Ισορροπία σε τεντωμένο σκοινί

Προσωπικός απολογισμός, ξεκαθάρισμα λογιαριασμών, απόπειρα εσωτερικής τακτοποίησης της ζωής, κρίση ειλικρίνειας ή και πανικού, ο «πειραγμένος» μονόλογος της Ελένης Ράντου ίσως και να φτιάχνει μια δική του κατηγορία. Η παράσταση στη σκηνή του θεάτρου Διάνα θα μπορούσε να θυμίζει ισορροπία σε τεντωμένο σκοινί που ανά πάσα στιγμή κινδυνεύει να κοπεί: στη μία άκρη βρίσκεται η ηθοποιός με την πληθωρική προσωπικότητά της, την αμεσότητα και το ταμπεραμέντο της, έμπειρη και δοκιμασμένη στη σχέση της με το κοινό, ενστικτώδης και άμεση στον τρόπο που κάνει θέατρο. Και στην άλλη, ο σκηνοθέτης Ανέστης Αζάς, ένας δημιουργός της νεότερης γενιάς, με πειραματικές αφετηρίες, εκφραστής ενός θεάτρου που αμφισβητεί τις ίδιες τις δομές του, που επιλέγει νέες φόρμες έκφρασης – όπως το θέατρο ντοκουμέντο, καινούργια ταυτότητα, ριζοσπαστικές λύσεις.

Κι όμως αυτό το σκοινί όχι μόνο δεν έσπασε αλλά ταλαντεύτηκε καθ΄όλη τη διάρκεια της δίωρης παράστασης, κρατώντας ζωντανή την επικοινωνία σκηνής και πλατείας. Στον δημιουργικό διάλογο που αναπτύχθηκε ανάμεσα στην ηθοποιό – συγγραφέα και τον σκηνοθέτη για ν’ ανέβει «Το πάρτυ της ζωής μου» συμμετείχαν ενεργά η μουσική και τα τραγούδια. Η «συνομιλία» της Ελένης Ράντου με τους String Demons – τον Κωνσταντίνο και τη Λυδία Μπουντούνη – λειτούργησε πολυεπίπεδα, ενίοτε λυτρωτικά.

Σ΄ αυτό το «Πάρτυ», μια γυναίκα αποφασίζει να πει την ιστορία της και μαζί να διασχίσει ένα ποτάμι από μνήμες και τραύματα, περιστατικά που τη σημάδεψαν αλλά και την εμψύχωσαν, αναμνήσεις και γεγονότα. Και μαζί με τη δική της διαδρομή ζωντανεύει και φωτίζει την πορεία της χώρας τα τελευταία πενήντα χρόνια. Το κείμενο, γραμμένο από την ίδια και εμπνευσμένο από τον θεατρικό καμβά των Ντάνκαν ΜακΜίλαν και Τζόνι Ντονάχου «Every brilliant thing», είναι ένα μανιφέστο ζωής μαζί με μια αναζήτηση 5.000 λόγων για τους οποίους αξίζει κανείς να ζει.

Ξεκινώντας από το σκηνικό όπου σχεδόν όλα τα στοιχεία που καθορίζουν ένα σπίτι αιωρούνται (πόρτες, παράθυρα, καρέκλες, τραπέζια), όπως κι η ίδια η ζωή της ηρωίδας, το νήμα ξετυλίγεται και καμιά φορά τυλίγεται γύρω από τον λαιμό της/μας… Μέσα από ένα παιχνίδι μνήμης και αμνησίας πραγματεύεται το δύσκολο κομμάτι που λέγεται οικογένεια, μάνα, πατέρας, γιος, κόρη, εραστής, σύζυγος, αγάπη, έρωτας, σχέσεις, πόνος, αρρώστια, θάνατος…

Μεταμόρφωση

Εχει εξαιρετικό ενδιαφέρον ο τρόπος που το μικρό κορίτσι της εκκίνησης – που βλέπει τη μάνα του να κάνει απόπειρες αυτοκτονίας – καταλήγει σε μια ώριμη γυναίκα. Γιατί μαζί με την ιστορία η Ελένη Ράντου σιγά σιγά, σχεδόν ανεπαίσθητα, αλλάζει, μεταμορφώνεται, εκεί μπροστά στα μάτια μας, και γερνάει, χωρίς να το καταλάβουμε – όπως ακριβώς συμβαίνει στην πραγματικότητα. Χωρίς φτιασίδια, αλλά με το βάρος της εσωτερικής διαδρομής, φτάνει στο τέλος του ταξιδιού της. Η προσωπική της ιστορία περπατά παράλληλα με τα γεγονότα που βιώσαμε από τα μέσα της δεκαετίας του ΄60 ως την πανδημία – συχνά, πυκνά τρυπώνει στη δική μας.

