Ενα ινδικό παραμύθι, το τελευταίο βιβλίο του

Ο Σάλμαν Ρούσντι πριν δεχθεί τη δολοφονική επίθεση είχε προλάβει να ολοκληρώσει το τελευταίο του μυθιστόρημα δίνοντάς του τον τίτλο «Victory City». Το μαγικό ρεαλιστικό έπος του περιγράφει μια αυτοκρατορία στην Ινδία του 15ου αιώνα και μιλά για αγάπη, περιπέτεια και μύθο αποδεικνύοντας το χάρισμα της αφήγησης του επινοητικού συγγραφέα.

Ο Ρούσντι εμφανίζεται σαν ο μεταφραστής ενός αρχαίου έπους, μεγάλου και περίπλοκου όπως η ινδική «Μαχμπαράτα», ο οποίος αναλαμβάνει να μεταφέρει σε μια σύγχρονη γλώσσα την ποίηση της ιστορίας της αυτοκρατορίας Βιγιαναγκάρα που αναπτύχθηκε στη Νότια Ινδία τον 15ο και 16ο αιώνα.

Από μια οπτική γωνία, η Βιγιαναγκάρα αποτέλεσε το φυτώριο του παγκοσμιοποιημένου σύγχρονου κόσμου, καθώς έγινε καταφύγιο για την τέχνη και τις νέες ιδέες και μια οικονομική δύναμη που ανέπτυξε εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και τη Βενετία. Από την άλλη πλευρά, ήταν ένα πλέγμα ίντριγκας, που κλυδωνιζόταν από αντίπαλες φατρίες, πολέμους με ξένους και ανακτορικά πραξικοπήματα. Που σημαίνει ότι η αυτοκρατορία ήταν τα πάντα: ευγενής και άθλια, προοδευτική και οπισθοδρομική. Και μόνο κάποιος λαμπρός ή παράτολμος μελετητής θα ονειρευόταν να αντιμετωπίσει την ιστορία της σε έναν μόνο τόμο.

Σύμφωνα με το «Victory City», ένας τέτοιος μελετητής ήταν η ημίθεη Πάμπα Καμπάνα. Η μητέρα-γη και γενική επιβλέπουσα της αυτοκρατορίας, η οποία κατέγραψε την εποχή σε ένα αφηγηματικό ποίημα το οποίο στη συνέχεια σφράγισε σε ένα αγγείο θάβοντάς το κάτω από το χώμα. Ανάμεσα στις σελίδες του «Victory City» υπάρχει η διαβεβαίωση ότι το βιβλίο είναι η συντετμημένη απόδοση του έπους της Πάμπα «Τζαϊαπαραγιάγια» (σύνθετη λέξη που σημαίνει νίκη και ήττα) που το ξαναλέει σε «απλούστερη γλώσσα», απογυμνωμένη από τους αρχικούς 24.000 στίχους του. Το αποτέλεσμα, τόσο περίπλοκο όσο και απολαυστικό, οφείλεται σε έναν θνητό που ξαναγράφει τον λόγο μιας θεότητας.

Αυτός ο ταπεινός αφηγητής που δεν κατονομάζεται ποτέ μέσα στο κείμενο είναι ο ίδιος ο Σάλμαν Ρούσντι. Μεταμφιεσμένος σε θεότητα και κατασκευασμένος ως γραφιάς αυτοσυστήνεται σαν άτακτος κατεργάρης παραμυθάς, ως «ο ταπεινός συγγραφέας». «Ούτε λόγιος ούτε ποιητής, απλά και μόνο ένας κλώστης των νημάτων», γράφει.

Καθώς εκτυλίσσεται το «Victory City», ο Ρούσντι σποραδικά πλαισιώνει το επινοημένο παρελθόν του ως παράθυρο στο παρόν. Στην ιστορία του υπάρχουν διαμαρτυρίες που θυμίζουν την τρέχουσα «επανάσταση των λευκών χαρτιών» της Κίνας. Οπως και μια ηρωίδα που πιέζει για την ισότητα των φύλων και τη θρησκευτική ανεκτικότητα. Για ένα βασίλειο όπου οι γυναίκες «δεν είναι ούτε καλυμμένες με πέπλα ούτε κρυμμένες».

Ο Ρούσντι ολοκλήρωσε το «Victory City» μήνες πριν από την επίθεση που δέχτηκε τον περασμένο Αύγουστο πάνω στη σκηνή στο ίδρυμα Τσαουτάκουα στη Νέα Υόρκη. Πρόλαβε λοιπόν να στείλει στο κοινό αυτήν την ιστορία μιας ποιήτριας που χτίζει τον κόσμο και πασχίζει να ξεπεράσει τους εχθρούς της. Η Πάμπα όμως αποδέχεται ότι όλες οι αυτοκρατορίες καταρρέουν τελικά και γίνονται σκόνη. «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές», καταλήγει, και οι ιστορίες, στην καλύτερη περίπτωση, ξεγελούν τον θάνατο και ζουν.