Επιτέλους, λίγη ησυχία

Κοιτάζει με απορία τον κόσμο γύρω της και προσπαθεί να τον καταλάβει χωρίς να κάνει πολλές ερωτήσεις. Για την ακρίβεια μιλάει ελάχιστα και ποτέ επειδή η ίδια το έχει επιδιώξει. Είναι, όπως ο τίτλος της ταινίας του Κολμ Μπερέντ με ακρίβεια δηλώνει, ένα «Ησυχο κορίτσι» («An Cailín Ciúin/The quiet girl, Ιρλανδία, 2022), «εγκλωβισμένο» σε έναν πολύ βίαιο, σκληρό κόσμο, αυτόν της ιρλανδικής επαρχίας στην αυγή της δεκαετίας του 1980. Ο χρόνος όμως δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Η δύναμη αυτής της ταινίας ξεπερνά χώρο και χρόνο, η βία που δέχεται η Κέιτ δεν είναι σωματική· ή κι αν έχει υπάρξει, αυτή υπονοείται με λεπτές γραμμές γιατί δεν θα βρούμε ούτε μια σκηνή βιαιοπραγίας στην ταινία. Η βία είναι ψυχολογική, εσωτερική, ύπουλη. Η κακοποίηση αυτού του παιδιού προέρχεται από τις προσλαμβάνουσες στο σπίτι, στο σχολείο, στον δρόμο. Το απαξιωτικό βλέμμα που δέχεται από τις αδελφές της, η χυδαία συμπεριφορά του πατέρα που μιλάει για την κόρη του σε άλλους στο τρίτο πρόσωπο ενώ είναι παρούσα, η αδυναμία της μητέρας της να συμπεριφερθεί ως πραγματική μητέρα. Ολες αυτές οι καταστάσεις που με ήσυχο αλλά υποβλητικό τρόπο παρουσιάζει ο Μπερέντ είναι πολύ πιο βίαιες από το δυνατότερο χαστούκι. Και το ερώτημα που τίθεται είναι: Μπορεί, αλήθεια, αυτό το κορίτσι που δεν πειράζει κανέναν, που δεν θέλει το κακό κανενός, που του αρέσει να παίζει μόνο του στη φύση, που απλώς αρνείται να ακολουθήσει όλα αυτά που παρατηρεί και που δεν του αρέσουν, μπορεί αυτός ο αγνός άνθρωπος να επιβιώσει;

Η Κέιτ θα βρει μια διέξοδο όταν ένα ζευγάρι συγγενών θα την πάρει υπό την προστασία του κατά τη διάρκεια ενός καλοκαιριού· πιο πολύ επειδή η πολύτεκνη οικογένειά της (η μητέρα της είναι ξανά έγκυος) δεν μπορεί να ταΐσει τόσο πολλά στόματα. Αυτό το φαινόμενο γινόταν στο παρελθόν και στην Ελλάδα όταν άπορες οικογένειες αναγκάζονταν για οικονομικούς λόγους να δίνουν κάποια από τα παιδιά τους σε άλλες οικογένειες για να τα μεγαλώσουν. Το ζευγάρι των συγγενών, κυρίως η γυναίκα (Κάρι Κρόουλι) θα προσπαθήσει να την κατανοήσει, να τη βοηθήσει να σταθεί κάπως στα πόδια της, να της δώσει να φορέσει για πρώτη φορά κάτι διαφορετικό από το ένα και μοναδικό κουρελιασμένο φόρεμα που επί χρόνια (μάλλον) φορούσε. Ολες αυτές οι σκηνές παρουσιάζονται με στοργή, υπομονή και σχολαστική προσοχή στις πολύ μικρές λεπτομέρειες σε αυτό το καταπληκτικό ντεμπούτο του Μπερέντ στη σκηνοθεσία μεγάλου μήκους ταινίας μυθοπλασίας (προέρχεται από τον χώρο του ντοκιμαντέρ και της τηλεόρασης). Ενα σφουγγάρι που καθαρίζει απαλά τα δάχτυλα του ποδιού, ένα μπισκότο αφημένο στο τραπέζι, μικρές κινήσεις που σημαίνουν τόσο μα τόσο πολλά για αυτό το στεγνό από αγάπη πλάσμα που αν έχεις έστω μία στάλα ευαισθησίας μέσα σου δεν μπορείς παρά να το αγαπήσεις – απλώς και μόνο βλέποντάς το. Και όλα δείχνουν ότι το αγάπησαν πολλοί καθώς το «Ησυχο κορίτσι» που είναι γυρισμένο στη γαελική διάλεκτο της Ιρλανδίας είναι η πρώτη ταινία από αυτή τη χώρα που κερδίζει υποψηφιότητα για το Οσκαρ διεθνούς ταινίας.

