Η σταυροφορία των ελίτ εναντίον του Σαίξπηρ

Η λογοτεχνική ευφυΐα που ακούει στο όνομα Σαίξπηρ είναι καρπός καλλιέργειας και αριστοκρατικής καταγωγής; Περισσότερο από μισό αιώνα μία επίμονη μειοψηφία υποστηρίζει ότι ο Εντουαρντ Ντε Βιρ κόμης της Οξφόρδης και εξέχων αυλικός της ελισαβετιανής εποχής, είναι ο πραγματικός συγγραφέας των έργων που αποδίδονται στον Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Η παράταξη των «Οξφορδιανών» αρνείται ότι ο Σαίξπηρ – ένας άνθρωπος ταπεινής καταγωγής, περιορισμένων μέσων και μέτριας μόρφωσης – θα μπορούσε να έχει γράψει τα έργα που δημοσιεύτηκαν με το όνομά του. Και θεωρούν τον υψηλόβαθμο, πολυταξιδεμένο και απόλυτα καλλιεργημένο Ντε Βιρ ως τον πλέον αξιόπιστο υποψήφιο.

Ο αμερικανός συγγραφέας και σκηνοθέτης σαιξπηρικών παραστάσεων Μάθιου Γκάσντα στο άρθρο του στο compactmag.com υπογραμμίζει ότι η οξφορδιανή θεωρία αναζωπυρώθηκε εντός της πολυσυζητημένης «σκηνής του κέντρου» της Νέας Υόρκης μέσα από τη Φοίβη Νιρ, ιδρύτρια της Εταιρείας Ντε Βιρ, η οποία μετέφερε την οξφορδιανή θεώρηση στην πολιτιστική συζήτηση, τον συγγραφέα Κέρτις Γιάρβιν και ένα ανώνυμο δοκίμιο στο Mars Review of Books. Ο Ντε Βιρ, γράφει ο Γκάσντα, αποτελεί σημείο συσπείρωσης και νοηματοδοτεί ένα συγκεκριμένο είδος ανορθόδοξου συντηρητισμού:

«Πίσω από το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τον “Οξφορδιανισμό” κρύβεται η λαχτάρα για μια εναλλακτική πολιτική τάξη, στην οποία η δημιουργικότητα αντανακλά και ενισχύει μια εξαιρετικά διαστρωματωμένη κοινωνία. Το γεγονός ότι η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα της αγγλικής γλώσσας προήλθε από ένα ταπεινό υπόβαθρο αποτελεί τροχοπέδη για όσους πιστεύουν ότι μόνο οι κατάλληλες ελίτ είναι ικανές να καθοδηγήσουν την πολιτική και τον πολιτισμό μας. Αντίθετα, ο ισχυρισμός ότι τα έργα του Σαίξπηρ γράφτηκαν από έναν αριστοκράτη χρησιμεύει για να εξουδετερώσει την αναρχική δυναμική της δημιουργικής ιδιοφυΐας, έτσι ώστε η τέχνη να υπηρετεί την κυρίαρχη εξουσία, αντί να τη διαταράσσει».

Για τον συγγραφέα του άρθρου ο οξφορδιανισμός «απευθύνεται στη μετα-πανδημική Δεξιά όχι απλώς επειδή αποτελεί μέρος μιας γενικής τάσης αμφισβήτησης των θεσμικών αληθειών, αλλά επειδή ευθυγραμμίζεται με ένα εναλλακτικό όραμα των θεσμών».

Η τρέχουσα δεξιά εκδοχή της οξφορδιανής θεωρίας της συγγραφής αναφέρει ότι οι υψηλές καταβολές καθορίζουν τον τρόπο γραφής και ότι μία επίσημη εκπαίδευση γύρω από ένα θέμα προσφέρει τη δυνατότητα αναπαράστασής του σε μυθιστορηματική μορφή. Ο Μάθιου Γκάσντα τονίζει πως είναι αυτονόητο ότι «μια καλή εκπαίδευση συνεπάγεται αμέτρητα πλεονεκτήματα, αλλά η θεωρία της Οξφόρδης βασίζεται σε μια υπερβολικά άκαμπτη άποψη για τη νοημοσύνη και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η δημιουργικότητα. Βλέπει το ανθρώπινο πνεύμα ωσάν την τρέχουσα εκδοχή της τεχνητής νοημοσύνης: από πολλές απόψεις εντυπωσιακό, αλλά επίσης περιορισμένο και μηχανικό. Δεν υπάρχει χώρος για εκείνο το άλμα, το οποίο ταυτίζουμε με την ιδιοφυΐα, πέρα από το αναμενόμενο και το παραδεκτό. Η αναβίωση της οξφορδιανής θεωρίας ευθυγραμμίζεται, περισσότερο απ’ ό,τι συνειδητοποιεί, με την ελίτ της φιλελεύθερης πολιτικής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, της Δημοκρατικής Εθνικής Επιτροπής και κάθε άλλης κλειστής πολιτικής κοινότητας που ισχυρίζεται ότι γνωρίζει καλύτερα, σκέφτεται καλύτερα και τελικά κυβερνά καλύτερα από τους απλούς ανθρώπους».