Αντονι Μπλίνκεν: φοβού τους Δαναούς;

Μια επίσκεψη υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στην περιοχή έχει πάντοτε ενδιαφέρον. Η επίσκεψη Μπλίνκεν αυτή την εβδομάδα σε Ελλάδα και Τουρκία είχε κάποιο αυξημένο ενδιαφέρον; Χωρίς να διακινδυνεύσουμε την αποκρυπτογράφηση συζητήσεων που έγιναν πίσω από κλειστές πόρτες, κάποια συμπεράσματα εξάγονται και από όσα λέχθηκαν δημόσια. Συγκεκριμένα:

Οι ΗΠΑ, όπως κατέδειξε και η επίσκεψη Μπάιντεν στο Κίεβο, προσφέρουν αμέριστη υποστήριξη στην Ουκρανία. Δεν βρίσκονται σε σύγκρουση με τη Ρωσία ευθέως αλλά με το καθεστώς Πούτιν δεν πρόκειται να υπάρξει σύγκλιση. Ο πόλεμος μπαίνει στον δεύτερο χρόνο διεξαγωγής του και τίποτε δεν δείχνει ότι θα τελειώσει σύντομα. Ειδικά, για τη Μόσχα αυτός είναι ένας πόλεμος με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Θέλουν να αποσταθεροποιήσουν το δυτικό στρατόπεδο και καθώς το 2024 ξεκινά η προεκλογική περίοδος στην Αμερική, θα επιχειρήσουν, όπως άλλωστε έκαναν και το 2016, να επηρεάσουν το αποτέλεσμα με υβριδικά μέσα.

Οι ΗΠΑ έχουν τρεις βασικές προτεραιότητες, να μη διαρραγεί το συμμαχικό μέτωπο απέναντι στη Ρωσία, να μην ανοίξει άλλο μέτωπο στην ευρωατλαντική περιοχή και να επιταχυνθεί η απεξάρτηση των Ευρωπαίων από τις ρωσικές πηγές ενέργειας.

Ως προς την πρώτη, δεν διαφαίνεται ρήγμα μεταξύ των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ. Θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία και θα επαναβεβαιώσουν την ενότητά τους στη σύνοδο κορυφής του Βίλνιους, 11-12 Ιουλίου. Θα καλωσορίσουν και τη Σουηδία και τη Φινλανδία; Κατά τη γνώμη μου, ναι. Η Τουρκία μπορεί να κάνει παζάρι μέχρι την τελευταία στιγμή αλλά θα συναινέσει αφού λάβει ανταλλάγματα, κυρίως από τις ΗΠΑ.

Ως προς τη δεύτερη προτεραιότητα, το ενδεχόμενο κρίσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις απομακρύνεται μετά τους σεισμούς. Επιπλέον, από πλευράς ΗΠΑ ποτέ δεν σταμάτησαν οι προσπάθειες για συνεννόηση ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Οι δύο χώρες έχουν κατά την αμερικανική οπτική διακριτούς ρόλους. Η αναβάθμιση των σχέσεων με την Ελλάδα, με δημιουργία επιπλέον στρατιωτικών εγκαταστάσεων, στήριξη από το Κογκρέσο κ.λπ., αποσκοπεί στην υποστήριξη δράσεων στο «ανατολικό μέτωπο», τη Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια. Η Ουάσιγκτον δεν θα επιθυμούσε αποσκίρτηση της Τουρκίας από το δυτικό μπλοκ, κάτι που ούτε εμείς πρέπει να επιθυμούμε. Αν αυτό συνέβαινε, θα απαιτούσε μεγάλες αλλαγές στον τρόπο θεώρησης της γεωπολιτικής μας θέσης, μια «ισραηλοποίηση» με άλλα λόγια.

Η τρίτη προτεραιότητα φαίνεται να είναι η πιο άμεση για τις ΗΠΑ. Επιθυμούν το ταχύτερο δυνατόν απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και πετρέλαιο. Αυτό συνεπάγεται ενίσχυση των πιέσεων για αξιοποίηση πόρων που υπάρχουν σε φίλες και σύμμαχες χώρες, όπως στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα προταθούν σχήματα συνεργασίας στις χώρες της περιοχής που θα παρακάμπτουν τις δαιδαλώδεις διαδικασίες επίλυσης διαφορών με βάση το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο προς όφελος ευέλικτων μορφών οικονομικής και επιχειρηματικής κατεύθυνσης. Με δεδομένη τη μακρόχρονη αδυναμία εξεύρεσης λύσεων στα προβλήματα της περιοχής, αυτή η οπτική μπορεί να προσφέρει μια ρεαλιστική προοπτική επωφελούς συνεργασίας χωρίς να θίγει τα ζητήματα κυριαρχίας. Θα χρειασθούν ασφαλώς πολλά «καρότα» για να πεισθούν οι χώρες να προσχωρήσουν σε τέτοια σχήματα αλλά ίσως είναι η μόνη πραγματιστική προσέγγιση σε πολύπλοκα ζητήματα. Αλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι και ο γόρδιος δεσμός από τον Μ. Αλέξανδρο λύθηκε!

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.