Από την επιθετική ρητορική στην επίθεση φιλίας

«Αμοιβαία κατανόηση». Μία έννοια που Ελλάδα και Τουρκία έχασαν μέσα στον θόρυβο της πολεμικής ρητορικής και της έντασης που επικράτησε τα τελευταία τρία χρόνια. Οι φονικοί σεισμοί και η νέα πραγματικότητα που δημιούργησαν στην Τουρκία άλλαξαν τα δεδομένα με την αλληλεγγύη που έδειξε η Αθήνα να γίνεται η αφορμή για να πέσουν οι πρώτες γέφυρες από την Αγκυρα και να αναζητηθεί μία νέα ευκαιρία. Ευκαιρία για εκτόνωση της έντασης, ένα μορατόριουμ ηρεμίας και ίσως μετά τις εκλογές ευκαιρία για διάλογο, επί πολιτικών και νομικών ζητημάτων. Ανάλογα με το αποτέλεσμα και ανάλογα με την πορεία που θα θελήσει να χαράξει η Τουρκία.

Καθοριστική για την προσπάθεια αλλαγής σελίδας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, για αρκετούς ήταν η επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΕΞ Αντονι Μπλίνκεν σε Αθήνα και Αγκυρα και οι πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ για αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, καθώς η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αλλάζει το γεωπολιτικό σκηνικό και επιβάλλει λύσεις και όχι συγκρούσεις. Και αν όχι λύσεις τουλάχιστον μία ακινησία που θα επιτρέψει να προχωρήσουν σχεδιασμοί, όπως η ενεργειακή απεξάρτηση της Δύσης από τη Μόσχα και παράλληλα θα διασφαλιστεί η ενότητα του ΝΑΤΟ.

ΑΛΛΗΛΟΣΤΗΡΙΞΗ. Το πρώτο βήμα έγινε με τη συνάντηση των υφυπουργών Εξωτερικών Κώστα Φραγκογιάννη και Μπουράκ Ακτσαπάρ στην Αγκυρα στο πλαίσιο της θετικής ατζέντας, που συμπεριλαμβάνει ζητήματα χαμηλής πολιτικής (οικονομία, μεταφορές, ενεργειακά, εμπόριο, εκπαιδευτικά) αφήνοντας εκτός τραπεζιού τα «επικίνδυνα» θέματα της πολιτικής ατζέντας. Παράλληλα η Αθήνα έκανε ένα μεγάλο βήμα ανακοινώνοντας ότι θα στηρίξει την Τουρκία για τη Γενική Γραμματεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Μία κίνηση για την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία σύμφωνα τόσο με την Αθήνα όσο και με τη Λευκωσία είχε ενημερωθεί, ωστόσο πήρε τις αποστάσεις της, ξεκαθαρίζοντας ότι η Κύπρος δεν μπορεί να ακολουθήσει.

Για την Αθήνα πάλι η απόφαση της Αγκυρας να στηρίξει την ελληνική υποψηφιότητα στο Συμβούλιο Ασφαλείας για τη διετία 2025-26 έχει τη δική της αξία και συμβολισμό που δικαιολογεί και τη δική της στήριξη στον ΙΜΟ.

Μετά τις ανακοινώσεις η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προχώρησε σε μία «επίθεση φιλίας», όπως τη χαρακτήρισαν οι πιο δύσπιστοι, προς την Αθήνα, με δύο επιστολές, τόσο του τούρκου προέδρου όσο και του ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, σε Μητσοτάκη και Δένδια αντίστοιχα για την επέτειο της 25ης Μαρτίου. Κάτι που χαρακτηρίζεται τουλάχιστον σπάνιο. Προεξοφλείται, εξάλλου, ότι η επίσκεψη του υπουργού Αμυνας, Νίκου Παναγιωτόπουλου, στις 4 Απριλίου στην Τουρκία και η συνάντησή του με τον Χουλουσί Ακάρ θα ενισχύσει το κλίμα προσέγγισης.

Η ΚΑΧΥΠΟΨΙΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ. Παρ’ όλα αυτά η διαρκής ένταση των τριών ετών έχει ως αποτέλεσμα η καχυποψία να επιμένει επί του παρόντος και την Αθήνα να επιχειρεί ένα βήμα τη φορά. Σε κάθε περίπτωση η ελληνική πλευρά δεν είναι σε θέση να αγνοήσει την αλλαγή στάσης της Τουρκίας και να αρνηθεί τον διάλογο, με τον Νίκο Δένδια να υπογραμμίζει ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «ασυγχώρητο». Ακόμα και αν το τοπίο είναι ρευστό. Το ημερολόγιο του ΓΕΕΘΑ εξακολουθεί να καταγράφει μηδέν υπερπτήσεις και παραβιάσεις. Με το ερώτημα να είναι πόσο θα κρατήσει αυτό.

ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ. Την ίδια στιγμή επιχειρείται μία διερεύνηση προθέσεων και όσον αφορά το Κυπριακό και κατά πόσο θα μπορούσε να υπάρξει μία νέα κινητικότητα. Και σε κάθε περίπτωση το μορατόριουμ ηρεμίας να εφαρμοστεί και στην Κύπρο, καθώς νέες προκλήσεις απέναντι στη Λευκωσία θα μπορούσαν να δυναμιτίσουν και τα ελληνοτουρκικά. Τουρκικές πηγές πάντως δηλώνουν ετοιμότητα για διάλογο μετά τις εκλογές, ενώ υψηλόβαθμοι παράγοντες της ελληνικής διπλωματίας θεωρούν ότι η βελτίωση των σχέσεων Αθήνας – Αγκυρας εφόσον διατηρηθεί μπορεί να ανοίξει ένα παράθυρο ευκαιρίας και για το Κυπριακό. Διπλωμάτες σημειώνουν, ωστόσο, πως η Αγκυρα, η οποία αυτή την περίοδο έχει ανάγκη τα χρήματα της Δύσης – ΕΕ και ΗΠΑ – για την αντιμετώπιση των σεισμών, αλλά και την έγκριση του αιτήματός της για τα F-16 από την Ουάσιγκτον, έχει συμφέρον να κρατήσει χαμηλό προφίλ στα ελληνοτουρκικά. Προς το παρόν. Χωρίς οι θέσεις της και οι διεκδικήσεις να αλλάζουν. Και οι προβλέψεις είναι δύσκολες.

– Επίθεση στα γραφεία του «Καλού Κόμματος» της Μεράλ Ακσενέρ στη συνοικία Μέρτερ της Κωνσταντινούπολης, πραγματοποίησαν άγνωστοι δράστες οι οποίοι πυροβόλησαν κατά του κτιρίου σπάζοντας ένα τζάμι. Την επίθεση καταδίκασε ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.