Περισσότεροι πόλεμοι σημαίνουν περισσότερο πληθωρισμό

Ο πληθωρισμός αυξήθηκε απότομα το 2022 τόσο σε προηγμένες οικονομίες όσο και σε αναδυόμενες αγορές. Οι διαρθρωτικές τάσεις υποδηλώνουν ότι το πρόβλημα θα είναι κοσμικό και όχι παροδικό. Συγκεκριμένα, πολλές χώρες εμπλέκονται τώρα σε διάφορους «πολέμους» – μερικοί πραγματικοί, άλλοι μεταφορικοί – που θα οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα, μεγαλύτερη νομισματική απόδοση του χρέους και υψηλότερο πληθωρισμό στο μέλλον.

Ο κόσμος διέρχεται μια μορφή «γεωπολιτικής ύφεσης» που κορυφώνεται από την κλιμακούμενη αντιπαλότητα μεταξύ της Δύσης και των ευθυγραμμισμένων (αν όχι συμμαχικών) ρεβιζιονιστικών δυνάμεων όπως η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν, η Βόρεια Κορέα και το Πακιστάν.

Αντίστοιχα, οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ επανεξοπλίζονται, όπως σχεδόν όλοι στη Μέση Ανατολή και την Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Ιαπωνίας, η οποία έχει ξεκινήσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική της συσσώρευση εδώ και πολλές δεκαετίες. Τα υψηλότερα επίπεδα δαπανών για συμβατικά και μη συμβατικά όπλα είναι όλα παρά εξασφαλισμένα και αυτές οι δαπάνες θα επιβαρύνουν το δημόσιο ταμείο.

Ο παγκόσμιος πόλεμος κατά της κλιματικής αλλαγής θα είναι επίσης ακριβός – τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα.

Διεξάγουμε επίσης τώρα έναν δαπανηρό πόλεμο ενάντια στις μελλοντικές πανδημίες. Για διάφορους λόγους – ορισμένοι από τους οποίους σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή – οι εστίες ασθενειών που ενδέχεται να μετατραπούν σε πανδημίες θα γίνουν πιο συχνές.

Επιπλέον, θα βρισκόμαστε ολοένα και περισσότερο σε έναν πόλεμο ενάντια στις αποδιοργανωτικές επιπτώσεις της «globotics»: ο συνδυασμός παγκοσμιοποίησης και αυτοματοποίησης (συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής) που απειλεί έναν αυξανόμενο αριθμό επαγγελμάτων.

Τέλος, πρέπει επίσης να διεξάγουμε επείγοντα πόλεμο ενάντια στην αύξηση του εισοδήματος και της ανισότητας του πλούτου.

Η καταπολέμηση αυτών των πέντε «πολέμων» θα είναι δαπανηρή και οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες θα περιορίσουν την ικανότητα των κυβερνήσεων να τους χρηματοδοτήσουν με υψηλότερους φόρους.

Ετσι, η διεξαγωγή αυτών των αναγκαίων πολέμων θα αυξήσει τις κρατικές δαπάνες και τις μεταβιβάσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ και χωρίς ανάλογη αύξηση των φορολογικών εσόδων. Τα διαρθρωτικά δημοσιονομικά ελλείμματα θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο από ό,τι είναι ήδη, οδηγώντας δυνητικά σε μη βιώσιμους δείκτες χρέους που θα αυξήσουν το κόστος δανεισμού και θα κορυφωθούν σε κρίσεις χρέους, με εμφανείς αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη.

Εχω επικεντρωθεί κυρίως σε παράγοντες από την πλευρά της ζήτησης που θα οδηγήσουν σε υψηλότερες δαπάνες, ελλείμματα, νομισματοποίηση του χρέους και πληθωρισμό. Υπάρχουν όμως και πολλά μεσοπρόθεσμα αρνητικά σοκ της συνολικής προσφοράς που θα μπορούσαν να προσθέσουν στις σημερινές στασιμοπληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης και διαδοχικών κρίσεων χρέους. Η Μεγάλη Στασιμοπληθωριστική Κρίση Χρέους είναι μπροστά μας.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business του New York University Stern School of Business και επικεφαλής οικονομολόγος Atlas Capital Team