Το μυστήριο των σχέσεων

Θα ήμουν ψεύτης αν έλεγα ότι το ερωτικό δράμα της Κλερ Ντενί «Οι δυο όψεις του ξυραφιού» (Avec amour et acharnement, Γαλλία, 2022) δεν μπόρεσε να με «κρατήσει» μέχρι τους τίτλους του τέλους, όμως θα ήμουν επίσης ψεύτης αν έλεγα ότι μπόρεσε να μου προσφέρει πολλά· και εξαιρώ τα αυτονόητα, δηλαδή τις συμπαθητικές ερμηνείες των Βενσάν Λεντόν και Ζιλιέτ Μπινός. Οι δύο ηθοποιοί υποδύονται ένα ζευγάρι γύρω στα πενήντα και κάτι που όταν το συναντάμε για πρώτη φορά, να κάνει μόνο του μπάνιο στη θάλασσα, νιώθουμε στο πετσί μας μια απέραντη τρυφερότητα ανάμεσά τους. Μοιάζουν, στ’ αλήθεια, έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να θυσιαστούν γι’ αυτήν την πολύτιμη – όπως δείχνει – σχέση τους. Ομως στην πραγματικότητα η σχέση είναι πολύ πιο σύνθετη, δαιδαλώδης και ακανθώδης απ’ όσο τελικά νομίζουμε και η ιστορία «απογειώνεται» όταν στη μέση μπαίνει ένας τρίτος χαρακτήρας (Γκρεγκουάρ Κολέν) που είναι πρώην σύντροφος της Μπινός και νυν εργοδότης του Λιντόν (που όπως μαθαίνουμε έχει κάνει και φυλακή). Αυτονόητο το ότι τα πράγματα αρχίζουν να περιπλέκονται με πολύ αμήχανο τρόπο, αλλά εδώ είναι που η ταινία άρχισε να με χάνει (ή να τη χάνω εγώ). Εχοντας ένα γερό θέμα στα χέρια της, η Ντενί μοιάζει να αναρωτιέται για τα όρια των ερωτικών σχέσεων, προσπαθεί να εξερευνήσει το αιώνιο (και αιώνια άλυτο) μυστήριο γύρω τους. Ενώ όμως για ένα μεγάλο μέρος της ταινίας ισορροπεί ανάμεσα στις δύο πλευρές, εν τέλει στρέφει το ενδιαφέρον της αποκλειστικά στο πρόσωπο της Μπινός που υποδύεται μια γυναίκα η οποία όχι μόνο δεν ξέρει τι θέλει (ενώ είναι σε μια ηλικία που θα έπρεπε να ξέρει), αλλά σχεδόν σαδιστικά βασανίζει τους γύρω της. Θα συμφωνήσω στο ότι καμία σχέση δεν είναι τέλεια και ότι όλες κρύβουν σκοτεινά μυστικά, όμως αυτή η επιμονή της Ντενί στο να στραφεί η προσοχή μας σχεδόν αποκλειστικά στον «ταραγμένο» ψυχισμό της γυναίκας γίνεται πολύ κουραστική και σε κάνει στο τέλος να πεις ότι το μόνο πρόσωπο στο οποίο θα έπρεπε από την αρχή να στραφεί η Μπινός είναι ένας καλός ψυχαναλυτής για να τη βοηθήσει. Και είναι το μόνο πρόσωπο που δεν εμφανίζεται ποτέ στην ταινία, η οποία μάλιστα απέσπασε την Αργυρή Αρκτο – καλύτερης σκηνοθεσίας στο περσινό Φεστιβάλ Βερολίνου.

Αλλος για πρωταθλητής;

