Το μπλεγμένο κουβάρι των ευθυνών

Το φαινόμενο που αποκαλείται «τέλεια καταιγίδα» δεν είναι διόλου τέλειο. Αντιθέτως, είναι ο συνδυασμός μιας σειράς παραγόντων που οδηγεί στο χείριστο δυνατό αποτέλεσμα.

Ενα λάθος ενός σταθμάρχη οδήγησε αυτή την εβδομάδα στη μεγαλύτερη σιδηροδρομική τραγωδία στην ελληνική ιστορία. Ο σταθμάρχης οδηγήθηκε στον εισαγγελέα και θα υποστεί ασφαλώς τις προβλεπόμενες κυρώσεις. Ομως το λάθος αυτό δεν θα είχε οδηγήσει σε δεκάδες φρικτούς θανάτους στα Τέμπη αν δεν είχαν προηγηθεί εγκληματικές παραλείψεις, διαδοχικά σκάνδαλα, ανοιχτοί πόλεμοι συμφερόντων και μια τερατώδης αδιαφορία δεκαετιών, που μετέτρεψαν το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο σε παγίδα θανάτου. Για κάποια από αυτά φταίνε τα μνημόνια. Για τα περισσότερα, όμως, ευθύνονται οι χρόνιες παθογένειες του ελληνικού κράτους.

Μια προαναγγελθείσα τραγωδία. Σαράντα ένα (41) εκατομμύρια ευρώ: τόσο κόστιζε το 2014 η αναβάθμιση του συστήματος σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης το οποίο θα απέτρεπε, αν λειτουργούσε, την τελευταία τραγωδία. Το σύστημα έχει εγκατασταθεί από το 2000, αλλά δεν λειτουργεί παρά σε ένα μικρό μόνο μέρος του δικτύου. Γιατί; Επειδή ακυρώνονται διαγωνισμοί, επειδή τα λογισμικά είναι ασύμβατα μεταξύ τους, επειδή υπάρχουν κατασκευαστικά λάθη, επειδή λείπει η εμπειρία, επειδή κάποιοι κλέβουν τα καλώδια ή κάνουν δολιοφθορές. Για χρόνια άνθρωποι ανησυχούσαν, διαμαρτύρονταν, έστελναν εξώδικα, παραιτούνταν. Η Κομισιόν προειδοποιούσε, επέβαλλε πρόστιμα, παρέπεμπε την Ελλάδα στο Δικαστήριο. Αλλά τα τρένα συνέχιζαν να κινούνται με 200 χιλιόμετρα την ώρα σε ένα μη συντηρημένο δίκτυο, με την κυκλοφορία να ρυθμίζεται χειροκίνητα.

Ανθρωποι πέθαιναν: την περίοδο 2018-2020, μάλιστα, η Ελλάδα ήταν πρώτη στην Ευρώπη σε αριθμό θανάτων από σιδηροδρομικά ατυχήματα ανά εκατομμύριο τρενοχιλιομέτρων. Αλλά το θλιβερό αυτό ρεκόρ δεν απασχολούσε κανέναν. Ωσπου έγινε το κακό.

Οι νεκροί δεν θα γυρίσουν πίσω. Ο σταθμάρχης παραδέχθηκε το λάθος του. Ο αρμόδιος υπουργός έβαλε τα κλάματα στον τόπο της καταστροφής και στη συνέχεια παραιτήθηκε. Ο εισαγγελέας ζήτησε την επίσπευση των ανακρίσεων. Ο Πρωθυπουργός δεσμεύτηκε να κάνει τα πάντα για «να μη συμβεί ξανά». Μα τι νόημα έχουν αυτές οι υποσχέσεις για τους γονείς των δίδυμων κοριτσιών και της ξαδέλφης τους από το Καστράκι Τρικάλων που δεν θα επιστρέψουν ποτέ στη Θεσσαλονίκη για να συνεχίσουν τις σπουδές τους; Tι να πεις στην κοπέλα που δεν μπορεί να βρει τον σύντροφό της σε κανένα νοσοκομείο; Πώς να κοιτάξεις στα μάτια τον πατέρα του νεαρού που πήγε να πάρει νερό από το κυλικείο του Intercity την ώρα της τρομακτικής σύγκρουσης;

Η θλίψη ανακατεύεται με την οργή, διαδηλωτές συγκρούονται με την αστυνομία, ενώ η αντιπολίτευση ακονίζει ήδη τα μαχαίρια της για να πάρει εκδίκηση για το Μάτι. Δύο πράγματα όμως είναι σίγουρα. Πρώτον, ότι οι νεκροί δεν θα γυρίσουν πίσω. Δεύτερον, ότι αν ούτε αυτή τη φορά γίνει σοβαρή αυτοκριτική, αναζητηθούν τα λάθη και ληφθούν μέτρα για τη διόρθωσή τους, θα θρηνήσουμε σύντομα κι άλλα θύματα μιας νέας τραγωδίας. Εξαιτίας κάποιου ανθρώπινου λάθους, φυσικά.