Τα σενάρια συμμετοχής των νέων στις εκλογές

Ο νεανικός θυμός έδωσε τον τόνο στις διαδηλώσεις του τελευταίου εικοσαημέρου. Τα κομματικά επιτελεία τον άκουσαν. Και τον ένιωσαν. Τώρα, προσπαθούν να ζυγίσουν πώς αυτός θα επηρεάσει τα αποτελέσματα της διπλής εθνικής αναμέτρησης. Κάποιοι εκτιμούν ότι όταν είσαι θυμωμένος γίνονται αλλαγές, ενώ άλλοι παρατηρούν πως ο θυμός είναι εχθρός της ορθής κρίσης. Ολοι, πάντως, έχουν στραμμένο το βλέμμα τους στους νέους ηλικιακά ψηφοφόρους, αναζητώντας τα στοιχεία που θα τους βοηθήσουν να γράψουν τα σενάρια της επόμενης των εκλογών ημέρας. Το πρώτο ερώτημα που ζητεί απάντηση, λοιπόν, είναι «πώς θα διαμορφωθεί το μετεκλογικό τοπίο αν η νεολαία προσέλθει μαζικά στις κάλπες και πώς αν τελικά δεν σπάσει την παράδοση της υψηλής αποχής;».

Ηδη οι δημοσκόποι επιχειρούν με τα ερωτηματολόγιά τους να χαρτογραφήσουν τα κάπως θολά νερά της συγκεκριμένης εκλογικής δεξαμενής. Ετσι, ένα από τα ευρήματα της τελευταίας μέτρησης της Pulse, το οποίο δεν πέρασε απαρατήρητο από όσους σχεδιάζουν προεκλογικές καμπάνιες, ήταν πως το 92% των συμμετεχόντων 17 ως 29 ετών εμφανίστηκε διατεθειμένο να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα – το 62% σίγουρα και το 30% μάλλον. Στο πρόσφατο γκάλοπ της Metron Analysis, πάλι, το 63% της γενιάς Ζ – των 17 με 25, δηλαδή – και το 76% των μιλένιαλς – όσων είναι μεταξύ 26 και 41 – δήλωσε ότι πρέπει να ψηφίσουμε στις επερχόμενες εκλογές επιλέγοντας «αλλαγή» αντί «συνέχειας». Κι όχι μόνο. Το 60% των πρώτων και το 76% των δεύτερων απάντησαν πως νιώθουν «εκτός των τειχών» – αισθάνονται, με άλλα λόγια, περιθωριοποιημένοι.

Οι γαλάζιοι γνωρίζουν ότι πολλοί είναι οργισμένοι με την κυβέρνηση – και φυσικά δεν παραβλέπουν πως η ΝΔ παραδοσιακά δεν έχει διείσδυση στους νεότερους ψηφοφόρους. Οι της αξιωματικής αντιπολίτευσης, από την άλλη, διακρίνουν στα συναισθήματά τους μια ευκαιρία να τονώσουν τα ήδη καλά ποσοστά τους στη νεανική ψήφο. Για την ακρίβεια, ο ΣΥΡΙΖΑ στοχεύοντας ειδικά σε όσους θα ψηφίσουν για πρώτη φορά φέτος «προσπαθεί», όπως λέει έμπειρος αναλυτής, «να δημιουργήσει δικούς του ψηφοφόρους. Γιατί μέχρι σήμερα έπαιρνε ψηφοφόρους άλλων κομμάτων».

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΛΙΓΟΙ. Οταν οι δημοσκόποι καλούνται να διακινδυνεύσουν μια πρόβλεψη για την επίδραση που ενδέχεται να έχει στη λαϊκή ετυμηγορία η μεγάλη συμμετοχή των νέων, υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για ένα μικρό αριθμητικά εκλογικό σώμα – «οι αιτίες είναι καθαρά δημογραφικές, είμαστε μια γερασμένη κοινωνία», συμπληρώνει ένας.