Μετά τις έξι ταινίες «Ρόκι» (που άρχισαν το 1976 και τέλειωσαν το 2006) όπου σταρ ήταν ο πυγμάχος Ρόκι Μπαλμπόα (Σιλβέστερ Σταλόνε) και τις δύο ταινίες «Creed» (που άρχισαν το 2018) όπου σταρ είναι ο Αδωνις Κριντ (Μάικλ Μπ Τζόρνταν), γιος του Απόλο Κριντ (Καρλ Γουέδερς) που ήταν ο αρχικός αντίπαλος του Ρόκι, ο οποίος Ρόκι έγινε μάλιστα και προπονητής του Αδωνη, τι καινούργιο θα μπορούσες να περιμένεις από μια ακόμα ταινία πυγμαχίας στο ίδιο «σαπουνοπερατικό» μοτίβο με τις προηγούμενες; Τίποτα. Ή αν όχι τίποτα, το λιγότερο μια… επανάληψη. Και βεβαίως την έχει. Το «Κριντ 3» (Creed 3, ΗΠΑ, 2023) που σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Μάικλ Μπ. Τζόρνταν ουσιαστικά πατά στα χνάρια του πρώτου «Ρόκι», βάζοντας στο ρινγκ έναν φαινομενικά ξοφλημένο (όπως ο Ρόκι στην πρώτη ταινία) που αναζητεί, καθυστερημένα, τη μεγάλη ευκαιρία (όπως ο Ρόκι στην πρώτη ταινία). Το όνομά του Ντέμιαν Αντερσον και φέρει το πρόσωπο του Τζόναθαν Μέιτζορς που τείνει να γίνει ο σούπερ μαύρος «κακός» των πρόσφατων χρόνων στο Χόλιγουντ (ήταν επίσης ο «κακός» στο «Αnt Man και Wasp: Κβαντομανία»). Για να μην είναι όλα ίδια το σενάριο τον θέλει πρώην κατάδικο και φίλο του Αδωνη. Το σενάριο έχει κάποιες ιδέες, το πώς η παιδική ηλικία του Αδωνη συνδέεται με εκείνη του λίγο μεγαλύτερου Ντέμιαν, όμως το όλο θέμα παρουσιάζεται τόσο υπερβολικά και εύκολα που σχεδόν μειδιάς. Γιατί έτσι όπως εξελίσσεται (και παρουσιάζεται) η ιστορία (καλογυρισμένη, δεν λέω), το πιο εύκολο πράγμα στην Αμερική φαίνεται ότι είναι να γίνει κανείς παγκόσμιος πρωταθλητής στην πυγμαχία.

Για τα σκουπίδια

Οταν ένα σημαντικό φορτίο κοκαΐνης καταλήγει από λάθος στο δάσος Τσαταχούτσι της Τζόρτζια, μια αρκούδα που θα τη δοκιμάσει θα γίνει η απειλή όσων κάνουν το λάθος να αναζητήσουν την κοκαΐνη στο πάρκο, αλλά και όσων βρίσκονται εκεί χωρίς να έχουν ιδέα του τι συμβαίνει. Ομως η μεγαλύτερη απειλή είναι η ίδια η παρακολούθηση της ταινίας «Cocaine bear» (ΗΠΑ, 2023) της Ελίζαμπεθ Μπανκς όπου όλα τα παραπάνω συμβαίνουν άλλοτε υπό μορφή πλάκας και άλλοτε με δραματικό χαρακτήρα. Αδυνατώ να καταλάβω τι ακριβώς είχε στο μυαλό της η Μπανκς πέρα ίσως από ένα homage στο αμερικανικό σινεμά της δεκαετίας του 1980 γιατί τότε η ιστορία εκτυλίσσεται (1985). Η σκηνοθέτρια «δανείζεται» διάφορα στυλ ταινιών εκείνης της περιόδου για να κάνει τη δική της (για ποιον λόγο, αλήθεια, αφού τις περισσότερες από εκείνες τις ταινίες θα ήταν προτιμότερο να τις ξεχάσουμε;). Τη μια έχεις την αίσθηση ότι παρακολουθείς παιδική περιπέτεια τύπου «Γκούνις», την άλλη νομίζεις ότι βλέπεις το «Κούτζο» του Τζο Ντάντε (με τον λυσσασμένο σκύλο). Οσο για τον συνδυασμό του κακού επαρχιώτικου αμερικανικού χιούμορ με τις gore σκηνές των κομμένων χεριών, των κομμένων ποδιών και τα χυμένων εντοσθίων, είναι, το λιγότερο, για τα σκουπίδια (παίζουν οι Κέρι Ράσελ, Ο’Σι Τζάκσον JR, Αλντεν Ερενράιχ, ενώ εδώ κάνει και την τελευταία του κινηματογραφική εμφάνιση ο Ρέι Λιότα).

Αγγελόπουλος

Στο πλαίσιο του αφιερώματος «2023, Ετος Θ. Αγγελόπουλου» που διοργανώνει η κινηματογραφική εταιρεία New Star σε συνεργασία με την οικογένεια του σκηνοθέτη Θόδωρου Αγγελόπουλου, η ταινία του «Οι κυνηγοί» προβάλλεται από σήμερα στο STUDIO.