Διλήμματα και υποψηφιότητες στην τουρκική αντιπολίτευση

Ενώ οι σεισμοί που κατέστρεψαν μέγα μέρος της Νότιας και Νοτιοανατολικής Τουρκίας αναπόφευκτα έχουν κυριαρχήσει στην επικαιρότητα, εκκρεμεί η λύση ενός αινίγματος που έχει κυριαρχήσει στην τουρκική πολιτική ζωή κατά τους τελευταίους μήνες. Ο προσδιορισμός του υποψηφίου του συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως θα λάβει χώρα λίγες μόνον εβδομάδες προ της προγραμματισμένης ημερομηνίας εκλογών. Η συνάντηση του «Συνασπισμού του Εθνους» με σκοπό την ανακήρυξη κοινού υποψηφίου για τις προεδρικές εκλογές η οποία είχε προγραμματισθεί για τη 13η Φεβρουαρίου ανεβλήθη λόγω των τραγικών γεγονότων.

Η καθυστέρηση αυτή απετέλεσε τακτική επιλογή του ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ο οποίος θεωρεί ότι η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεως οδηγεί νομοτελειακώς στην υιοθέτηση της δικής του υποψηφιότητος. Χωρίς να υπάρχει απόφαση του συνασπισμού, ο κ. Κιλιτσντάρογλου φέρεται εδώ και καιρό σαν να είναι ήδη ο κοινός υποψήφιος. Φαίνεται πάντως ότι έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη των τεσσάρων ελασσόνων κομμάτων του συνασπισμού, του Κόμματος του Μέλλοντος (Gelecek Partisi-GP) του Αχμέτ Νταβούτογλου, του Κόμματος Δημοκρατίας και Προόδου (Demokrasi ve Atılım Partisi-DEVA) του Αλή Μπαμπατζάν, του Κόμματος Ευτυχίας (Saadet Partisi-SP) του Τεμέλ Καραμολάογλου, αλλά και του Δημοκρατικού Κόμματος (Demokrat Parti-DP) του Γκιουλτεκίν Ουıσάλ. Οι τέσσερις πρόεδροι συμφώνησαν να ανταλλάξουν την υποστήριξή τους στην υποψηφιότητα Κιλιτσντάρογλου με τη δέσμευσή του ότι θα τους αναθέσει κυβερνητικά καθήκοντα και ότι θα συμμετέχουν ισοτίμως στη λήψη αποφάσεων, κατά προφανή δυσαναλογία προς την εκλογική τους επιρροή.

Αίνιγμα και τελευταίο εμπόδιο στην υποψηφιότητα Κιλιτσντάρογλου βεβαίως παραμένουν η στάση του «Καλού Κόμματος» και της προέδρου του Μεράλ Ακσενέρ. Η κυρία Ακσενέρ είχε δηλώσει εδώ και καιρό ότι δεν την ενδιαφέρει ο προεδρικός θώκος αλλά φιλοδοξεί να γίνει η πρώτη πρωθυπουργός μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος και την επαναφορά του κοινοβουλευτικού συστήματος. Η θέση της αυτή πιθανόν σχετίζεται με την πείρα  της από τις προεδρικές εκλογές του 2018. Το βέτο της στην υποψηφιότητα του Αμπντουλάχ Γκιουλ ως κοινού υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως και η επιμονή της στη δική της υποψηφιότητα για την προεδρία διευκόλυνε εκ του αποτελέσματος την επικράτηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών. Από την άλλη η κυρία Ακσενέρ γνωρίζει πολύ καλά ότι η δημοφιλία του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου είναι περιορισμένη. Οι προοπτικές εκλογής του στην προεδρία είναι μάλλον περιορισμένες, όπως και η πιθανότητα να αυξήσει τη συσπείρωση δεξιών και ακροδεξιών ψήφων, κάτι που αποτελεί στρατηγικό στόχο του κόμματός της στην προσπάθειά του να περιθωριοποιήσει το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi-MHP). Αυτόν τον πολιτικό συμβολισμό έκρυβε και η δημόσια συμπαράστασή της στον Εκρέμ Ιμάμογλου όταν δημοσιεύθηκε η δικαστική απόφαση για τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του. Η αντίδραση του κομματικού μηχανισμού του CHP, η πρόσφατη δήλωση υποστηρίξεως του δημάρχου της Αγκύρας Μανσούρ Γιαβάς στην υποψηφιότητα Κιλιτσντάρογλου αλλά και η απροθυμία Ιμάμογλου να έλθει σε ευθεία αντιπαράθεση με την ηγεσία του κόμματός του οδήγησαν την κυρία Ακσενέρ σε μια στάση επιφυλακτική. Η ευθύνη της διασπάσεως του συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως είναι βαρεία όπως και μιας αποφάσεως που θα ανοίξει τον δρόμο σε μια νέα θητεία Ερντογάν.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