«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατρέψουν τη σειρά. Για να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να πάει στις κάλπες η πλειοψηφία τους και να ψηφίσουν σχεδόν όλοι μόνο ένα κόμμα, τον ΣΥΡΙΖΑ», εξηγεί. Ενας συνάδελφός του, επικαλούμενος τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, υπενθυμίζει ότι «αποτελούν το 14,76% του συνολικού εκλογικού σώματος όταν κοντά στο 55% αυτού είναι πάνω από 50 χρονών». Εκείνοι που θα χρησιμοποιήσουν για πρώτη φορά τον ειδικό εκλογικό τους αριθμό τον Μάιο υπολογίζονται σε περίπου 300.000.

Και οι δύο, παρότι βρίσκουν τον ΣΥΡΙΖΑ πρώτο κόμμα στους 17-29 ετών, επισημαίνουν ότι η αξιωματική αντιπολίτευση δεν έχει ενισχυθεί σημαντικά στην παρούσα φάση από αυτές τις ηλικίες. Αντίθετα, τόσο το κόμμα Βαρουφάκη όσο κι εκείνο του Κασιδιάρη εμφανίζουν αξιοσημείωτες ανοδικές τάσεις – στους 17 με 24, μάλιστα, το ΜέΡΑ25 έχει εκτοξευθεί στην τρίτη θέση, αγγίζοντας σχεδόν το διψήφιο ποσοστό.

Παρ’ όλ’ αυτά, αμφότεροι δεν διακρίνουν ριζοσπαστικοποίηση των 17άρηδων, των 30άρηδων και των ενδιάμεσων ηλικιών. «Είναι απλώς απογοητευμένοι», αναφέρει ο ένας. «Πολλοί, από τότε που ήταν παιδιά ή έφηβοι έρχονται αντιμέτωποι με αλλεπάλληλες κρίσεις. Από εκεί φαίνεται να πηγάζουν η έντονη αμφισβήτηση των τριών κομμάτων εξουσίας και η απορριπτική των πολιτικών στάση», εκτιμά ο άλλος. Σύμφωνα με τον τελευταίο δε, αν κάτι τους διαφοροποιεί από τους μεγαλύτερούς τους, αυτό «είναι η βαρύτητα που μετά τα Τέμπη δείχνουν να δίνουν στο αίτημα για ένα διαφορετικό κράτος».

Προς το παρόν κανένας επαγγελματίας των μετρήσεων δεν έχει βγάλει ασφαλές συμπέρασμα για τη συμμετοχή τους. Είναι, ισχυρίζονται, νωρίς. Μια καλύτερη εικόνα της πρόθεσής τους να βρεθούν πίσω από τα παραβάν θα υπάρχει μετά το Πάσχα.

ΜΕΙΩΣΗ ΔΙΑΦΟΡΑΣ. «Ακόμη και κάνοντας την παραδοχή πως θα ψηφίσουν περισσότεροι νέοι απ’ ό,τι είθισται, το πιθανότερο σενάριο είναι να μειωθεί η διαφορά των δύο μεγάλων, όχι να αλλάξουν τελείως οι συσχετισμοί», επαναλαμβάνει η μία πηγή. Ωστόσο, κι οι δυο συμφωνούν ότι σ’ αυτή την περίπτωση τίθεται ζήτημα αυτοδυναμίας. Γιατί ο εν λόγω στόχος πλέον εξαρτάται από το πόσα κόμματα θα περάσουν το κατώφλι του 3% καθώς κι από κάθε απώλεια του πρώτου κόμματος, όσο μικρή κι αν είναι. «Μέχρι και το 0,1% ή το 0,2% μπορούν να παίξουν ρόλο», υπογραμμίζει η έτερη πηγή. «Εφόσον η οργή τούς οδηγήσει στην αποχή», συνεχίζει, «οι μεγάλοι φυσικά ευνοούνται».

Οι φόβοι – ή οι ελπίδες – για ανατροπή, άρα, δεν στηρίζονται από τους απόλυτους αριθμούς των νέων εκλογέων. Ομως, τα νούμερα που εκείνοι μπορούν να προκαλέσουν με την εκλογική τους συμπεριφορά ίσως κάνουν ρευστότερο το ήδη ρευστό πολιτικό σκηνικό.