Η σημασία {LF}της ενδιάμεσης αναθεώρησης του προϋπολογισμού της ΕΕ

Οι πόροι και οι δυνατότητες ευελιξίας του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι περιορισμένοι. Από την άλλη πλευρά, οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι που έχει να αντιμετωπίσει η ΕΕ μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο είναι πολλές και σύνθετες. Η ενδιάμεση επανεξέταση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) 2021-2027, την οποία θα διενεργήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2023, θα αποτελέσει ευκαιρία για την επανεκτίμηση του κατά πόσον ο τρέχων προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολουθεί να παρέχει τα μέσα για κοινές απαντήσεις σε κοινές προκλήσεις.

Βασικό ερώτημα που αναμένει επίσης απάντηση είναι και ποια θα είναι η δύναμη πυρός του Ταμείου Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας και από πού θα προέλθουν οι πόροι του. Το Ταμείο αυτό προβάλλει ως απάντηση της ΕΕ προς την πρωτοβουλία των ΗΠΑ για το Inflation Reduction Act και θα συμβάλει στην εκβιομηχάνισή της. Ειδικότερα, η δημιουργία του Ταμείου Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας με χρηματοδότησή του από νέους πρόσθετους πόρους είναι το ευρωπαϊκό στοίχημα για μια αποτελεσματική και βιώσιμη ευρωπαϊκή απάντηση στον νόμο των ΗΠΑ και η αφετηρία του συμπίπτει χρονικά με την αναθεώρηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Προς το παρόν, προς απογοήτευση των ασθενέστερων χωρών, το επικρατέστερο σενάριο είναι η χρηματοδότηση του συνολικού πακέτου να γίνει με κοινοτικά κονδύλια αλλά και με ιδιωτικές επενδύσεις και να αξιοποιηθεί το περίσσευμα από το Ταμείο Ανάκαμψης, που υπολογίζεται σε 200 δισ.

Για τον σκοπό αυτόν η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης πρόταση για μια δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων, με βάση την πρόταση για ένα ενιαίο σύνολο φορολογικών κανόνων για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ευρώπη (BEFIT). Μαζί με την πρώτη δέσμη προτάσεων, τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη διασφάλιση πιο διαφοροποιημένων και ανθεκτικών τύπων εσόδων και στην αποφυγή αδικαιολόγητων περικοπών στα προγράμματα της Ενωσης ή υπερβολικών αυξήσεων των συνεισφορών των κρατών-μελών.

Η ενδιάμεση αναθεώρηση όμως συμπίπτει και με τη συζήτηση που έχει ξεκινήσει για το μέλλον της πολιτικής συνοχής όπου η τάση τείνει προς την ευελιξία στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, ειδικά στις ασύμμετρες επιπτώσεις των διαφόρων κρίσεων που έχουμε βιώσει τα τελευταία χρόνια. Επιπρόσθετα, είναι απολύτως απαραίτητο να διατηρήσει τα μοναδικά της χαρακτηριστικά, όπως την αρχή της εταιρικότητας (partnership principle) και την κοινή διαχείριση (shared management), ενώ θα πρέπει να ενισχυθεί η ιδιοκτησία (ownership) των προγραμμάτων που εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη και τούτο θα γίνει μόνο εφόσον τα χρήματα για τη συνοχή παραμείνουν τα ίδια ή αυξηθούν από την αναθεώρηση.

Ο Γιώργος Μελέας είναι Εθνικός Εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή