Σύγχρονη και παράλογη τραγωδία

Με τον σκηνικό κι όχι μόνον χώρο του Θεάτρου Τέχνης της Οδού Φρυνίχου να συμμετέχει στη δράση της «Παρεξήγησης» με τρόπο καθοριστικό, ο Γιάννης Χουβαρδάς έστησε το έργο του Αλμπέρ Καμύ (Albert Camus, 1913-1960), δίνοντάς του τις διαστάσεις μιας σύγχρονης, άρα παράλογης, τραγωδίας. Ο χώρος του φουαγιέ που κρύβεται πίσω από τη μεγάλη μαύρη κουρτίνα, η επιβλητική ξύλινη σκάλα, ο εξώστης, οι διάδρομοι, το δεύτερο επίπεδο της σκηνής και, φυσικά, η ίδια η σκηνή υποδέχονται αυτή την ιστορία όπου το παράλογο της ζωής βρίσκει δίοδο για να εκφραστεί. Και προετοιμάζει το έδαφος γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί.

Γραμμένη το 1944, η «Παρεξήγηση» («Le Malentendu») βασίζεται σε ένα πραγματικό γεγονός, το οποίο στάθηκε η έμπνευση για τον γάλλο νομπελίστα συγγραφέα. Την είδηση που είχε δημοσιευθεί το 1935 σε μια εφημερίδα του Αλγερίου και αφορούσε την επιστροφή ενός «ασώτου» στην οικογένειά του – με την οικογένειά του τελικά να τον σκοτώνει, είχε ήδη κάνει νύξη ο Καμύ στον «Ξένο».

Σ’ ένα πανδοχείο που διευθύνουν μάνα και κόρη, καταφθάνει ένας ακόμα πελάτης. Αποφασισμένες να τον κλέψουν και να τον βγάλουν από τη μέση με στόχο να φύγουν από εκεί και να πάνε στον ήλιο και τη θάλασσα, οι δύο γυναίκες είναι απόλυτα προσηλωμένες στον στόχο τους. Δεν θα δουν ούτε θα αφουγκραστούν την αλήθεια – είτε γιατί δεν μπορούν είτε γιατί δεν θέλουν. Αλλωστε και ο πελάτης, που τυγχάνει να είναι ο χαμένος, εδώ και μια εικοσαετία, γιος και αδελφός, θέλει να κρύψει την ταυτότητά του για να κάνει την έκπληξη. Τίποτα και κανείς δεν θα μπορέσει να σταματήσει τις εξελίξεις.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα σύγχρονης παρακμής, υπό τους ήχους της τζαζ μουσικής – live από τον Μπλέιν Ρένινγκερ, οι δύο ηρωίδες εκφράζουν και βιώνουν μια βαθιά απελπισία, μια απόγνωση και μια ματαιότητα. Μέσα σ’ αυτό το νοσηρό περιβάλλον η εμφάνιση του πελάτη – γιου/αδελφού αποδεικνύεται καθοριστική. Εκείνος αν και καταφθάνει μαζί με τη σύζυγό του, της ζητά να μην εμφανισθεί για να διαχειριστεί μόνος του αυτή τη συνάντηση.

Ο Γιάννης Χουβαρδάς σ’ αυτή τη σύγκρουση του ανθρώπου με το μοιραίο αποφεύγει τους συναισθηματισμούς, κρατά μια απόσταση και σκηνοθετεί το υλικό του με ακρίβεια, σαφήνεια και λεπτότητα. Ολοι κι όλα μπαίνουν μέσα σ’ αυτό το παιχνίδι όπου το ρεαλιστικό συνδέεται με το μεταφυσικό, μια που κάπου εκεί ελλοχεύει το παράλογο. Ο σκηνοθέτης συνδέει τη θεματολογία της «Παρεξήγησης» με το τώρα – μοναξιά, απελπισία, αποξένωση, έλλειψη επικοινωνίας, καταλήγοντας στο ασφυκτικό, ζοφερό, περιβάλλον του θανάτου.

Οι ερμηνείες
Η Μαριάννα Κάλμπαρη (που μετέφρασε και το έργο απ’ τα γαλλικά) στον ρόλο της μάνας και η Πηνελόπη Τσιλίκη σ’ εκείνον της Μάρθας συνθέτουν ένα κυρίαρχο δίδυμο επί σκηνής. Η πρώτη με ειρωνική προσέγγιση, αποτέλεσμα μιας βιωμένης ματαιότητας και η δεύτερη με κυνισμό, σύμφυτο με την ηλικία και τις προσδοκίες της. Ανάμεσά τους ο γιος/αδελφός, από τον Αναστάση Ροϊλό, περισσότερο αδύναμος, αφελής (;), είτε από σκηνοθετική επιλογή είτε από έλλειψη δικής του ερμηνευτικής εμπειρίας. Η Φλομαρία Παπαδάκη στον ρόλο της συζύγου του αδελφού, επιχειρεί να εκφράσει την κανονικότητα. Γοητευτική φιγούρα ο Μπλέιν Ρένινγκερ, ως μοχλός εξέλιξης.

Για άλλη μια φορά το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη, συνεπικουρούμενο από τα εύστοχα κοστούμια και τους ενεργούς φωτισμούς, συνομιλεί με την παράσταση με τρόπο βαθύ – εξαιρετικό το κρεβάτι-φέρετρο όπου θα κοιμηθεί (για πάντα) το θύμα αυτής της τραγικής ιστορίας.