«Σκοτώνουν τους γονείς {LF}και αρπάζουν το παιδί»

Πίνοντας το τσάι του σε ένα από τα ελάχιστα καφέ που παραμένουν ανοιχτά στη βομβαρδισμένη ουκρανική πόλη της Χερσώνας, στην πρώτη γραμμή του πολέμου – ελευθερώθηκε τον Νοέμβριο, έπειτα από οκτώ μήνες κατοχής -, ο Βολοντίμιρ Ζαγκάιντακ παρουσίασε ένα βίντεο από την ημέρα που τέσσερις τραμπούκοι της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας FSB έφτασαν στο κεντρικό ορφανοτροφείο της πόλης στο οποίο εργάζεται.

Η συνάντηση έγινε μερικές ημέρες αφότου το Διεθνές Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα για τη σύλληψη του Βλαντίμιρ Πούτιν και της Μαρία Λβόβα-Μπελόβα, επιτρόπου του για τα δικαιώματα των παιδιών, με την κατηγορία της απευθείας καθοδήγησης της βιαιότητας που είχε να κάνει με την απαγωγή παιδιών από την Ουκρανία για «υιοθεσία» και «επανεκπαίδευση» στη Ρωσία.

Οι οπλισμένοι Ρώσοι που έφτασαν στο ορφανοτροφείο, φορώντας μάσκες – δύο καμουφλάζ και δύο μαύρες – αποτυπώθηκαν από τις εσωτερικές κάμερες. Από τη στιγμή δε που μπήκαν μέσα, το βίντεο δείχνει έναν να φυλάει σκοπιά έξω από το γραφείο στο οποίο φυλάσσονται τα αρχεία, με τους υπόλοιπους να εισέρχονται εντός του για να ψάξουν. Ηταν η 4η Ιουνίου 2022 και το ορφανοτροφείο ήταν ήδη άδειο και τα επίσημα χαρτιά των παιδιών είχαν κρυφτεί – χάρη στο κουράγιο και την ευρηματικότητα του προσωπικού. Η ιστορία, όμως, δεν τελείωσε εκεί.

Στις 15 Ιουλίου οι Ρώσοι επέστρεψαν, φέρνοντας μαζί τους για να δεχθούν φροντίδα 15 παιδιά που προέρχονταν από την τότε πρώτη γραμμή του πολέμου, ανάμεσα στη Χερσώνα και το Μικολάιβ. Ηταν 11 αγόρια και 4 κορίτσια, ηλικίας από 7 έως 16 ετών, που εμφάνιζαν «διάφορες πνευματικές και ψυχολογικές διαταραχές».

Στις 19 Οκτωβρίου, οι Ρώσοι άρχισαν να προετοιμάζουν την υποχώρησή τους και την αποκαλούμενη «εκκένωση των παιδιών». «Δεν υπήρχε τρόπος να κρύψω 15 παιδιά που βρίσκονταν υπό εποπτεία», λέει ο Ζαγκάιντακ, προσθέτοντας ότι διαμαρτυρήθηκε: «Εάν δεν γνωρίζω τον προορισμό τους, δεν μπορώ να τα αφήσω να φύγουν. Μου είπαν ψέματα, αναφέροντας ότι πηγαίνουν στο Γκένιτσεσκ, στην Αζοφική Θάλασσα. Οταν όμως ρώτησα τον οδηγό πού πήγαινε, μου απάντησε στην Κριμαία».

Το συγκεκριμένο ορφανοτροφείο είναι, άλλωστε, μία από τις πολλές ιστορίες σε αυτή την υπόθεση που προκαλεί αγανάκτηση και έχουν εκτυλιχθεί κατά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ σήμερα αποτελεί μια άνευ προηγουμένου υπόθεση στο διεθνές δίκαιο, που φτάνει μέχρι την κορυφή ενός κράτους. Σύμφωνα με την ουκρανική κυβέρνηση, 16.226 παιδιά έχουν εκτοπιστεί στη Ρωσία, εκ των οποίων τα 10.513 έχουν εντοπιστεί και 308 έχουν επιστραφεί.

Μια έκθεση που δημοσιοποιήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, από το Εργαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του πανεπιστημίου Γιέιλ, ερευνώντας πολλές εκκρεμείς υποθέσεις στη Ρωσία και την Ουκρανία, εντοπίζει πολλές αιτίες για την αρπαγή των παιδιών: ανάμεσά τους την αποκαλούμενη «εκκένωση» από κρατικούς θεσμούς όπως το ορφανοτροφείο στη Χερσώνα, η μεταφορά των παιδιών σε στρατόπεδα – συχνά στην Κριμαία – ορισμένες φορές με τη γονική συναίνεση, είτε εκούσια είτε έπειτα από εξαναγκασμό.

Σε συνέντευξή της μάλιστα προς τον Observer στο Κίεβο, η υπεύθυνη της κυβέρνησης για τα παιδιά που έχουν απαχθεί, Ντάρια Γκερασίμτσουκ, προσθέτει και άλλα «σενάρια»: «Σκοτώνουν τους γονείς τους, για οποιονδήποτε λόγο και αρπάζουν το παιδί. Σε άλλες περιπτώσεις, απλώς αρπάζουν το παιδί από τα χέρια της οικογένειας, πιθανώς για να την τιμωρήσουν. Αλλα περνούν μέσα από τα φριχτά στρατόπεδα διαλογής – έχοντας συγκεντρωθεί εκεί, υποστεί κατήχηση και προετοιμαστεί για “υιοθεσία”, όπως έχει καυχηθεί η ίδια η επίτροπος Λβόβα-Μπελόβα».  Οπως είναι κατανοητό, οι Ουκρανοί δεν αποκαλύπτουν τις μεθόδους τους για τον εντοπισμό των παιδιών. Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για παροχή πληροφοριών και από υπηρεσίες ορισμένων δυτικών κυβερνήσεων, τα παραρτήματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε Ρωσία και Ουκρανία που είναι αντίπαλα με αυτήν, τους ευαγγελικούς ιεραπόστολους και εθελοντές που εργάζονται κατά μήκος των συνόρων των δύο χωρών. Μέχρι στιγμής δε, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού δείχνει να μην έχει εμπλακεί ευθέως.