Μια ειλικρινής προσέγγιση για ώθηση στην ειρηνευτική διαδικασία

Υπερβολικά μεγάλος αριθμός ανθρώπων πεθαίνουν κάθε εβδομάδα στο Ισραήλ και στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, ενώ εκατομμύρια άλλοι ζουν μέσα στον φόβο και χωρίς ελπίδα. Η παγκόσμια αντίδραση περιορίστηκε στη διατύπωση πολυάριθμων δηλώσεων, ενώ η ανάληψη δράσης υπήρξε ελάχιστη. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Τόσο εμείς στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και η ευρύτερη διεθνής κοινότητα πρέπει να πράξουμε περισσότερα. Γνωρίζουμε ότι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο περιμένουν από εμάς να στηρίξουμε και να δραστηριοποιηθούμε για την εδραίωση της ειρήνης, της δικαιοσύνης και του διεθνούς δικαίου σε κάθε γωνιά της γης. Για να ενεργήσουμε όμως με επιτυχία, πρέπει πρώτα να είμαστε ειλικρινείς τόσο με τον εαυτό μας όσο και μεταξύ μας.

Το να είμαστε ειλικρινείς σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως διαπιστώνεται αύξηση του εξτρεμισμού και στις δύο πλευρές. Οι τυφλές επιθέσεις και η βία συνεπάγονται την απώλεια πολυάριθμων ζωών Ισραηλινών. Η βία εκ μέρους ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Οχθη απειλεί όλο και περισσότερο τις ζωές και τους βιοτικούς πόρους των Παλαιστινίων – ενώ σχεδόν πάντα επικρατεί ατιμωρησία. Επιπλέον, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ προκαλούν συχνά θανάτους αμάχων στην Παλαιστίνη, ενίοτε χωρίς πραγματική λογοδοσία· οι παράνομοι εποικισμοί επεκτείνονται στα κατεχόμενα εδάφη· και το ευαίσθητο status quo όσον αφορά τους Αγίους Τόπους διαβρώνεται. Ενώ οι Ισραηλινοί μπορούν να βασιστούν σε ένα ισχυρό κράτος και έναν ισχυρό στρατό, δεν ισχύει το ίδιο για τους Παλαιστινίους. Αυτή η τεράστια ανισότητα όσον αφορά τη δυνατότητα κάθε ανθρώπου να έχει τον έλεγχο του πεπρωμένου του είναι ορατή σε κάθε οδικό σημείο ελέγχου. Ολα αυτά αποτελούν εμπόδια για την ειρήνη.

Σίγουρα, διάφοροι παράγοντες εντός της Ευρώπης αντιδρούν συχνά με διαφορετικό τρόπο στα γεγονότα που εκτυλίσσονται στην περιοχή. Ωστόσο, αυτό δεν εμποδίζει την ΕΕ να αναλάβει δράση. Ολοι έχουμε θορυβηθεί από τις πρόσφατες εξελίξεις και όλοι έχουμε τον ίδιο απώτερο στόχο: ένα ασφαλές, προστατευμένο, παγκοσμίως αναγνωρισμένο κράτος του Ισραήλ που θα συνυπάρχει ειρηνικά με ένα ασφαλές, προστατευμένο, παγκοσμίως αναγνωρισμένο κράτος της Παλαιστίνης. Η λύση αυτή θα επιτρέψει και στις δύο πλευρές να απολαμβάνουν την ελευθερία, την ευημερία και τις ειρηνικές σχέσεις με τους γείτονές τους.

Διακυβεύονται επίσης και δικά μας συμφέροντα. Επιθυμούμε την ειρήνη διότι ο τερματισμός της σύγκρουσης θα έχει πολύ περισσότερα οφέλη για τη διεθνή ασφάλεια. Επιθυμούμε την ειρήνη διότι αναγνωρίζουμε το δικαίωμα ύπαρξης τόσο του Ισραήλ όσο και της Παλαιστίνης και διότι υποστηρίζουμε την αρχή της επιβολής του διεθνούς δικαίου απανταχού της γης. Επιθυμούμε την ειρήνη διότι μας συνδέουν δεσμοί με όλους τους λαούς που βρίσκονται στους Αγίους Τόπους και διότι θα είναι προς όφελος της περιφερειακής σταθερότητας και ευημερίας. Και επιθυμούμε την ειρήνη διότι η τρομοκρατία αποτελεί απειλή οπουδήποτε.

Ωστόσο, ενώ η ΕΕ, η Παλαιστινιακή Αρχή και σημαντικό μέρος της ισραηλινής κοινής γνώμης υποστηρίζουν τη λύση των δύο κρατών, η Χαμάς δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ και η τρέχουσα συμφωνία συνασπισμού της ισραηλινής κυβέρνησης αρνείται το δικαίωμα των Παλαιστινίων σε δικό τους κράτος. Πράγματι, η ισραηλινή δεξιά παράταξη αρνείται όλο και περισσότερο ότι υφίσταται κατοχή.

Είναι σαφές ότι ούτε η ισραηλινή ούτε η παλαιστινιακή πλευρά είναι έτοιμες για ειρήνη. Στην παλαιστινιακή πλευρά υπάρχει έλλειψη ενότητας, καθώς και ανεπαρκής δημοκρατική νομιμοποίηση. Ολες οι παλαιστινιακές παρατάξεις θα πρέπει να αποκηρύξουν την τρομοκρατία και να ξεπεράσουν τις πολιτικές διαιρέσεις τους. Στην ισραηλινή πλευρά, μεταξύ των κορυφαίων προτεραιοτήτων πρέπει να συγκαταλέγονται ο τερματισμός της οικοδόμησης οικισμών και της άσκησης βίας από εποίκους, καθώς και η παροχή της δυνατότητας για διαπραγμάτευση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.

Κατά τα τελευταία έτη, οι προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας για ουσιαστικές ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των μερών δεν τελεσφόρησαν. Οι αμερικανοί φίλοι μας προσπάθησαν επί μακρόν να συμβάλουν στην προσέγγιση των μερών, ενώ οι πρόσφατες συμφωνίες εξομάλυνσης (συμφωνίες του Αβραάμ) μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών γειτονικών του χωρών συνέβαλαν σημαντικά στην περιφερειακή σταθερότητα. Ωστόσο, δεν έφεραν εγγύτερα την ισραηλινοπαλαιστινιακή ειρήνη. Αν και η συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει ουσιαστική για τη διαδικασία, δεν μπορούμε πλέον να αφήσουμε το μεγαλύτερο μέρος της επίπονης εργασίας στους αμερικανούς διπλωμάτες. Αντιθέτως, χρειαζόμαστε μια πραγματικά συλλογική προσπάθεια που θα συμπεριλαμβάνει τα αραβικά κράτη, την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους παράγοντες.

Είναι η κατάλληλη στιγμή να εξετάσουμε πώς μπορούμε να συμβάλουμε όλοι στην ισραηλινοπαλαιστινιακή ειρήνη μόλις αυτή επιτευχθεί. Προφανώς, ούτε η συμβολή της Ευρώπης ούτε κανενός άλλου δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί εάν δεν υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων, ενώ δεν θα πρέπει να υποθέσουμε ότι οι υποσχέσεις μας για την παροχή στήριξης θα είναι επαρκείς για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος. Ωστόσο, πρέπει κάτι να γίνει για να σταματήσει ο σημερινός καθοδικός κύκλος βίας, ενώ εμείς από την πλευρά μας μπορούμε να διαδραματίσουμε αποφασιστικό ρόλο βοηθώντας τα μέρη να εξετάσουν τις επιλογές που διαθέτουν.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ είναι ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής