Απο-αποικιοποιώντας {LF}το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα

Το σημερινό διεθνές νομισματικό σύστημα προέκυψε από τη Διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς το 1944, όταν αυτοκρατορικές δυνάμεις εξακολουθούσαν να κυβερνούν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου Νότου. Επινοήθηκε από και προς όφελος λίγων μόνο πλούσιων χωρών και τις έχει εξυπηρετήσει καλά. Αν και το σύστημα του Bretton Woods έχει κατά καιρούς προσαρμοστεί ώστε να αντικατοπτρίζει την επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης και τη βαθύτερη οικονομική αλληλεξάρτηση των χωρών, ενίσχυσε τις διακυμάνσεις του επιχειρηματικού κύκλου, εμπόδισε την οικονομική κάλυψη από φτωχότερες χώρες και διαιώνισε τη διχοτόμηση ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

Εάν η παγκόσμια οικονομία θέλει να αποφύγει τον βαθύτερο κατακερματισμό σε αυτή τη νέα εποχή της πολυπολικότητας και του γεωπολιτικού ανταγωνισμού, θα χρειαστούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις για να διορθωθούν τα δομικά ελαττώματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο υπουργός Οικονομικών της Ινδονησίας Sri Mulyani Indrawati έχει βάλει στο στόχαστρο το υψηλό κόστος που σχετίζεται με την υπερβολική εξάρτηση από λίγα μόνο αποθεματικά νομίσματα, αναφέροντας, κατά τη διάρκεια της προεδρίας της Ινδονησίας στο G20 στις αρχές του 2022, την ανάγκη για διακανονισμούς σε τοπικό νόμισμα ( LCS).

Κάτι τέτοιο θα βοηθούσε πολλές χώρες να διαχειριστούν τους κραδασμούς, ειδικά στο πλαίσιο των αναδυόμενων οικονομιών που αντιμετωπίζουν δυνητικά σοβαρές εκροές κεφαλαίων κάθε φορά που μεγάλες προηγμένες οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες αυστηροποιούν τη νομισματική πολιτική.

Καθώς ο κόσμος μετατοπίζεται αμετάκλητα προς μεγαλύτερη πολυπολικότητα, η ανανέωση της διακυβέρνησης των μεγάλων διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ώστε να ληφθούν υπόψη οι νέες πραγματικότητες, είναι κρίσιμης σημασίας για την ανανέωση της αξιοπιστίας και της νομιμότητάς τους. Στην περίπτωση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας – των σημαντικότερων πυλώνων του συστήματος του Bretton Woods – αυτό σημαίνει τροποποίηση των μηχανισμών κατανομής των ποσοστώσεων και συγκέντρωση πρόσθετων πόρων για την παροχή ισχυρής, ταχείας υποστήριξης στα μέλη τους.

Αυτά τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να επιδιώξουν να προωθήσουν την πολυπολικότητα ενισχύοντας τον συντονισμό μεταξύ πολλαπλών αποθεματικών νομισμάτων. Για το ΔΝΤ, η υποστήριξη αυτής της μετάβασης μέσω της αξιολόγησης του κινδύνου σε πραγματικό χρόνο και της στάθμισης της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας θα μειώσει τον κίνδυνο αποσταθεροποιητικών κερδοσκοπικών επεισοδίων, ενισχύοντας τελικά τον ρόλο του ως παγκόσμιου δανειστή έσχατης ανάγκης. Ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά από το 1944 και οι βασικοί θεσμοί του πρέπει να το αντικατοπτρίζουν αυτό. Ο εκδημοκρατισμός της έκδοσης αποθεματικών νομισμάτων θα συνέβαλλε πολύ στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Μετά το κύμα απο-αποικιοποίησης που ακολούθησε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια παγκόσμια πρωτοβουλία για την απο-αποικιοποίηση αυτού του συστήματος έχει καθυστερήσει πολύ – ειδικά σε έναν όλο και πιο πολυπολικό κόσμο.

Ο Ιππόλυτος Φοφάκ είναι επικεφαλής οικονομολόγος και επικεφαλής ερευνών της African Export-Import Bank (Afreximbank)