Αφηγήματα

Στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, δύο ήταν τα κυρίαρχα αφηγήματα στην Ελλάδα. Το ένα, βολικό και πλειοψηφικό, θεωρούσε ότι φταίνε οι ξένοι: η Ελλάδα χρεοκόπησε πρώτη εξαιτίας δομικών ανισορροπιών στην ευρωζώνη και οι Γερμανοί αποφάσισαν να την τιμωρήσουν για παραδειγματισμό. Το άλλο, των «ευρωλιγούρηδων» και «γερμανοτσολιάδων», έδινε έμφαση σε παθογένειες δεκαετιών που δεν επέτρεπαν στην Ελλάδα να γίνει μια σύγχρονη δυτική χώρα. Επαιζαν φυσικά και παραλλαγές, με ποικίλους βαθμούς ευθύνης και στις δύο πλευρές, αλλά η σύγκρουση των δύο βασικών αφηγημάτων καθόρισε ουσιαστικά και τις πολιτικές εξελίξεις.

H συζήτηση που άνοιξε για τα αίτια της πρόσφατης σιδηροδρομικής τραγωδίας είχε άλλους πρωταγωνιστές. Η πρώτη, επιπόλαιη, δήλωση του Πρωθυπουργού αναφερόταν σε ανθρώπινο λάθος: ο σταθμάρχης της Λάρισας φαινόταν πράγματι ο πιο ακατάλληλος άνθρωπος στην πιο ακατάλληλη θέση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γρήγορα κατάλαβε όμως ότι ένα τέτοιο σχήμα δεν θα έπειθε κανέναν και πέρασε στο άλλο άκρο, τονίζοντας ότι «αν το έργο της τηλεδιοίκησης είχε ολοκληρωθεί, το δυστύχημα αυτό δεν θα είχε συμβεί». Ο Αλέξης Τσίπρας, από την πλευρά του, προτιμά σε μια τέτοια προεκλογική περίοδο να ρίξει τις ευθύνες στην κυβέρνηση, παρά στα Μνημόνια και τους ξένους.

Ποιος ξαναέβαλε τους τελευταίους στο κάδρο; Μα η «φιλελληνική» παρέα στο εξωτερικό, φυσικά. Οι σύμβουλοι, πρώτα του Γιώργου Παπανδρέου και στη συνέχεια του Αλέξη Τσίπρα, που την περασμένη δεκαετία προσπαθούσαν να πείσουν το ελληνικό και διεθνές ακροατήριο ότι η Ελλάδα θα σωζόταν από τους δυνάστες της αν έβγαινε από το ευρώ. Αυτό που εκτροχιάστηκε είναι το «τρένο της λιτότητας», γράφει στο Project Syndicate ο καθηγητής Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, επιστήθιος φίλος και πρώην συνεργάτης του Γιάνη Βαρουφάκη. Για το δυστύχημα δεν φταίνε οι Ελληνες, αλλά «το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που απέκτησαν τον ουσιαστικό έλεγχο της ελληνικής κυβέρνησης το 2010, τον διατήρησαν το 2015 και εξακολουθούν να κάνουν κουμάντο».

Ο γιος του μεγάλου Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ δεν έχει ανάγκη από έρευνες και επιτροπές εμπειρογνωμόνων. Το ανθρώπινο λάθος, λέει, «έγκειται σε αυτούς που υπερασπίστηκαν και προώθησαν τα οικονομικά δόγματα που κατέστρεψαν την Ελλάδα και σε όλους εμάς που συντάχθηκαν μαζί τους». Να τον καλέσουμε στις διαδηλώσεις να επαναφέρει στην κυκλοφορία το «γκόου μπακ, μαντάμ Μέρκελ».

Δεν υπάρχει φυσικά αμφιβολία ότι οι δανειστές έκαναν πολλά λάθη με τα Μνημόνια, όπως δεν υπάρχει αμφιβολία και ότι η υποστελέχωση βασικών υπηρεσιών οφείλεται εν μέρει στο ότι δεν έχουμε λεφτά. Το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί όμως σε αυτή τη φάση είναι να πιστέψουμε για άλλη μία φορά ότι ο εχθρός μας είναι οι ξένοι και όχι «το βαθύ κράτος του αναχρονισμού», όπως είπε χθες ο Πρωθυπουργός. Δεν έχουμε ανάγκη από φιλέλληνες, αλλά από περισσότερους τίμιους, εργατικούς και υπεύθυνους Ελληνες.