Στη «σκοτεινή πλευρά» επί 50 χρόνια

Το «Τhe Dark Side of the Moon» των Pink Floyd πρωτοκυκλοφόρησε την 1η Μαρτίου 1973 στις ΗΠΑ (στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 16 Μαρτίου) και από τότε ως σήμερα αποτελεί εργασία – σημείο αναφοράς. Η θεματολογία του; Οι στίχοι των τραγουδιών του αναφέρονται στις ψυχικές ασθένειες και στην ανθρώπινη θνησιμότητα – δεν είναι και τα πιο θελκτικά -, έμεινε στα αμερικανικά Billboard Charts για 741 εβδομάδες (14 χρόνια, ρεκόρ Γκίνες) και άνοιξε δρόμους.

Με τα άλμπουμ τους «Meddle» και το αριστούργημα «Echoes», οι Pink Floyd καθιερώθηκαν ως σούπερ γκρουπ με το δικό τους στυλ, σε εποχές που κυριαρχούσαν ροκ γκρουπ όπως οι Led Zeppelin και οι The Who. Επίσης, μετά την αποχώρηση του Syd Barrett, ο Roger Waters διεκδικούσε όλο και περισσότερο το τιμόνι ως μουσικός διευθυντής του γκρουπ και τα κατάφερε. Το «The Dark Side of the Moon» ήταν το πρώτο άλμπουμ που είχε τη δική μουσική αισθητική και έγραψε όλους τους στίχους.

Ο ίδιος έχει σημειώσει για το άλμπουμ ότι καθοδηγείται από το συναίσθημα: «Δεν υπάρχει τίποτα ψεύτικο, τίποτα επινοημένο» και το χαρακτήρισε «μια έκφραση πολιτικής, φιλοσοφικής και ανθρωπιστικής ενσυναίσθησης». Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στα στούντιο Abbey Road, το συγκρότημα έπαιζε στα διαλείμματα των ηχογραφήσεων κρίκετ με το προσωπικό και όσον αφορά τον ήχο του φέρει την υπογραφή του Alan Parsons.

ΣΤΑ ΟΡΙΑ. Οι Roger Waters, Nick Mason, David Gilmour, Richard Wright, οδήγησαν ηχητικά το άλμπουμ στα όριά του, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία της εποχής όσο καλύτερα μπορούσαν. Χωρίς όμως να αφήσουν πίσω τους στίχους και τη θεματολογία, καθώς το ένα στοιχείο ισορροπούσε με το άλλο, δεν λειτουργούσε ανταγωνιστικά αλλά συνδυαστικά. Σύμφωνα με τον David Gilmour: «Ο Ρότζερ και ο Νικ “κατασκεύασαν” μέχρι και καρδιακούς παλμούς στο άλμπουμ. Ο καρδιακός παλμός παραπέμπει σαφώς στο πώς νιώθει κάποιος ακούγοντας μουσική. Μέσα στο χάος υπάρχει ομορφιά και ελπίδα για την ανθρωπότητα. Τα εφέ είναι καθαρά για να βοηθήσουν τον ακροατή να καταλάβει περί τίνος πρόκειται».

Τι είναι όμως αυτό που κάνει το άλμπουμ του ’73, μισό αιώνα μετά να ακούγεται τόσο σημερινό; Χρειάστηκαν δέκα – μόλις – τραγούδια – συνολικής διάρκειας 42 λεπτών και 33 δευτερολέπτων για να περάσει στην αιωνιότητα και να επηρεάσει ακροατές αλλά και καλλιτέχνες.

Μετά την εξαντλητική περιοδεία τους, το 1973 σε ΗΠΑ και Ευρώπη, το συγκρότημα σταμάτησε τελικά για να πάρει μια ανάσα και να αποφασίσει τι θα κάνει στη συνέχεια. Συνεδρίασαν στο διαμέρισμα του ντράμερ Nick Mason στο Λονδίνο και ο Waters παρουσίασε την ιδέα του για το τι θα γίνει The Dark Side Of The Moon. «Θυμάμαι ότι καθόμουν στην κουζίνα του, κοιτούσα τον κήπο και έλεγα: “Γεια σας, αγόρια, νομίζω ότι έχω την απάντηση” και περιέγραψα τι θα μπορούσε να είναι – όλες οι πιέσεις και οι δυσκολίες και τα ερωτήματα που εμφανίζονται στη ζωή που δημιουργούν άγχος», είπε ο Γουότερς σε συνέντευξή του, το 2003. Τα τραγούδια πραγματεύονται το χρήμα, τον θάνατο, τον χρόνο, την τρέλα, τα ταξίδια, τις επιλογές, τον πόλεμο και τη βία, μεταξύ άλλων.

Το «The Dark Side of the Moon» μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως μια εξέταση της ζωής από την αρχή μέχρι το τέλος, που ξεκινά με έναν καρδιακό παλμό, μερικές κραυγές και το εναρκτήριο τραγούδι «Αναπνεύστε» («Breathe») για να ολοκληρωθεί η σύνοψη βασικά όλων όσων ζούμε με την «Εκλειψη» («Eclipse»). Παράλληλα οι Pink Floyd μεγαλούργησαν και στην παραγωγή. Χρησιμοποίησαν ηχητικά εφέ, βρόχους ταινίας και θραύσματα συνεντεύξεων ανάμεσα στα τραγούδια για να τονίσει τα θέματα του άλμπουμ. Ρολόγια που κουδουνίζουν αποτελούν την εισαγωγή στο κομμάτι «Time», το οποίο εξετάζει τη θνησιμότητα, ενώ μια ταινία με ήχους νομισμάτων και ταμειακής μηχανής αποτελεί τη βάση του κομματιού «Money».

Ο αυστραλός κιθαρίστας Asley Naylor έχει δηλώσει: «Αν σας αρέσει η rock ‘n’ roll μουσική και σας αρέσουν τα όμορφα γραμμένα τραγούδια που εκτελούνται καλά, τότε αυτός ο δίσκος αξίζει τη θέση του στην ιστορία. Με τον ίδιο τρόπο που οι άνθρωποι εξακολουθούν να μιλούν για τον Μότσαρτ και την κλασική μουσική που ξεπερνά τις εποχές λόγω της καθαρής ομορφιάς της, έτσι θα μιλούν για το “Dark Side of the Moon”». Στο άλμπουμ αυτό οι Pink Floyd όχι μόνο άνοιξαν δρόμους στο ροκ και στην ηλεκτρονική μουσική, αλλά και πραγματεύονται καθολικά θέματα με τρόπο απτό και ουδόλως ακαδημαϊκό ή διανοουμενίστικο.

ΤΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟ. Προσεγμένο ακόμη και το εξώφυλλό του. Ο εικαστικός Storm Thorgerson έδωσε στο συγκρότημα επτά επιλογές για το artwork του άλμπουμ και επέλεξαν ομόφωνα τη διαθλαστική πυραμίδα, από τα πιο εμβληματικά και άμεσα αναγνωρίσιμα εξώφυλλα άλμπουμ όλων των εποχών. Το «The Dark Side Of The Moon» έχει και τον αστικό του μύθο. Λέγεται ότι δημιουργήθηκε για να συγχρονιστεί με την κλασική ταινία του 1939 «The Wizard Of Oz». Υποτίθεται ότι η αναπαραγωγή του CD παράλληλα με την ταινία αποκαλύπτει πάρα πολλές στιγμές που ταιριάζουν ώστε να μην είναι πλέον σύμπτωση. Αφορά τους στίχους και τα ηχητικά εφέ τα οποία συγχρονίζονται με ό,τι συμβαίνει στην οθόνη.