Κανείς δεν θέλει να ζει σε μια δικτατορία

Μας έχει αλλάξει ο πόλεμος; Πώς μας άλλαξε ο πόλεμος; Υπάρχουν ίσως δύο πιο σημαντικές ερωτήσεις που θέτουν οι Ουκρανοί στον εαυτό τους. Οταν λέμε Ουκρανοί, εννοούμε Ουκρανούς, Εβραίους, Γεωργιανούς, Μολδαβούς, Τσετσένους, Ούγγρους, Ρώσους, Ελληνες και πολλούς άλλους, όλους εκείνους που, μετά τον έναν χρόνο του πολέμου, ταυτίζονται σαφώς με το ουκρανικό κράτος και τις αξίες του.

Για πολλούς από εμάς, δεν είναι ένας χρόνος πολέμου, αλλά εννέα χρόνια, καθώς η ρωσική επίθεση ξεκίνησε το 2014. Παρότι ακόμη και στην Ουκρανία, χωρίς να μιλάμε για τους ξένους εταίρους μας, η αντίληψη και ο φόβος του πραγματικού πολέμου συνδέονται μόνο με τον Φεβρουάριο του 2022, πώς θα μπορούσαμε να μη δούμε τις συνέπειες της παράνομης προσάρτησης της Κριμαίας, της εξάλειψης της ουκρανικής γλώσσας και κουλτούρας στα κατεχόμενα εδάφη του Ντονμπάς ή την αυξανόμενη οργή του Κρεμλίνου – δηλαδή όσα έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια;

Οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας ζητούν βαρύ οπλισμό, οι στρατιώτες μας χορεύουν στο TikTok κατά τις παύσεις των σκληρών μαχών και οι γιαγιάδες μας ράβουν δίχτυα παραλλαγής – διότι, πρώτα απ’ όλα, παραμένουμε άνθρωποι, άνθρωποι που ήθελαν να ζήσουν τη ζωή τους, να απολαύσουν τον χρόνο τους με τους αγαπημένους τους, να πάνε στο θέατρο ή στον ποδοσφαιρικό αγώνα, αλλά όχι να ξυπνήσουν από τη σειρήνα της αεροπορικής επιδρομής.

Είναι το αίσθημα του έθνους ή καλύτερα η ενότητα του λαού απέναντι στην υπαρξιακή απειλή, όταν η αντίδραση στη νέα μαζική επίθεση ρωσικών πυραύλων είναι να δωρίσουν ακόμη περισσότερα για στρατιωτικές και ανθρωπιστικές ανάγκες, όσο και για να αγοράσουν έναν δορυφόρο. Είναι μια ανθεκτικότητα που κάνει τα μικρά καφέ και τα ινστιτούτα αισθητικής να λειτουργούν με γεννήτριες ντίζελ, επειδή τροφοδοτούνται μόνο τέσσερις ώρες με ηλεκτρικό ρεύμα την ημέρα, καθώς η Ρωσία συνεχίζει να στοχεύει τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας. Εχετε προσπαθήσει ποτέ να διαβάσετε μια διάλεξη καθισμένοι στο πάτωμα ενός σουπερμάρκετ επειδή είναι το μόνο μέρος όπου λειτουργεί το Διαδίκτυο και το ηλεκτρικό ρεύμα – όπως έκαναν κάποιοι συνάδελφοί μου;

Μήπως αρχίσαμε να μισούμε τους Ρώσους έπειτα από αυτόν τον χρόνο της επιθετικότητας; Ναι και όχι. Είναι μια οργή που έρχεται ύστερα από κάθε νέα επίθεση εναντίον κατοικιών ή πανεπιστημίων και νοσοκομείων. Ωστόσο, περισσότερο από αυτό, πρόκειται για ένα αίσθημα οίκτου. Λεηλατούν τα σπίτια και τα μουσεία μας, καταστρέφουν τα σχολεία μας, απάγουν τα παιδιά μας και προσπαθούν να τα επανεκπαιδεύσουν στη Ρωσία, καταστρέφουν τις πόλεις, τις εκκλησίες και την πολιτιστική μας κληρονομιά – αλλά για ποιο λόγο; Επιμένω ότι υπάρχουν Ρώσοι πέραν του Πούτιν που δεν μπορούν ακόμη να κατανοήσουν την αξία της ελευθερίας. Η λατρεία του θανάτου και η βία είναι αναπόσπαστα μέρη της ρωσικής κουλτούρας – όσοι από εσάς έχετε διαβάσει ρωσική λογοτεχνία, διαβάστε την ξανά, αλλά με ανοιχτά μάτια. Ο φόβος για τους ηγέτες τους, το πόσο έτοιμοι είναι να καταπιέζονται και η ανικανότητα να διαμαρτυρηθούν ακόμη και όταν βρίσκονται στο εξωτερικό – όλα αυτά αποτελούν χαρακτηριστικά του σύγχρονου ρώσου πολίτη. Εκείνοι που διοικούσαν τη χώρα όταν ξεκίνησε η κινητοποίηση το έκαναν από φόβο μήπως σκοτωθούν, όχι επειδή δεν είχαν υποστηρίξει τον πόλεμο. Αυτή η χρονιά, περισσότερο από ποτέ, τόνισε πόσο διαφορετικά είναι τα δύο έθνη.

Για εμάς, αυτός ο πόλεμος είναι μια διαδικασία αποαποικιοποίησης. Η Ρωσία είναι αυτοκρατορία. Ο Πούτιν θα ήθελε να αποκαταστήσει μια αυτοκρατορία, δεν έχει σημασία με τη μορφή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας ή της Σοβιετικής Ενωσης. Η Ουκρανία παλεύει με αυτό τα τελευταία 350 χρόνια, με γενιές σκοτωμένων ποιητών και διανοουμένων. Η Ουκρανία χάνει τώρα το καλύτερο που μπορεί να έχει. Ενας ροκ σταρ, το πρώην αφεντικό μου, που είναι από τους καλύτερους ουκρανούς ειδικούς σε θέματα ασφάλειας, ένας χορευτής μπαλέτου, ένα μοντέλο, ένας βουλευτής, ένας ιδιοκτήτης εστιατορίων, ένα μέλος της ολυμπιακής ομάδας, ένας νικητής του ATP tour τένις – όλοι τους πολεμούν στην πρώτη γραμμή. Γιατί; Επειδή δεν θέλουν να ζουν σε μια δικτατορία, και γι΄ αυτό ταπεινώνουν τη Ρωσία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το 86% των Ουκρανών δεν φοβάται ένα πυρηνικό χτύπημα. Το ρωσικό όραμα για την Ουκρανία και τους Ουκρανούς είναι πολύ πιο επικίνδυνο για εμάς.

Η δρ Χάνα Σελέστ είναι διευθύντρια Προγραμμάτων Ασφάλειας στο Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής «Ουκρανικό Πρίσμα»