Ημέρα της Γυναίκας

^«Σταματήστε τη βία κατά των γυναικών» απαιτούσε ένα πανό στα χέρια των χιλιάδων συγκεντρωμένων έξω από το τοπικό γραφείο του ιρανικού υπουργείου Δικαιοσύνης στην Ισφαχάν. «Η ελευθερία και η ασφάλεια είναι δικαιώματα των γυναικών του Ιράν» φώναζαν οι διαμαρτυρόμενοι – πριν διαλυθούν από την αστυνομία. Ηταν τέλη Οκτωβρίου του 2014 και η Ισφαχάν ήταν ανάστατη. Τουλάχιστον οκτώ γυναίκες είχαν δεχθεί επίθεση με οξύ ενώ οδηγούσαν, με το παράθυρο κατεβασμένο, από άνδρες που επέβαιναν σε μοτοσικλέτες. Πληροφορίες τις ήθελαν να είχαν μπει στο στόχαστρο σκληροπυρηνικών λόγω «απρεπούς» ενδυμασίας. Δεν συνελήφθη ποτέ κανείς. «Οι ιρανικές αρχές έχουν θλιβερές επιδόσεις όσον αφορά τη διερεύνηση πράξεων βίας σε βάρος γυναικών και κοριτσιών» θύμισε την περασμένη εβδομάδα το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Σε κανέναν δεν προκάλεσε εντύπωση, λοιπόν, το γεγονός ότι οι ιρανικές αρχές υποβάθμιζαν ή αρνούνταν, επί εβδομάδες, το κύμα δηλητηριάσεων που πλήττει από τα τέλη Νοεμβρίου σχολεία θηλέων της χώρας. Ολα ξεκίνησαν από την Κομ, μία ιερή για τους σιίτες πόλη, με μία «οσμή σαν μανταρίνι» που οδήγησε τελικά τουλάχιστον 18 μαθήτριες ενός σχολείου στο νοσοκομείο, με δυσκολίες στην αναπνοή, ναυτίες, πονοκεφάλους, ταχυπαλμίες και μουδιάσματα. Σύντομα τα κρούσματα στην Κομ πολλαπλασιάστηκαν, κατόπιν άρχισαν να εμφανίζονται και σε άλλες πόλεις. Αλλά οι αρχές υποδείκνυαν ως υπεύθυνη την «αδύναμη φύση» των νεαρών θυμάτων. Εφτασαν τέλη Φεβρουαρίου για να αναγνωρίσει ο υπουργός Υγείας τη δηλητηρίαση «αρκετών μαθητριών» και να μιλήσει ένας βουλευτής για «κακόβουλους» που θέλουν να «αποθαρρύνουν τα κορίτσια από το να πάνε σχολείο». Εφτασε 1η Μαρτίου για να διατάξει ο σκληροπυρηνικός πρόεδρος του Ιράν, Εμπραχίμ Ραϊσί, τον υπουργό Εσωτερικών του να «παρακολουθήσει άμεσα την υπόθεση» και να «ενημερώσει» το κοινό ώστε να «καθησυχαστούν οι οικογένειες».

Τότε περίπου άρχισε να μαθαίνει τι συμβαίνει και ο υπόλοιπος κόσμος. Δεκάδες ιρανοί δημοσιογράφοι έχουν συλληφθεί από όταν ξέσπασε το κύμα λαϊκής διαμαρτυρίας για τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, της 21χρονης που είχε συλληφθεί για μια «χαλαρή» μαντίλα, στα χέρια της αστυνομίας των ηθών, στις 16 Σεπτεμβρίου. Στο μεταξύ, η άγρια καταστολή έκανε τη δουλειά της, οι διαμαρτυρίες περιορίστηκαν, ο κόσμος έστρεψε το βλέμμα αλλού. Κι όσοι δημοσιογράφοι απέμειναν όρθιοι, έχουν πολύ περιορισμένα περιθώρια κινήσεων: ένας από τους πρώτους που έγραψαν, στην Κομ, για τις δηλητηριάσεις, ο Σεγιέντ Αλί Πουρ Ταμπαταμπάι, τέθηκε προχθές υπό κράτηση.

