβερνήσεις εγγενώς ασταθείς ή με συνεταίρους με ιδεοληψίες ή και αντιμεταρρυθμιστική διάθεση είναι, ειδικά στη φάση αυτή, τελικά, πολλαπλώς καταστροφικές. Και αυτό διότι μαζί με την οπισθοδρόμηση στην οικονομία μηδενίζουν και την όποια προσπάθεια να αλλάξει το κράτος.

Αλλωστε βασική προϋπόθεση για μια αποτελεσματική κυβέρνηση συνεργασίας αποτελεί η ύπαρξη αντίστοιχης κουλτούρας. Απαιτείται μακρόχρονη περίοδος συζητήσεων και διαπραγματεύσεων, ιδίως αν η συνεργασία έχει σκοπό την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων. Αυτό λέει και η ευρωπαϊκή εμπειρία, που έχει τελείως διαφορετικές προϋποθέσεις για τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνεργασίας, από τις κυβερνήσεις συνεργασίας που βιώσαμε στην περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ.

Στις ελάχιστες ημέρες των διερευνητικών εντολών, το να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική κυβέρνηση συνεργασίας, χωρίς να έχει υπάρξει προηγουμένως ουσιαστικός διάλογος, είναι μάλλον σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Χωρίς την κουλτούρα της συνεργασίας οδηγούμαστε σε αποτυχημένα πειράματα, όπως αυτό της κυβέρνησης Τσίπρα – Καμμένου. Μιας συνεργασίας που προέκυψε με μεγάλη ταχύτητα, διότι στη φάση της «διαπραγμάτευσης» έγινε απλώς η μοιρασιά των υπουργείων και δεν υπήρξε καμία συζήτηση για πολιτικές. Και στο τέλος αυτός που «κυβέρνησε» ήταν, σε μεγάλο βαθμό, το Μνημόνιο, που και οι δύο ξόρκιζαν.

Για μια συνεργασία αμοιβαίου «κέρδους» απαιτείται και η ανάλογη διάθεση. Θα πρέπει να επιθυμούν οι συνεργαζόμενες πλευρές να αναλάβουν υπουργεία, να «ξεκαθαρίσουν» πολιτικές κ.ο.κ., και όχι να καιροφυλακτούν, ελπίζοντας να υποστεί πολιτικό κόστος ο αντίπαλός τους. Παραδείγματος χάριν, με παράλογες απαιτήσεις για πρωθυπουργούς «kinder έκπληξη», που επιχειρούν να επιβάλουν πιθανοί εταίροι.

Οι επικείμενες εκλογές θα είναι καθοριστικές για το μέλλον της Ελλάδας για πολλές δεκαετίες. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι ο ελληνικός λαός στις εκλογές αυτές έχει κάθε λόγο να διαφυλάξει τις πολιτικές και τις μεταρρυθμίσεις που οδήγησαν σε εξαιρετικές οικονομικές επιδόσεις κατά την τελευταία τετραετία. Αύξηση ΑΕΠ κατά 25 δισ. ευρώ και μείωση δημόσιου χρέους κατά 15 μονάδες, σε σχέση με το 2018 ως ποσοστό του ΑΕΠ, αύξηση επενδύσεων κατά 45%, ραγδαία μείωση της ανεργίας – προσεγγίζει τα προ του Μνημονίου επίπεδα – κ.ά. Και ελπίζει κανείς ότι κατ’ ελάχιστον το πάθημα από τις αποτυχημένες συμμαχικές κυβερνήσεις την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ (Τσίπρα – Βαρουφάκη – Καμμένου στην πρώτη φάση και Τσίπρα – Καμμένου στη δεύτερη), δενθαεπαναληφθεί.

Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης είναι αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών