Δάντης

Aν θέλαμε να πούμε μια κακία, θα λέγαμε ότι το πιο σύντομο ελληνικό ανέκδοτο των τελευταίων δεκαετιών είναι «Ανεξάρτητες αρχές». Είναι αλήθεια όμως ότι αυτός ο θεσμός δεν άρεσε ποτέ σε καμιά κυβέρνηση. Είναι σαν τα σχήματα συνεργασίας: δεν ταιριάζουν με την ελληνική κουλτούρα, βρε παιδί μου, με το ελληνικό DNA.

Το πιο ακραίο παράδειγμα είναι ο πρώην πρόεδρος της ΕΛΣΤΑΤ Ανδρέας Γεωργίου, για τον οποίο ο πρώην διευθυντής της EUROSTAT είπε το 2013 (ενώ ξεκινούσε δηλαδή η απίστευτη ταλαιπωρία του) ότι «ζούσε την κόλαση του Δάντη». Το ελληνικό πολιτικό σύστημα (και συγκεκριμένα μια συμμαχία καραμανλικών και ΣΥΡΙΖΑ) δεν μπορούσε να του συγχωρήσει ότι είχε ηγηθεί μιας ανεξάρτητης αρχής η οποία, αντί να προσφεύγει στα γνωστά ελληνικά κόλπα, συνέλεγε, επεξεργαζόταν και κοινοποιούσε στατιστικά στοιχεία με βάση τη διεθνή μεθοδολογία. Ο Γεωργίου κυνηγήθηκε, συκοφαντήθηκε, καταδικάστηκε με αστείες κατηγορίες, αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί. Σήμερα μετέχει σε ένα ευρωπαϊκό όργανο που εποπτεύει το Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα. Κανείς ποτέ δεν του ζήτησε συγγνώμη.

Στην ιστορία έχει μείνει επίσης ο τρόπος με τον οποίο εκπαραθυρώθηκε τον Αύγουστο του 2014 ο Χάρης Θεοχάρης από την ηγεσία της (επίσης ανεξάρτητης) Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων. Μπορεί να είχαν δίκιο οι τότε κυβερνώντες ότι ο Θεοχάρης έκανε του κεφαλιού του. Η ανεξαρτησία όμως έχει και τα ρίσκα της. Κι αν όποτε μια ανεξάρτητη αρχή προβαίνει σε μια κίνηση που δεν μας αρέσει περιορίζουμε τις εξουσίες της ή καρατομούμε τον επικεφαλής της, τότε καλύτερα να επιστρέψουμε στις παλιές, σίγουρες τακτικές του ελέγχου των θεσμών.

Η επίγευση που αφήνει η προχθεσινή γνωμοδότηση του Ισίδωρου Ντογιάκου είναι ακριβώς αυτή: η πολλή ανεξαρτησία κάνει κακό. Οχι επειδή η φράση του εισαγγελέα πως «η ΑΔΑΕ δεν έχει λευκή επιταγή» μοιάζει πολύ μ’ εκείνο το «Οι ανεξάρτητες αρχές δεν είναι κράτος εν κράτει» που είπε τον περασμένο μήνα ο Γιώργος Γεραπετρίτης κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού. Ούτε επειδή ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ταμπουρώθηκε στην Κουμουνδούρου και ζήτησε να πάνε να τον συλλάβουν: δικός του βουλευτής άλλωστε, ο Παύλος Πολάκης, υποσχέθηκε τον Δεκέμβριο του 2021 πως όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έρθει και πάλι στα πράγματα θα καταργήσει μερικές ενοχλητικές ανεξάρτητες αρχές. Αλλά επειδή έξι μήνες ύστερα από εκείνο το «Ολα στο φως» που είχε υποσχεθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης για την παρακολούθηση του τηλεφώνου του Νίκου Ανδρουλάκη, μάλλον το σκοτάδι έχει πυκνώσει.

Ο Χρήστος Ράμμος δεν ζει βέβαια καμιά κόλαση του Δάντη – όσο κι αν ο Ντογιάκος τον απειλεί με δέκα χρόνια κάθειρξη αν δεν πειθαρχήσει. Aν όμως η αντιδικία των δύο ανδρών δεν επιλυθεί, κι αν δεν αρθεί η εντύπωση ότι απειλείται η ανεξαρτησία της ΑΔΑΕ, την επόμενη φορά που ένας πολίτης θα ζητήσει να μάθει αν παρακολουθείται μπορεί να ζήσουμε σκηνές απείρου κάλλους.