Ο Ανέστης Αζάς μπόλιασε το υγρό από συναισθήματα, συγκίνηση και εντάσεις κείμενο με μια απόσταση και μια ψυχραιμία, χωρίς να του στερήσει τις υψηλές θερμοκρασίες. Αντιθέτως είναι σαν να τις τονίζει, αφαιρώντας όμως κάθε στοιχείο μελό που θα μπορούσε να οδηγήσει την παράσταση σε μια συνηθισμένη εκδοχή προσωπικής κατάθεσης ψυχής. Ισως επειδή τα υλικά του σκηνοθέτη μοιάζει να έρχονται από άλλη δεξαμενή από τα συστατικά της ηθοποιού. Και τα δύο όμως έχουν συμπαγή θεατρική βάση και τη διάθεση να συνομιλήσουν με το μέλλον, χωρίς να προδώσουν το παρελθόν.

Η Φλέρυ στον Σταθμό

«Η Φλέρυ είναι ανεπανάληπτη ακόμα κι όταν δοκιμάζει… Είναι μια αληθινή τραγουδίστρια», είχε γράψει ο Μάνος Χατζιδάκις στο εξώφυλλο του δίσκου «Η Φλέρυ Νταντωνάκη στα Λειτουργικά» γι’ αυτήν την ερμηνεύτρια με τη σπάνια φωνή που ακολούθησε τους δικούς της δρόμους στη ζωή και την τέχνη.

Η συναυλία της Φλέρυς Νταντωνάκη στη Ρωμαϊκή Αγορά, το 1985, μια πραγματικά επεισοδιακή συναυλία, έρχεται να δώσει τη σκυτάλη, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, στον Μάνο Καρατζογιάννη, να επιστρέψει σ’ ένα όχι και τόσο συνηθισμένο γεγονός: σ’ εκείνο το βράδυ που το κοινό έχει συρρεύσει για να τη δει και να την ακούσει να τραγουδά και να ερμηνεύει. Σ’ εκείνο το βράδυ που η ίδια τρομαγμένη από τον πολύ κόσμο, παθαίνει μια κρίση και φοβάται να εμφανιστεί μπροστά στον κόσμο, να βγει στη σκηνή, να τραγουδήσει.

Ο σκηνοθέτης, επικεφαλής του θεάτρου Σταθμός, φέρνει στο προσκήνιο αυτή τη στιγμή της Φλέρυς Νταντωνάκη – μια στιγμή που μπορεί να εμπεριέχει όλα όσα ήταν αυτή η γυναίκα με τη μοναδική φωνή και την ασυνήθιστη ζωή.

Το κείμενο του Δημήτρη Οικονόμου με τον τίτλο «Το τραγούδι της Φλέρυς» πραγματεύεται ακριβώς αυτό: τον χρόνο που η Νταντωνάκη, μόνη, αναζητά τρόπους διαφυγής ή κουράγιο αποδοχής, να μείνει ή να φύγει, να βγει στη σκηνή ή να δραπετεύσει. Οι σκέψεις, οι αγωνίες, οι εφιάλτες ίσως, που περνούν από το μυαλό της εκείνα τα λίγα-πολλά λεπτά της αναμονής, «της συντριβής» της, εμπεριέχονται στο κείμενο και την παράσταση. Και μαζί τα ερωτήματα, διαχρονικά και αναπάντητα, για τα όρια ανάμεσα στην τέχνη και τη θυσία, το έργο και τις αξίες, «την ιδιοφυΐα και το τίμημα».

Η Ελένη Κοκκίδου αναλαμβάνει να ερμηνεύσει τη Φλέρυ Νταντωνάκη. Και ο Μάνος Καρατζογιάννης προσθέτει άλλον έναν κρίκο στην αλυσίδα των πιο «προσωπικών» του παραστάσεων – «Για την Ελένη» και την Ελένη Παπαδάκη, «Φύλακας μιας Επανάστασης» για τον Γιάννη Βλαχογιάννη αλλά και η ταινία «Μελίνα Στοπ – Καρέ, αναζητώντας τη σύγχρονη ελληνικότητα» για τη Μελίνα Μερκούρη.

Η πρεμιέρα θα δοθεί στο θέατρο Σταθμός στις 8 Μαρτίου – και θα παίζεται ως την Κυριακή των Βαΐων.