Την έκκληση που απηύθυνε την Παρασκευή το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών, παράλληλα με την πατη Αρµοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώµατα, για μια «διάφανη έρευνα», η Τεχεράνη την απέρριψε ως παρέμβαση στα εσωτερικά της. Την ίδια ημέρα, ο Ραϊσί ζήτησε από τα υπουργεία Εσωτερικών και Πληροφοριών να φροντίσουν ώστε «να αποτύχει η συνωμοσία του εχθρού που έχει στόχο να εμπνεύσει φόβο και απελπισία στον πληθυσμό». Στο Ιράν ο «εχθρός» είναι πάντα ξένος. Στο μεταξύ, εκείνοι που ευθύνονται για τον θάνατο τουλάχιστον 530 διαδηλωτών και τη σύλληψη 19.700 άλλων (τέσσερις έχουν ήδη εκτελεστεί) από τα τέλη Σεπτεμβρίου αδυνατούν να βρουν ποιος ευθύνεται για τη δηλητηρίαση τουλάχιστον 1.000 μαθητριών σε δεκάδες σχολεία, στις 25 από τις συνολικά 31 επαρχίες του Ιράν.

«Ποιος μπορεί να πιστέψει ότι οι αρχές, οι πράκτορες των υπηρεσιών πληροφοριών και οι στρατιωτικοί δεν γνωρίζουν; Πώς γίνεται να ταυτοποιούνται γρήγορα οι υπεύθυνοι για τις πιο ασήμαντες πράξεις και να μη συλλαμβάνεται κανείς για κάτι τόσο μαζικό;» αναρωτήθηκε την Παρασκευή ο Μολαβί Αμπντολχαμίντ, θρησκευτικός ηγέτης των σουνιτών στην επαρχία Σιστάν και Βαλουχιστάν, τη μόνη στο Ιράν όπου πλειοψηφούν οι σουνίτες και οι Βαλούχοι, δύο μειονότητες που υφίσταντο ανέκαθεν μεγαλύτερες διακρίσεις, τη μόνη που επέμενε να φωνάζει ακόμα στους δρόμους, κάθε Παρασκευή, «Θάνατος στον δικτάτορα!». «Πολλοί πιστεύουν πως αυτές οι δηλητηριάσεις είναι ένας τρόπος καταστολής του κινήματος αμφισβήτησης. Είναι η συμπεριφορά που επιφύλαξαν στα κορίτσια επειδή διαδήλωσαν στα σχολεία τους» πρόσθεσε ο Αμπντολχαμίντ απηχώντας το γενικό αίσθημα.

Μια «τιμωρία» λοιπόν; Οπως αυτή με την οποία είχε απειλήσει δημοσίως τον Οκτώβριο ο «δικτάτορας», ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, τους νέους και πρωτίστως τις νέες που κατέβαιναν στους δρόμους και / ή έκαιγαν τα χιτζάμπ τους και πορτρέτα του ίδιου; Με τα κρούσματα δηλητηρίασης να εκτοξεύονται τις τελευταίες ημέρες και τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας να αναζωπυρώνονται, ο Χαμενεΐ διακήρυξε χθες πως «αν αποδειχθεί η δηλητηρίαση των μαθητριών, οι δράστες αυτού του ασυγχώρητου εγκλήματος πρέπει να καταδικαστούν σε θάνατο». «Αν» αποδειχθεί. Γιατί κάποιοι διακινούν τη θεωρία μιας «συλλογικής υστερίας». Είναι, βλέπετε, και η «αδύναμη γυναικεία φύση» στη μέση. Στο μεταξύ, κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια ακριβώς πόσα σχολεία και πόσες μαθήτριες έχουν μπει στο στόχαστρο, πόσες νοσηλεύονται, αν τα συμπτώματά τους περνούν γρήγορα ή επιμένουν. Και όλο και περισσότεροι γονείς φοβούνται να στείλουν στο σχολείο τις θυγατέρες τους – αντίθετα με την ελευθερία τους, η εκπαίδευση των κοριτσιών είναι από δεκαετίες σε αυτή τη χώρα κάτι το αποδεκτό. Θα το ξεχάσουμε σύντομα ξανά το Ιράν, όπως τόσα άλλα. Μόνο μην αμελήσουμε να γιορτάσουμε αύριο την Ημέρα της Γυναίκας.