Από «μαζί τους», τώρα πλέον απέναντί τους

Λιγότερο από έναν χρόνο αφότου επανεξελέγη με το σύνθημα «Μαζί σας», υποσχόμενος μία «νέα μέθοδο» διακυβέρνησης, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιβάλλει ουσιαστικά την αμφιλεγόμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που προωθούσε κόντρα στους πολίτες, τα συνδικάτα και το κοινοβούλιο. Χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία πλέον, έπειτα από τις κοινοβουλευτικές εκλογές του περασμένου Ιουνίου, και με τον φόβο (ή τη γνώση…) ότι δεν θα ψήφιζαν αρκετοί βουλευτές της Δεξιάς – των Ρεπουμπλικανών – τη μεταρρύθμιση που προβλέπει σταδιακή αύξηση, έως το 2030, του ορίου συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη, ο Μακρόν έβαλε την πρωθυπουργό του, την Ελιζαμπέτ Μπορν, να παρακάμψει την Εθνοσυνέλευση, προσφεύγοντας στο άρθρο 49:3 του Συντάγματος. Πυροδότησε όμως έτσι μία πολιτική και κοινωνική κρίση οι επιπτώσεις της οποίας θα είναι βαριές βραχυπρόθεσμα και ίσως αποδειχθούν ακόμα βαρύτερες μακροπρόθεσμα, στις επόμενες προεδρικές εκλογές – με την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν να καιροφυλακτεί.

Δύο προτάσεις μομφής κατά της κυβέρνησης κατατέθηκαν χθες στην Εθνοσυνέλευση, η μία από την Εθνική Συσπείρωση της Λεπέν και η δεύτερη, πιο επικίνδυνη, από την κεντρώα κοινοβουλευτική ομάδα LIOT (Ελευθερία, Ανεξάρτητοι, Υπερπόντια Εδάφη). Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο επικεφαλής της Ανυπότακτης Γαλλίας, ανακοίνωσε πως η ομάδα του θα στηρίξει τη δεύτερη, ώστε να της δώσει «τις μέγιστες δυνατές ευκαιρίες». Για να περάσει μία πρόταση μομφής, χρειάζεται απόλυτη πλειοψηφία, 287 ψήφους επί του παρόντος αφού τέσσερις έδρες της Εθνοσυνέλευσης είναι κενές. Στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, ποτέ δεν έχει καταλήξει χρήση του άρθρου 49:3 σε ανατροπή της κυβέρνησης, και μόνο μία πρόταση μομφής πέτυχε τον σκοπό της, το μακρινό 1962. Τίποτα όμως δεν μπορεί να αποκλειστεί: μπορεί ο επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών, Ερίκ Σιοτί, να ξεκαθάρισε πως το κόμμα δεν πρόκειται να ψηφίσει «καμία πρόταση μομφής» ώστε «να μην προσθέσει χάος στο χάος», αλλά ο Ορελιάν Πραντέ, ο επικεφαλής των ανταρτών του (της ομάδας δηλαδή που υποχρέωσε τον Μακρόν να καταφύγει στο 49:3 αρνούμενη να υπερψηφίσει τη μεταρρύθμιση, παρά τις υποχωρήσεις της κυβέρνησης, ειδικά όσον αφορά εκείνους που ξεκίνησαν να εργάζονται πριν από τα 20 έτη), άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο «ανυπακοής». Σε κάθε περίπτωση, πολλοί θεωρούν πως οι μέρες της Ελιζαμπέτ Μπορν, η οποία αποδοκιμάστηκε έντονα προχθές στην Εθνοσυνέλευση, ανακοινώνοντας την προσφυγή στο 49:3, είναι μετρημένες. Στο μεταξύ, η Γαλλία βράζει. Συνολικά 310 άνθρωποι συνελήφθησαν το βράδυ της Πέμπτης σε όλη τη χώρα, οι 258 από αυτούς στο Παρίσι, αφού οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας που ξέσπασαν κατέληξαν πολλές φορές σε βίαια επεισόδια. Και αυτό αποτελεί κακό οιωνό για τη συνέχεια: μέχρι τώρα, οι οκτώ ημέρες κινητοποιήσεων που είχαν διοργανώσει τα οκτώ μεγαλύτερα συνδικάτα της χώρας, με τη συμμετοχή συχνά τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου πολιτών, είχαν κυλήσει, σε γενικές γραμμές, ήρεμα. Πολλοί οδικοί άξονες αποκλείστηκαν χθες, και σε πολλά σχολεία ξεκίνησαν καταλήψεις. Επιδεικνύοντας αίσθηση ευθύνης, και γνωρίζοντας ότι οι κινητοποιήσεις το Σαββατοκύριακο προσελκύουν περισσότερες ομάδες διαδηλωτών του επονομαζόμενου μαύρου μπλοκ, τα συνδικάτα προανήγγειλαν νέα «μεγάλη ημέρα απεργίας και διαδηλώσεων» την ερχόμενη Πέμπτη, καλώντας απλώς σε «συνδικαλιστικές συγκεντρώσεις» το Σαββατοκύριακο. Ομως το σκληροπυρηνικό CGT κάλεσε χθες σε «ορατές δράσεις» καθημερινά. Ο φόβος μιας κοινωνικής έκρηξης είναι πλέον ορατός.    

Η κυβέρνηση Μακρόν αιτιολόγησε την παράκαμψη της Εθνοσυνέλευσης, για 11η φορά από τις αρχές της θητείας της (το ρεκόρ ανήκει στον Μισέλ Ροκάρ, πρωθυπουργό μεταξύ 1988-1991, με 28 φορές), επικαλούμενη τρία επιχειρήματα: ότι η μεταρρύθμιση που τελικά επέβαλε δεν είναι η αρχική της πρόταση αλλά προϊόν συνολικά 175 ωρών κοινοβουλευτικών συζητήσεων, ότι αν ψήφιζαν οι βουλευτές κατά συνείδηση και όχι για μικροπολιτικούς σκοπούς θα περνούσε από την Εθνοσυνέλευση, και ότι αν απορριπτόταν, θα υπήρχαν «υπερβολικά μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί, οικονομικοί κίνδυνοι». Ακόμα όμως και αν οι προτάσεις μομφής ναυαγήσουν την ερχόμενη εβδομάδα, η νίκη του Μακρόν προαγγέλλεται πύρρειος.