Οικονομία δυνάμεων και πόρων

Αμερικανοί στρατιωτικοί εκτιμούν σε 100-120 χιλιάδες τα θύματα -νεκρούς και τραυματίες- για κάθε μια από τις Ουκρανία και Ρωσία. Στην Τουρκία ήδη μετρούν περισσότερους από 30.000 νεκρούς και περισσότερους από 80.000 τραυματίες: οι γείτονες έχουν ήδη καταμετρήσει απώλειες από την ολιγόλεπτη επίθεση του Εγκέλαδου αντίστοιχες με αυτές που έχει η Ουκρανία ένα χρόνο μετά την εισβολή του τσάρου Βλαδίμηρου.

Και ενώ οι τραυματίες δεν πρόκειται να αυξηθούν, είναι δεδομένο ότι εκατοντάδες ή και χιλιάδες «αγνοούμενοι» θα μεταφέρονται καθημερινά στη στήλη των νεκρών.

Μακάρι να αποδειχθούν υπερβολικοί οι φόβοι για δεκάδες χιλιάδες ακόμα θύματα αλλά αυτό που έχει ήδη συμβεί είναι τρομακτικό: οι πόλεις της Νοτιο-Δυτικής Τουρκίας έχουν καταστραφεί περισσότερο και από αυτές της Ουκρανίας, θυμίζουν το Βερολίνο ή τη Δρέσδη μετά από βομβαρδισμό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Όχι μόνο ως προς τις απώλειες αλλά και ως προς το ότι οι ζωντανοί, τότε, δεν μπορούσαν να επιζήσουν δίπλα στους χιλιάδες νεκρούς· οργάνωναν ομαδικές αποτεφρώσεις εκατοντάδων, χιλιάδων πτωμάτων, όσων μπορούσαν να ανασύρουν από τα ερείπια.

Τέτοιες ημέρες φρίκης έχουν μπροστά τους οι «τυχεροί» που σώθηκαν.

Αλλά, όπως και στον πόλεμο, οι επιπτώσεις θα είναι και οικονομικές· θα χρειαστούν 50-100 δισεκατομμύρια εκτιμούν οι οικονομολόγοι, για την ανοικοδόμηση των πόλεων και την αποκατάσταση των υποδομών που καταστράφηκαν. Το αντίστοιχο κόστος για την Ουκρανία εκτιμάται πολλαπλάσιο, 350-700 δισεκατομμύρια.

Ο πόλεμος όμως κοστίζει  και στις οικονομίες της Ένωσης λόγω της εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας: μόνο για την επιχορήγηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων για να αντιμετωπίσουν τους λογαριασμούς αερίου και ηλεκτρισμού, τα κράτη-μέλη έχουν διαθέσει ως τώρα κοντά 700 δισεκατομμύρια. Μάλλον θα ξεπεράσουν ως το τέλος του χειμώνα τα 750 δισεκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμψης που θα βοηθούσαν την ευρωπαϊκή οικονομία να ξεπεράσει τα προβλήματα  της πανδημίας. Αλλά, τα επιδείνωσε ο πόλεμος.

Επιπλέον, τα ευρωπαϊκά κράτη το ένα μετά το άλλο εξοπλίζονται, φουντώνουν οι «αμυντικές» δαπάνες – που μπορεί να αποδειχθούν επιθετικές. Ο πληθωρισμός είναι πάντα εδώ, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν πρόσθετα προβλήματα ανταγωνιστικότητας λόγω των επιδοτήσεων των αμερικανικών επιχειρήσεων από την Ουάσιγκτων (αντιπληθωριστικό πρόγραμμα IRA) ενώ οι πλέον προηγμένες τεχνολογικά είναι υποχρεωμένες να σταματήσουν να εξάγουν στην Κίνα, λόγω του πρόσφατου σχετικού αμερικανικού εμπάργκο.

Ο ορίζοντας, πολιτικός και οικονομικός, σκοτεινιάζει – όχι μόνο για την Τουρκία, όπως κατά κόρον γράφεται. Απαιτείται σωφροσύνη, λιγότερη κομματική εξαλλοσύνη, οικονομία δυνάμεων και πόρων. Η οικονομίας της Ελλάδας εξαρτάται από τον τουρισμό, που είναι πολύ ευαίσθητο προϊόν, και η ασφάλειά της από παράγοντες που δεν τους ελέγχουμε.