ΗχοΔύναμα

Καρλ Μπεμ: Οι ηχογραφήσεις στην SWR,
SWR CLASSIC, 6 CD

Τα ασπρόμαυρα αυτά κουτιά έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια «σήμα κατατεθέν» των εκδόσεων της SWR με, ως επί το πλείστον, ανέκδοτο υλικό από τα αρχεία της εν λόγω γερμανικής ραδιοφωνίας. Στους πολλούς πλέον τίτλους της σειράς, ήρθε τώρα να προστεθεί και ένας που λίγοι ανέμεναν – είναι ένα είδος έκπληξης: οι ηχογραφήσεις του Καρλ Μπεμ.

Είναι έκπληξη, επειδή ο Μπεμ έχει μία βασική διαφορά από τους περισσότερους μαέστρους της σειράς αυτής: αν και εξαιρετικής μουσικής αξίας, εκείνοι δεν είχαν τη διαρκή σχεδόν δισκογραφική παρουσία μέσα από συμβόλαια με τις μεγάλες εταιρείες της εποχής τους, όπως ο αυστριακός αρχιμουσικός. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξη τέτοιου όγκου υλικού στα ραδιοφωνικά αρχεία. Ομως ο Μπεμ από ένα σημείο και έπειτα στην καριέρα του δεν υπήρξε στιγμή που να μην έχει στα πόδια του όλες τις μεγάλες εταιρείες του κόσμου, να ανταγωνίζονται ποια θα τον ηχογραφούσε. Δεν υπήρχε πρακτικά χώρος περίπου για τίποτα χωρίς συμβόλαια – γι’ αυτό και έχουμε ελάχιστες αντίστοιχες ηχογραφήσεις του σαν και αυτές. Που, όμως, είναι και σπουδαίες και πολύτιμες.

Ενα από τα κύρια ερμηνευτικά χαρακτηριστικά του Μπεμ υπήρξε η σχεδόν ακλόνητη σταθερότητα των επιλογών του σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, τόσο στην επιλογή του ρεπερτορίου του, όσο και στον τρόπο προσέγγισής του. Αυτό επιβεβαιώνεται για μία ακόμη φορά και σε αυτήν την έκδοση: Μότσαρτ, Μπετόβεν, Μπραμς, Μπρούκνερ (η εξόχως αγαπημένη του «Εβδομη», την οποία και εδώ διαβάζει καθηλωτικά), λίγος Σούμαν και Ντβόρζακ και, από σύγχρονούς του, Χίντεμιτ. Δηλαδή, ακόμα και αν δεν γνώριζες ποιος είναι ο μαέστρος και σου έλεγαν τους συνθέτες και τα έργα, θα μπορούσες σχεδόν να μαντέψεις…

Οι ηχογραφήσεις αυτές είναι ισοδύναμα μοιρασμένες ανάμεσα στις δεκαετίες του ’50 και του ’70. Οι δεύτερες έχουν τον αυτονόητα εξαίρετο ήχο που μπορεί να φανταστεί κανείς. Οι πρώτες έχουν επίσης εξαίρετο ήχο της εποχής τους που δεν προβληματίζει τον ακροατή τους. Ακόμα όμως κι αν τον προβλημάτιζε, τον Μπεμ αξίζει πάντα να τον ακούει κανείς, όπως και το κάνει, σε μακράν πιο δύσκολες ηχητικές συνθήκες. Ηταν ένας από τους κορυφαίους αρχιμουσικούς του περασμένου αιώνα, από τον οποίον έχεις πάντοτε κάτι να βιώσεις και να μάθεις, ακόμα κι όταν έχεις την επίπλαστη εντύπωση ότι τον έχεις «εξαντλήσει» – δεν είναι όμως ποτέ πραγματική.