Το αναγκαίο κόμμα

Κάπως ξεκαθάρισε τη θέση του το ΠΑΣΟΚ στην επερχόμενη κρίση (την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης μετά τις εκλογές), με την ομιλία του αρχηγού στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Ο Νίκος ο Ανδρουλάκης θέλει «ισχυρό ποσοστό» από την πρώτη Κυριακή, ώστε το ΠΑΣΟΚ να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση. Πόσο ισχυρό θέλει το ποσοστό μετά την πρώτη Κυριακή ο πρόεδρος δεν το διευκρίνισε, φαντάζομαι όμως ότι μάλλον εννοεί κάτι παραπάνω από 15%, που θα δείχνει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει δυναμική, ώστε οι συνομιλητές του να το υπολογίζουν ως δύναμη σοβαρή.

Με τον στόχο αυτόν δεδηλωμένο – έστω και διά της δημιουργικής ασάφειας -, ο Ανδρουλάκης γλιτώνει προς το παρόν από τις οχλήσεις σχετικά με το κόμμα που θα προτιμούσε να στηρίξει ως τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη. Εγώ, κύριε, σου λέει, πάω για 15% και βάλε, θα διαπραγματευτώ μαζί τους από θέση ισχύος. Ετσι αποκρούει την πίεση να δηλώσει από τώρα προτίμηση, διότι ένα ΠΑΣΟΚ με δυναμική θα μπορεί να επιβάλει τους όρους του και, συνεπώς, το ερώτημα «ΝΔ ή ΣΥΡΙΖΑ» παύει να έχει σημασία.

Αυτή είναι η λογική της θέσης του ΠΑΣΟΚ. Η προϋπόθεση, όμως, για να λειτουργήσει το επιχείρημα, δηλαδή για να πείσει, είναι να υποστηρίζεται από την ανάλογη αισιοδοξία και δραστηριότητα. Και είναι εδώ που διαπιστώνεται το πρόβλημα. Το ισχυρό ποσοστό θέλει τρέξιμο από πλευράς του αρχηγού και δεν το βλέπουμε.
Προσωπικά, μου δίνεται η εντύπωση ότι ο Νίκος ο Ανδρουλάκης προσπαθεί να διατηρείται στη σκιά, λες και ο σκοπός του είναι να συντηρήσει το μυστήριο γύρω από τον εαυτό του: το μυστήριο που τον εξέλεξε αρχηγό και ίσως τον βοηθήσει και τώρα. Στο κάτω κάτω, μέχρι στιγμής δεν έχει δείξει κάτι το εξαιρετικό. Το ίδιο άκαμπτος και ανέκφραστος παραμένει, όπως τον γνωρίσαμε, με την ίδια τραχύτητα στη φωνή και την ίδια βαριά προφορά.

Ομως και οι προσωπικοί χειρισμοί του προέδρου σε δύο κρίσιμα θέματα της πολιτικής επικαιρότητας υπήρξαν το λιγότερο ατυχείς. Στην υπόθεση των παρακολουθήσεων ήταν το παιδάκι που έφερε την μπάλα για να παίξουν στη γειτονιά ποδόσφαιρο, αλλά τα μεγαλύτερα παιδάκια το άφησαν έξω από το παιχνίδι. Οσο για τη σύλληψη της Εύας Καϊλή λόγω εμπλοκής στο Qatargate, η αρχική προσπάθεια να τη χρεώσουν στη ΝΔ ήταν παιδαριώδης.

Τείνω, λοιπόν, να πιστέψω ότι η δημοσιότητα, που φέρνει αναπόφευκτα η προεκλογική περίοδος, δεν τον ενθουσιάζει. Ισως μάλιστα να του εξάπτει την ανασφάλεια και γι’ αυτό μένει οχυρωμένος στο στενό επιτελείο του. Την εντύπωση αυτή ενισχύουν και οι παραιτήσεις στελεχών και υποψηφίων (τέσσερις ή πέντε μέχρι τώρα), που καταγγέλλουν μια αδιαπέραστη καμαρίλα γύρω από τον αρχηγό και έλλειψη συλλογικότητας στην εσωτερική λειτουργία του κόμματος. Τα πρόσωπα αυτά είναι, βέβαια, η μαρίδα του στελεχιακού δυναμικού, ίσως όμως για τον λόγο αυτόν έχουν αξία τα παράπονά τους: επειδή μπορούν να μιλήσουν πιο ελεύθερα εν σχέσει με τους υψηλότερα ισταμένους.

Ολα αυτά δεν σχηματίζουν μια ευχάριστηση προοπτική για το ΠΑΣΟΚ και αυτό είναι είναι πολύ δυσάρεστο, διότι το ΠΑΣΟΚ είναι το αναγκαίο κόμμα, το κόμμα με τον κρισιμότερο ρόλο ενόψει εκλογών. Το μόνο βέβαιο για την επόμενη Βουλή είναι ότι η σύνθεσή της θα αντικατοπτρίζει τον διχασμό του Μνημονίου, δηλαδή τη σύγκρουση εκσυγχρονιστών και ευρωπαϊστών με τους οπαδούς της αυτάρκειας, της ιδιαιτερότητας και της υπερήφανης μοναξιάς. Μια σύγκρουση που διατρέχει τη σύγχρονη Ιστορία μας, καθώς και οι δύο αυτές τάσεις συμμετείχαν εξίσου στη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Η διάκριση μνημονιακών και αντιμνημονιακών είναι η πιο πρόσφατη εκδοχή της. Σε αυτό το περιβάλλον, η ύπαρξη της Κεντροαριστεράς ως αυτόνομου πόλου, όχι ως δεξαμενής ή εφεδρείας της Κεντροδεξιάς, είναι απαραίτητη.