Πόσο εύθραυστη είναι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας

Οι οικονομικές προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την ανάπτυξη το 2023 εμφανίζονται περισσότερο αισιόδοξες σε σχέση με προηγούμενες. Για τον κόσμο είναι 2,9% έναντι 2,7% και για την ευρωζώνη 0,7% έναντι 0,4%, ενώ το 2022 ήταν 3,4% για τον κόσμο και 3,5% για την ευρωζώνη.

Η σχετική αισιοδοξία προκύπτει κυρίως από τη συνεχιζόμενη αντοχή της κατανάλωσης στις ΗΠΑ, από την πτωτική τάση του πληθωρισμού (που περιορίζει την αύξηση των επιτοκίων) και από τις μειώσεις των τιμών των καυσίμων, ως αποτέλεσμα των ευνοϊκών καιρικών συνθηκών στην Ευρώπη.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη των τιμών της ενέργειας, που συνδέεται με τη συνέχιση και ίσως κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία και τον αυξημένο ρυθμό ανάπτυξης της Κίνας (5,2% το 2023 έναντι 3% το 2022), παραμένει πολύ σημαντική και μπορεί να ανατρέψει όλες τις προβλέψεις.

Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες αβεβαιότητας, η ελληνική οικονομία συνεχίζει την αναπτυξιακή δυναμική της με αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2022 κατά 5,6%, ενώ για το 2023 οι προβλέψεις κυμαίνονται από 1% μέχρι και περισσότερο από 2%, πράγμα που επιτρέπει άσκηση από την κυβέρνηση γενναιόδωρης κοινωνικής πολιτικής χωρίς δημοσιονομική εκτροπή.

Αυτές οι διπλάσιες από τον μ.ό. της ευρωζώνης επιδόσεις οφείλονται στην αύξηση της κατανάλωσης, η οποία στηρίζεται κυρίως στην κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης για ενίσχυση των ευάλωτων κοινωνικών στρωμάτων, με στόχο την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης (περίπου 10 δισ. το 2022), αλλά και στη μείωση της ανεργίας (από 17,2% το 2019 σε 11,5% το 2022), με αποτέλεσμα να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.

Βεβαίως, οι προαναφερόμενες επιδόσεις τροφοδοτούνται και από την αύξηση των επενδύσεων που στηρίζεται στην ενίσχυση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και από το ΕΣΠΑ, αλλά και στο γεγονός ότι η χώρα έχει γίνει επενδυτικός προορισμός για ξένες επενδύσεις, οι οποίες είναι απολύτως απαραίτητες, καθώς το επίπεδο των αποταμιεύσεων στη χώρα μας βρίσκεται στο 10% έναντι 20% στην ευρωζώνη.

Ωστόσο, οι αναπτυξιακές αυτές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας είναι εύθραυστες για μια σειρά από λόγους που συνδέονται τόσο με οικονομικές αιτίες όσο και με πολιτικές εξελίξεις.

Ας σημειωθεί ότι, παρά τη θετική εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος (0,7% πρωτογενές πλεόνασμα το 2023), το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών έχει αρχίσει σταδιακά να αυξάνεται, λόγω της αύξησης των εισαγωγών. Αυτό είναι αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης και της αύξησης των τιμών των καυσίμων, κυρίως όμως οφείλεται στο γεγονός ότι η εγχώρια παραγωγή και οι εξαγωγές δεν αυξάνονται αρκετά, ώστε να καλύψουν τις εισαγωγές.

Είναι συνεπώς απολύτως απαραίτητο να συνεχιστεί η επιτυχημένη οικονομική πολιτική προσέλκυσης επενδύσεων που ακολουθείται σήμερα από την κυβέρνηση, ώστε να αυξηθεί η εγχώρια παραγωγή, η παραγωγικότητα και οι εξαγωγές, ενώ παράλληλα θα μειώνεται η ανεργία και θα βελτιώνονται οι αμοιβές των εργαζομένων.

Ετσι, οι επερχόμενες εκλογές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια ενδεχόμενη ακυβερνησία ή/και ανατροπή της σημερινής οικονομικής πολιτικής μπορεί να αποδειχθεί προβληματική για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας μας.

Ο Ναπολέων Μαραβέγιας είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τ. υπουργός, τ. αντιπρύτανης