Η σάτιρα ως {LF}έκφραση μίσους

Ως συνήθως, το τρομερό δυστύχημα στα Τέμπη αφενός τροφοδοτεί έναν πολιτικό ρεβανσισμό από τις δυνάμεις του λαϊκισμού, αφετέρου μετατρέπεται σε έκφραση του ναρκισσισμού προσωπικοτήτων της τηλεόρασης και του Διαδικτύου – που συνήθως τρέφονται από τον λαϊκισμό και τον θρέφουν. Ιδίως η λεγόμενη τηλεοπτική σάτιρα λειτουργεί ως προκεχωρημένο φυλάκιο του εθνολαϊκισμού από τα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης. Εφτιαχνε τα είδωλά της και την αισθητική της για χρόνια. Πριν αναλάβει ο Λαζόπουλος να εκθειάζει το αντιμνημόνιο, τη μεγαλύτερη προσπάθεια εξαπάτησης των ελλήνων πολιτών από ακροδεξιούς και ακροαριστερούς (αλλά όχι μόνο από ακροαριστερούς δημοκόπους), είχαν ήδη προλάβει να λάμψουν στην τηλεόραση μεγάλα αστέρια.

Πρώτη διδάξασα ήταν η μακαρίτισσα Μαλβίνα Κάραλη που «ξέσκιζε» καθημερινά την κυβέρνηση των εκσυγχρονιστών του Κώστα Σημίτη και πρωτίστως τον επικεφαλής της, στον οποίο φώναζε κάθε βράδυ «Εξω π@#%τη» απ’ την παράγκα». Τη μιμήθηκαν πολλοί.

Η ελληνική τηλεόραση δεν τα πάει καλά με τη σάτιρα. Παρότι οι Ελληνες επικαλούνται κατά κόρον τον Αριστοφάνη, συνήθως ούτε το πνεύμα του γνωρίζουν ούτε τις παραδόσεις του. Κι όταν το τηλεοπτικό θέαμα παραπέμπει σ’ αυτόν, συνήθως κρύβεται πίσω από τη φήμη του, ζητώντας δανεικά εύσημα.

Με μικρές μεταξύ τους παραλλαγές, όλες οι προναφερθείσες εκπομπές, και οι ρέπλικές τους, ανέδειξαν και προπαγάνδισαν την ιδεολογία και τις επιλογές (ιδεολογικές αλλά και επιλογές κουλτούρας) του εθνολαϊκισμού. Το ελληνικό έθνος είναι σπουδαίο, οι πολιτικοί δεν είναι στο ύψος του πολιτισμού που θα έπρεπε να προασπίζουν, μας επιβουλεύονται κι οι ξένοι, για όλα φταίνε οι κακές ελίτ και οι πολιτικοί που εκφράζουν τα συμφέροντά τους, ζήτω λοιπόν ο λαός «ο πάντα ευκολόπιστος και πάντα προδομένος».

Ο ναρκισσισμός συγκαταλέγεται στα πράγματα που τυφλώνουν. Λόγω αυτής της εθελοτυφλίας, άλλωστε, όσοι κάνουν αυτή τη «σάτιρα» νομίζουν ότι βαδίζουν στα χνάρια της «προοδευτικής» κριτικής της πολιτικής που κυριάρχησε στη μεταπολίτευση. Οντως, επίγονοι αυτής της ιδεολογίας είναι. Αλλά ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτού του προοδευτισμού; Τα κλισεδάκια της χρεοκοπίας. Η κακή Δεξιά, το καλό ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα, το επίσης καλό ΚΚΕ ενταγμένο στο προοδευτικό στρατόπεδο, ο Συνασπισμός ως μικρό και έντιμο κόμμα. Και στο επίκεντρο της αντιπαλότητας, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Κώστας Σημίτης, εσχάτως και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όχι για ό,τι έκαναν ή για ό,τι δεν έκαναν, όχι για τις αστοχίες τους αλλά για την προγραμματική επιλογή τους να εκσυγχρονίσουν τις δομές της χώρας.

Οπως συμβαίνει συχνά, όμως, εκτός της πολιτικής εύκολα στοχοποιούνται πρόσωπα με δημόσιο λόγο που δεν αρέσουν στις μονοδιάστατες φωνές αυτής της αυτοαποκαλούμενης σάτιρας. Μεταξύ αυτών που υπηρετούν το συγκεκριμένο ιδίωμα και η (τηλεοπτική) παρέα του Αντώνη Κανάκη, του ανθρώπου που διεκδικεί τα σκήπτρα της υποδαύλισης του φανατισμού. Οι στόχοι της αποκαλούμενης «σάτιράς» του δεν είναι ισότιμα μέλη ενός διαλόγου. Είναι απόβλητα που μπαίνουν στο στόχαστρο, αν υπάρξουν οι συνθήκες έτοιμα να παραδοθούν στο κοινωνικό μίσος. Δεν ξέρω αν καταλαβαίνουν όσοι χρησιμοποιούν τέτοιες μεθόδους ότι στην ουσία στρώνουν το έδαφος για την κυριαρχία του πολιτισμού του Κασιδιάρη. Ή των δολοφόνων της Μαρφίν.

Βρισκόμαστε στο σημείο όπου η αυτοαποκαλούμενη σάτιρα εργάζεται για την παλινόρθωση των παθογενειών του πελατειακού συστήματος. Κι όσοι προσπάθησαν ή προσπαθούν να εξηγήσουν τέτοιες παθογένειες, αντιδημοκρατικά διασύρονται και γίνονται στόχος, ακριβώς επειδή έχουν άλλη άποψη, την οποία η σάτιρα απαγορεύει. Το ίδιο μίσος για τους ίδιους λόγους, όπως στα χρόνια των μνημονίων.