Ευθύνες

Το καλοκαίρι του 2013 εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν επί εβδομάδες σε πολλές πόλεις της Τουρκίας, πρώτα σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη μετατροπή του πάρκου Γκεζί της Κωνσταντινούπολης σε εμπορικό κέντρο και στη συνέχεια για τη διεκδίκηση των δημοκρατικών ελευθεριών που έφθιναν συνεχώς. Σκοτώθηκαν 22 άνθρωποι και συνελήφθησαν χιλιάδες, πολλοί από τους οποίους δικάστηκαν με την κατηγορία της απόπειρας πραξικοπήματος. Ενας από αυτούς ήταν ο Οσμάν Καβάλα, που έφαγε ισόβια για απόπειρα ανατροπής του Ερντογάν. Ενας άλλος ήταν ο γνωστός πολεοδόμος Ταϊφούν Καραμάν, που αφού αθωώθηκε πρωτοδίκως καταδικάστηκε τον περασμένο Απρίλιο σε κάθειρξη 18 ετών. Η σκηνή όπου αποχαιρετά την κορούλα του συγκλόνισε όλη τη χώρα.

Ο Καραμάν ήταν από τους γνωστότερους επικριτές της άναρχης και ανεξέλεγκτης οικοδόμησης. Οταν έγινε γνωστή η είδηση των καταστροφικών σεισμών, έγραψε από το κελί του στο Twitter: «Η προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι να σωθούν ζωές, να ικανοποιηθούν οι άμεσες ανάγκες των ανθρώπων και να οργανωθεί η αλληλεγγύη μας. Υστερα θα πρέπει να καταλογιστούν ευθύνες για τα γκρεμισμένα δημόσια κτίρια, τα ξενοδοχεία, τους δρόμους και τα αεροδρόμια».

Η λογοδοσία όμως αφορά τις δημοκρατικές κοινωνίες. Σε μια χώρα σαν την Τουρκία θα αναζητηθούν απλώς αποδιοπομπαίοι τράγοι, προκειμένου να δοθεί η εντύπωση ενόψει και των εκλογών ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί. Σημαίνει άραγε αυτό ότι ο πρόεδρος Ερντογάν ευθύνεται προσωπικά για τον αδιανόητο φόρο αίματος που πληρώνει για άλλη μια φορά η χώρα του εξαιτίας του χτυπήματος του Εγκέλαδου;

Είναι αλήθεια ότι η Τουρκία έχει την ατυχία να συναντώνται στο έδαφός της τέσσερις τεκτονικές πλάκες. Είναι επίσης αλήθεια ότι από τότε που ο Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία έχουν ανακαινιστεί και ενισχυθεί πάνω από τρία εκατομμύρια κατοικίες. Ο ίδιος άνθρωπος όμως έδωσε το 2018 αμνηστία σε όσους έχτισαν χωρίς άδεια: όπως γράφει ο Economist, οι σχετικές αιτήσεις έφτασαν τα εννιά εκατομμύρια! Σε περίπτωση σεισμού, προειδοποίησε έναν χρόνο αργότερα ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Τζεμάλ Γκιοκτσέ, οι πόλεις μπορεί να μετατραπούν σε νεκροταφεία. Και αυτό ακριβώς συνέβη.

Η διαφθορά και η παρανομία ενδημούν βέβαια και στις μεγαλύτερες δημοκρατίες. Η διαφορά εδώ είναι ότι ο Ερντογάν έχει ρίξει στη φυλακή ή έχει παραγκωνίσει τα λαμπρότερα μυαλά επειδή φοβάται ότι όλοι συνωμοτούν εναντίον του και όλοι προσπαθούν να τον ανατρέψουν. Το αποτέλεσμα, όπως γράφει στην Washington Post η πρώην δημοσιογράφος Ασλί Αϊντιντασμπάς, είναι να κυριαρχεί παντού ένα πνεύμα μετριότητας. Και η μοναδική παρηγοριά να είναι όλοι αυτοί οι άνθρωποι που στέκονται στην ουρά για να δώσουν αίμα και γενικότερα να βοηθήσουν τους συμπολίτες τους.

Aυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα: ότι κυβερνούν οι μέτριοι, που στηρίζονται στους διεφθαρμένους, που συμβάλλουν με τη σειρά τους στο να παραμένουν τα προβλήματα άλυτα. Μέχρι να «τύχει η στραβή».