Αγκομαχεί η γαλλογερμανική ατμομηχανή

Για τον νέο υπουργό Αμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους, τα ραντεβού ήταν απανωτά την περασμένη Πέμπτη: παραλαβή της εντολής υπουργοποίησης από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, ορκωμοσία στην Ομοσπονδιακή Βουλή και αμέσως στο υπουργείο Αμυνας για τη συνάντηση με τον αμερικανό ομόλογό του Λόιντ Οστιν και την κοινή συνέντευξη Τύπου στις 11.00 τοπική ώρα. Είχε μόνον μερικά λεπτά για τη μετάβαση από την Μπούντεσταγκ στο υπουργείο Αμυνας. Και τα αξιοποίησε για να τηλεφωνήσει τον γάλλο ομόλογό του Σεμπαστιέν Λεκορνού. Η Γερμανία δέχεται μεγάλη πίεση να δώσει τα άρματα μάχης Leopard 2 στην Ουκρανία και ο νέος υπουργός Αμυνας στο Βερολίνο ήθελε να μιλήσει πρώτα με τον ομόλογό του στο Παρίσι, πριν συναντήσει τον συνάδελφό του από την Ουάσιγκτον.

Η κίνηση του Πιστόριους – εσκεμμένα ή όχι – θύμισε την όχι και τόσο αυτονόητη πλέον στενή συνεργασία Γερμανίας – Γαλλίας, που ξεκίνησε πριν από 60 χρόνια με τη Συνθήκη των Ηλυσίων. Ο γάλλος πρόεδρος, Σαρλ ντε Γκολ, στον ιστορικό του «Λόγο προς τη γερμανική νεολαία» το φθινόπωρο του 1962 στο Λούντβιγκσμπουργκ μιλούσε για τα «παιδιά ενός μεγάλου λαού», διευκρινίζοντας: «Ναι! Ενός μεγάλου λαού, που μερικές φορές στο διάβα της ιστορίας διέπραξε μεγάλα λάθη». Ηταν μόλις 17 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και σε μερικούς μήνες, στις 23 Ιανουαρίου 1963, υπέγραφε με τον γερμανό καγκελάριο Κόνραντ Αντενάουερ τη συμφωνία συμφιλίωσης των δύο μέχρι τότε «αιώνιων εχθρών».

Εκτοτε, οι γαλλογερμανικές σχέσεις σφραγίστηκαν από τα ηγετικά δίδυμα των δύο χωρών. Ο καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ και ο πρόεδρος Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν άνοιξαν τον δρόμο για τη Νομισματική Ενωση. Ο Φρανσουά Μιτεράν και ο Χέλμουτ Κολ έδωσαν τα χέρια στην κόλαση του Βερντόν, εμβληματικό τόπο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και άνοιξαν τον δρόμο για την επανένωση της Γερμανίας και της Ευρώπης. Οι διμερείς σχέσεις σε επίπεδο πολιτείας και κοινωνίας αναπτύχθηκαν σε πρωτόγνωρο βαθμό, το Γαλλο-Γερμανικό Ιδρυμα Νεολαίας αποτέλεσε βασικό εργαλείο καλλιέργειας και εμβάθυνσης των σχέσεων των δύο χωρών – σ’ αυτό το μοντέλο εδράζεται και το Ελληνο-Γερμανικό Ιδρυμα Νεολαίας που συστάθηκε μετά την ευρωκρίση και κάνει τα πρώτα του βήματα.

Εξήντα χρόνια μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Ηλυσίων, η αναφορά σε μία πρόταση Γαλλίας και Γερμανίας συνοδεύεται πάντα από την τυποποιημένη πλέον διατύπωση ότι αποτελούν την «ατμομηχανή» της Ευρώπης. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι οι σχέσεις Γαλλίας – Γερμανίας ήταν ανέφελες – ούτε σήμερα περνούν την καλύτερη φάση τους. Ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Ολαφ Σολτς με την εκλογή του πριν από έναν χρόνο επισκέφθηκε πρώτα τον Εμανουέλ Μακρόν. Αλλά δεν κατάφερε μέχρι τώρα να εξαλείψει την πικρή γεύση που είχε αφήσει η απροθυμία της προκατόχου του Ανγκελα Μέρκελ να ανταποκριθεί στις οραματικές προτάσεις του Μακρόν για την Ευρώπη.

Ο γάλλος πρόεδρος και ο γερμανός καγκελάριος δεν βρήκαν μέχρι σήμερα κοινό βηματισμό για την Ευρώπη. Αυτό είναι επικίνδυνο για την Ευρώπη που ξαναζεί τον πόλεμο στο κέντρο της ηπείρου. Οι προκάτοχοί τους, Ανγκελα Μέρκελ και Φρανσουά Ολάντ, είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους το 2015 μετά την κατάληψη της Κριμαίας, για να σταματήσουν την προέλαση του Πούτιν. Αλλά Μακρόν και Σολτς επισκέφθηκαν κατά μόνας τον Πούτιν για να τον αποτρέψουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Με τα γνωστά αποτελέσματα.

Ο Μακρόν εξήγγειλε μόνος του την πρωτοβουλία της «πολιτικής Ενωσης» της ΕΕ – προθάλαμο για χώρες που επιδιώκουν την ένταξη -, ο Σολτς από την πλευρά του προχώρησε μόνος του στο «ταμείο» των 200 δισ. για την αντιμετώπιση της κρίσης, για να ακολουθήσει η προειδοποίηση του Μακρόν για «απομόνωση της Γερμανίας στην Ευρώπη». Οι δρόμοι που ακολουθούν στα ενεργειακά και στα εξοπλιστικά αποκλίνουν. Αναμενόμενη συνέπεια ήταν να ακυρωθεί η προγραμματισμένη το περασμένο φθινόπωρο κοινή σύνοδος των υπουργικών συμβουλίων Γαλλίας και Γερμανίας.

«Χρειαζόμαστε τη στενή συνεργασία μεταξύ Γερμανίας και Γαλλίας καθώς και μία ισχυρή ΕΕ περισσότερο από ποτέ, για την προστασία της ελευθερίας και της ασφάλειας στην ήπειρο, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη διασφάλιση της ευημερίας», είπε η αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Χριστιανικής Ενωσης CDU/CSU, Πατρίτσια Λιπς, την Πέμπτη από το βήμα της Μπούντεσταγκ για την επέτειο των 60 χρόνων του γαλλογερμανικού συμφώνου. Απηχούσε την άποψη της συντριπτικής πλειοψηφίας των γερμανών βουλευτών.

Αύριο μεταβαίνει στο Παρίσι σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο της Γερμανίας για μια επετειακή συνεδρίαση με τα μέλη της γαλλικής κυβέρνησης για τα 60χρονα του Συμφώνου των Ηλυσίων. Αποκορύφωμα θα είναι τελετή στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης με τις ομιλίες του Εμανουέλ Μακρόν και του Ολαφ Σολτς. Επιτακτική ανάγκη είναι να ξαναβάλουν μπρος τη γαλλογερμανική ατμομηχανή, που αγκομαχεί.