Το Κέντρο ως ανθρωπιά

Για την ως πριν από λίγες μέρες πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας Τζασίντα Αρντερν γράφηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι έπαινοι. Γυναίκα, νέα -στα 37 της χρόνια είχε γίνει, το 2017, η νεότερη γυναίκα πρωθυπουργός στον κόσμο -, πολιτικά επιτυχημένη -ακολούθησε και δεύτερη, και μάλιστα σαρωτική, εκλογική νίκη, το 2020 -, δημοφιλής πέρα από τα όρια της πατρίδας της, δυναμική και συγχρόνως ανθρώπινη. Κάποιες εικόνες έχουν εγγραφεί στην παγκόσμια συνείδηση: η επιστροφή στα πρωθυπουργικά καθήκοντα λίγες μέρες μετά τη γέννηση της κόρης της, η γεμάτη συγκίνηση έκφραση αποτροπιασμού, αλλά και αποφασιστικότητας, μετά την τρομοκρατική επίθεση σε μουσουλμανική εκκλησία το 2019, τα φλογερά και ενσυνείδητα λόγια της στο Χάρβαρντ, το 2022, για την «εύθραυστη δημοκρατία» και το «κύμα του αυταρχισμού» που σαρώνει τον κόσμο. Λιγότερο έχει συζητηθεί – και ίσως είναι η ώρα να γίνει – η προσφορά της, μαζί με κάποιους ηγέτες της ίδιας «κοπής», στον πολιτικό αγώνα που σφραγίζει την εποχή μας: πολιτικοί, και πολιτική, τύπου Τραμπ εναντίον πολιτικών, και πολιτικής, με ανθρωπιά. Γιατί αυτή, τόσο απλή και τόσο βαθιά, είναι η διαχωριστική γραμμή. Από τη μία, γυμνή δίψα εξουσίας, σχέσεις ισχύος, καταφυγή στην υπονόμευση των θεσμών και τη βία, γαργάλημα των χαμηλών ενστίκτων των κοινωνιών. Κι από την άλλη, προσπάθεια κατανόησης και ειλικρίνειας, γνώση της ανθρώπινης ατέλειας, άσκηση της εξουσίας για καλυτέρευση της ζωής του κοινωνικού συνόλου, ανθρώπινο μέτρο και ανθρώπινα μέτρα.

Η άφιξη της Αρντερν στην εξουσία ήρθε ένα χρόνο μετά την «επικράτηση» (παρότι έχασε στη λαϊκή ψήφο) του κατεξοχήν ενσαρκωτή του άλλου είδους πολιτικής, του Τραμπ, και συνέπεσε με τις εκλογικές νίκες και την κοινωνική απήχηση δύο άλλων εκπροσώπων του «ανθρωπιστικού Κέντρου», του Μακρόν στη Γαλλία και του Τριντό στον Καναδά. Οι τρεις ηγέτες δεν έχουν, από πρώτη ματιά, πολλά κοινά, εκτός από την προσήλωση στη δημοκρατία και την πίστη στον άνθρωπο και σε μια άσκηση της εξουσίας που προσπαθεί να τον σεβαστεί. Η Αρντερν  πιο «αριστερών» καταβολών, αρχηγός του Εργατικού Κόμματος, γρήγορα «έστριψε» προς το Κέντρο. Ο Μακρόν εξαρχής υπεράνω διαχωριστικών γραμμών – ούτε δεξιός, ούτε αριστερός, πρώην μέλος σοσιαλιστικής κυβέρνησης, με φιλελεύθερες απόψεις και διεθνιστική οπτική. Ο Τριντό, συγχρόνως κληρονόμος και αουτσάιντερ, πιο «κεντρώος» αλλά και πιο μοντέρνος από τον χαρισματικό πατέρα του. Οι επιδόσεις τους στην εξουσία ήταν αρκετά άνισες και πάντως, όπως και του κατά κάποιο τρόπο πνευματικού τους προπάτορα Μπαράκ Ομπάμα, δεν άλλαξαν τον κόσμο: έγιναν κάποιες μεταρρυθμίσεις, ιδίως στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, βελτιώθηκε η εικόνα των χωρών τους προς τα έξω, αλλά ούτε οι ανισότητες μειώθηκαν θεαματικά, ούτε ένας άλλος αναπτυξιακός δρόμος άνοιξε, ούτε οι πολίτες ένιωσαν απτή βελτίωση της ζωής τους.

Αυτό που ένιωσαν, όμως, και δεν είναι καθόλου ασήμαντο, είναι ότι μπορούν να υπάρξουν, και να κερδίσουν, ηγέτες που συνδυάζουν, με τα λόγια της Αρντερν, τη δύναμη με την καλοσύνη («be strong and kind»). Που νοιάζονται όχι μόνο για τον λαό τους αλλά και για τον κόσμο γύρω τους. Που απορρίπτουν έμπρακτα τον εθνικισμό και τη χυδαιότητα. Και που βρίσκουν, αν όχι πάντα τις πράξεις, τα λόγια και τα σύμβολα μιας πιο υψιπετούς πολιτικής. Το εγγενώς αντίθετο, δηλαδή, από αντικοινοβουλευτικές πρακτικές, διχαστικό και «ασπρόμαυρο» λόγο, παιχνίδια με τους θεσμούς, παραβιάσεις δικαιωμάτων και «πολέμους» με δικαστές και ανεξάρτητες Αρχές.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος