Μεγάλη ανεργία: η δημιουργία περιττού πόνου

Οι άστοχες προσπάθειες ορισμένων κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τον πληθωρισμό αυξάνοντας τα επιτόκια και δημιουργώντας ανεργία φαίνεται να αφορούν προσπάθεια προστασίας της αξιοπιστίας τους. Η φήμη τους ως μαχητών κατά του πληθωρισμού πρέπει να διατηρηθεί παρά το βαρύ κόστος. Ακόμη και όταν ο νομπελίστας και εξέχων μονεταριστής Φράνκο Μοντιλιάνι αποκήρυξε αυτή τη θεωρία το 2000, οι κεντρικές τράπεζες συνέχισαν να ακολουθούν το δόγμα που εγκατέλειψε. Περισσότερος πόνος προκαλείται στο κοινό μέσω των αυξήσεων των ποσοστών, ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτό είναι περιττός πόνος.

Τον περασμένο Οκτώβριο, το Peterson Institute for International Economics δημοσίευσε μελέτη που εξέταζε 11 προηγμένες οικονομίες και είπε ότι η «ελάχιστα παρατηρούμενη σκοτεινή πλευρά» του χαμηλού πληθωρισμού πριν από την πανδημία COVID ήταν ότι «η ανεργία ήταν σχεδόν συνεχώς υψηλότερη από ό,τι χρειαζόταν για να διατηρηθεί ο πληθωρισμός σε χαμηλά επίπεδα. Αν οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν αλλάξουν τα οικονομικά τους μοντέλα, ο κόσμος είναι πιθανό να επιστρέψει στη χρόνια υπερβολική ανεργία τα χρόνια μετά τη [σημερινή] έκρηξη του πληθωρισμού».

Το πρόβλημα είναι ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες βλέπουν τις οικονομίες να λειτουργούν πιο υπερθερμασμένες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα – και αυξάνουν το κόστος δανεισμού όταν δεν υπάρχει λόγος να το κάνουν. Το Ινστιτούτο λέει ότι ακόμη και όταν σημειώθηκαν εκρήξεις (στην ανάπτυξη) – οι μεγαλύτερες ήταν στην Ισπανία και την Ιταλία – «δεν υπήρξε αύξηση στον (…) πληθωρισμό».

Η Τράπεζα της Αγγλίας αύξησε τα επιτόκια για ένατη συνεχόμενη φορά τον περασμένο μήνα. Ενώ ο πληθωρισμός πλήττει περισσότερο τους φτωχότερους, προβλέπεται ότι θα είναι προσωρινός. Υπάρχει κίνδυνος μακροπρόθεσμης ζημιάς στην οικονομία από την υπερβολική σύσφιγξη.

Ο οικονομολόγος Μπιλ Μίτσελ στο Πανεπιστήμιο του Κιότο προτείνει ότι πρέπει να παρακολουθούμε την Τράπεζα της Ιαπωνίας. Τον Δεκέμβριο, η απόφαση της ιαπωνικής κεντρικής τράπεζας να επιτρέψει στην απόδοση του 10ετούς κρατικού χρέους της να κυμανθεί μισή ποσοστιαία μονάδα τόσο πάνω όσο και κάτω από τον στόχο του 0% – διπλάσια από πριν – έκανε τους υπέρμαχους των ελεύθερων αγορών να προβλέπουν «περίοδο σύσφιγξης». Ομως, όπως σωστά παρατήρησε ο καθηγητής Μίτσελ, ήταν μια κίνηση για την αποκατάσταση της ικανότητας των ιαπωνικών εταιρειών να εκδίδουν εταιρικά ομόλογα σε λογικά επιτόκια. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας πιστεύει ότι η τρέχουσα περίοδος πληθωρισμού είναι παροδική και δεν θέλει να διακινδυνεύσει να βλάψει την οικονομική ανάπτυξη και τα υψηλά ρεκόρ επίπεδα απασχόλησης αυξάνοντας τα επιτόκια. Αναζητώντας τη σωστή συναλλαγματική ισοτιμία και το σωστό επίπεδο ονομαστικής ανάπτυξης για να αποφευχθεί η ύφεση, η πολιτική της ακολουθεί όλους τους σωστούς λόγους. Αυτό, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Μίτσελ, την κάνει μια πολύ διαφορετική χώρα πράγματι.