Το ένταλμα σύλληψης για {LF}τον Πούτιν είναι μόνο η αρχή

Ενα νέο κεφάλαιο άνοιξε το ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και τη ρωσίδα αξιωματούχο Μαρία Λβόβα-Μπέλοβα, επίτροπο για τα παιδιά, στη βάση καταγγελιών για σχέδιο βίαιης απέλασης χιλιάδων παιδιών της Ουκρανίας στη Ρωσία. Με το ένταλμα ο Πούτιν καθίσταται ένας από τους μόλις τρεις εν ενεργεία αρχηγούς κρατών που κατηγορήθηκαν, μετά τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς της Σερβίας και τον Τσαρλς Τέιλορ της Λιβερίας.  

Το κατηγορητήριο θα περιορίσει τα ταξίδια του Πούτιν. Τα 123 κράτη μέλη του ΔΠΔ – μια ομάδα στην οποία δεν περιλαμβάνεται η Ρωσία – έχουν την υποχρέωση να τον συλλάβουν αν πατήσει το έδαφός τους, αλλά και κάθε άλλο έθνος μπορεί να το κάνει. Η παραπομπή του Πούτιν για τις βίαιες απαγωγές μπορεί να είναι μόνο η αρχή. Οι ουκρανοί εισαγγελείς έχουν καταγράψει περισσότερα από 73.000 εγκλήματα πολέμου και έχουν συντάξει εκατοντάδες φακέλους, κατονομάζοντας περισσότερους από 600 Ρώσους ως υπόπτους – πολλοί από αυτούς υψηλόβαθμοι πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι, όπως ο υπουργός Αμυνας Σεργκέι Σόιγκου.  

Πόσο σοβαρή υπόθεση είναι το ένταλμα σύλληψης κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν που εξέδωσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο; Μπορεί να οδηγήσει στην καταδίκη του;

Αυτό το ένταλμα είναι μόνο η αρχή, σύμφωνα με νομικούς κύκλους. Σε αυτή τη φάση έχει κυρίως πολιτική αξία, ως ένα από τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν για να πιέσουν τον ηγέτη του Κρεμλίνου να συμφωνήσει σε μια σοβαρή διαπραγμάτευση για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η πραγματική απειλή της προσφυγής στο δικαστήριο, από την άλλη πλευρά, προέρχεται από την πολύ μεγαλύτερη έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη για όλα τα σοβαρά εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν – και μάλιστα πολλά από αυτά σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση – από την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης». Ενα redde rationem που τελικά θα έρθει, όπως συνέβη και με τον Σέρβο Βλαντίμιρ Μιλόσεβιτς, αλλά έξι χρόνια μετά την υπογραφή των ειρηνευτικών συμφωνιών του Ντέιτον.   

Ποιο είναι το μήνυμα που στέλνει το ένταλμα;   

Η υπόθεση δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρή, σε σύγκριση με τη σοβαρότητα όλων των άλλων εγκλημάτων που διαπράχθηκαν, γράφουν οι «Times», αλλά χρησιμεύει για να προειδοποιήσει τον Πούτιν και τους συμμάχους του ότι δεν θα τη γλιτώσουν έτσι κι αλλιώς. Επομένως, είναι ένα από τα πολλά πιόνια που έχουν μπει στο τραπέζι για να προετοιμαστούν οι διαπραγματεύσεις: αν κάνει παραχωρήσεις στη δίκη για να βάλει τέλος στον πόλεμο, οι αντίπαλοί του μπορεί απλώς να εγκαταλείψουν αυτή την έρευνα. Η πραγματική έρευνα που θα στείλει τον Πούτιν στο δικαστήριο δεν είναι ούτως ή άλλως αυτή, αλλά η άλλη που βρίσκεται σε εξέλιξη για τα εγκλήματα της εισβολής.

Ποια είναι η πρώτη αντίδραση των Ρώσων πέρα από την καταδίκη;  

Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα, την οποία επικαλείται το πρακτορείο Ria Novosti, δήλωσε ότι η πιθανή συμφωνία με την Ουκρανία θα πρέπει να περιλαμβάνει «την ακύρωση των κυρώσεων και όλων των νομικών υποθέσεων κατά της Ρωσίας στα διεθνή δικαστήρια». Μια δήλωση που φαίνεται να πηγαίνει ακριβώς προς την κατεύθυνση της ανταλλαγής, αν και συνοδεύεται από την απαράδεκτη διαπραγματευτική αξίωση της «διεθνούς αναγνώρισης των νέων εδαφικών πραγματικοτήτων», η οποία, άλλωστε, θα μπορούσε σύντομα να αλλάξει με μια αντεπίθεση του Κιέβου. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ευρύτερη έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν αποτελεί ακόμη νομική υπόθεση στα διεθνή δικαστήρια, και ως εκ τούτου δεν θα αποτελούσε μέρος της πιθανής ανταλλαγής.  

Πώς θα διεξαχθεί η δίκη;  Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία;   

Ο όγκος των αποδεικτικών στοιχείων που συσσωρεύτηκαν είναι τεράστιος, επειδή οι Ρώσοι διέπραξαν εγκλήματα πολέμου ζωντανά στον αέρα, κατ’ εντολή του Κρεμλίνου. Είδαμε τα πάντα ζωντανά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με συντριπτικές αποδείξεις για τεράστια εγκλήματα. Πιθανότατα θα συσταθεί ένα ad hoc δικαστήριο, για να έχει μεγαλύτερη νομιμοποίηση από τα υπάρχοντα δικαστήρια. Το μόνο που χρειάζεται είναι η πολιτική απόφαση, η οποία, ωστόσο, δεν θα είναι άμεση. Θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος, ακόμη και για να ολοκληρωθεί η έρευνα, αλλά θα έρθει.

Οι δυτικές χώρες έχουν μοιράσει τα  καθήκοντα μεταξύ τους;

Ναι, έτσι φαίνεται. Οι Αμερικανοί παρέχουν κυρίως το στρατιωτικό υλικό, η ΕΕ κυρίως τα χρήματα, με σκοπό την ανοικοδόμηση, και οι Βρετανοί, που δεν έχουν ούτε τα όπλα των Αμερικανών ούτε το κεφάλαιο ολόκληρης της ΕΕ, φροντίζουν για να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι. Έθεσαν επικεφαλής της έρευνας τον εισαγγελέα Καρίμ Χαν, ο οποίος λογοδοτεί στο Λονδίνο.  

Τι γνωρίζουμε για τον εισαγγελέα Καρίμ Χαν;  

Ο Καρίμ Χαν, επικεφαλής εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ήταν εκείνος που απήγγειλε κατηγορίες στον Πούτιν για εγκλήματα πολέμου, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση ως «καθοριστική στιγμή» για τη διεθνή Δικαιοσύνη. Ο 52χρονος βρετανός δικαστικός, πατέρας τριών παιδιών, έχει επισκεφθεί τέσσερις φορές την Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή – κυρίως εγκαταλελειμμένα ορφανοτροφεία, απ’ όπου οι Ρώσοι πιστεύεται ότι απήγαγαν χιλιάδες παιδιά. «Το δικαστήριο», λέει, «πρέπει να γίνει πιο αποτελεσματικά αποτρεπτικό από ό,τι στο παρελθόν και να επιταχύνει τις διαδικασίες του ώστε ο νόμος να μη χρειάζεται απαραίτητα να πάρει δεκαετίες για να επιβληθεί».