Θεσμικό και πρακτικό ορόσημο οι προεδρικές εκλογές

Οι κυπριακές προεδρικές εκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν σε δύο γύρους στις 5 και 12 Φεβρουαρίου του 2023, είναι προφανές ότι συνιστούν σημαντικό θεσμικό και πρακτικό ορόσημο για την εσωτερική πολιτική ζωή της Κύπρου. Συγχρόνως, όμως, θα αποτελέσουν και σημαντικό παράγοντα για την εξέλιξη των προσπαθειών επίλυσης του κυπριακού ζητήματος που προέκυψε από τη στρατιωτική τουρκική εισβολή το 1974.

Στις εν λόγω εκλογές, που διενεργούνται ανά πενταετία, συμμετέχει πάντοτε αρκετός αριθμός υποψηφίων. Αλλά, στην πράξη, η μάχη δίδεται μεταξύ των υποψηφίων που υποστηρίζονται από τρεις μεγάλους παραταξιακούς χώρους. Εκείνον του ΔΗΣΥ που εκπροσωπεί τη Δεξιά, τον χώρο του ΑΚΕΛ που εκφράζει την πάντοτε ισχυρή κυπριακή Αριστερά και τον χώρο του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ που κινούνται στο Κέντρο. Είναι αυτονόητο όμως ότι εντός του γενικού αυτού σχήματος και εντός ενός εκάστου των ανωτέρω φορέων σημειώνονται διαβαθμίσεις και επιμέρους τάσεις, όπως συμβαίνει σε κάθε κομματικά διαρθρωμένο πολιτικό σύστημα.

Στις επικείμενες εκλογές οι υποψήφιοι υπερβαίνουν τη δεκάδα. Η κύρια αναμέτρηση, όμως, θα γίνει, σύμφωνα με τα καταγραφόμενα στις δημοσκοπήσεις στοιχεία, μεταξύ:

–  του Ν. Χριστοδουλίδη, προερχόμενου από το ΔΗΣΥ και διατελέσαντος υπουργού της κυβέρνησης Αναστασιάδη, ο οποίος όμως δηλώνει ανεξάρτητος,

–  του Α. Νεοφύτου, προέδρου του ΔΗΣΥ, που προβάλλεται ως αυθεντικός εκπρόσωπος της Δεξιάς,

– του Α. Μαυρογιάννη, ο οποίος επελέγη ως υποψήφιος από το ΑΚΕΛ.

Αξιοσημείωτη ιδιομορφία συνιστά το γεγονός ότι και οι τρεις αυτοί υποψήφιοι, μολονότι τονίζουν ότι έχουν ουσιώδεις διαφορές στις θέσεις τους, είχαν σημαντικές θέσεις στην κυβέρνηση Αναστασιάδη.

Τα θέματα που βρίσκονται στο κέντρο του εκλογικού αγώνα είναι η παρατηρούμενη ακρίβεια, η προστασία θεσμών κοινωνικού κράτους, η καταπολέμηση της διαφθοράς που σε πολλές περιπτώσεις στιγμάτισε την κυπριακή πολιτική ζωή, τα ζητήματα που αφορούν διευκολύνσεις στη νέα γενιά, το ογκούμενο μεταναστευτικό ρεύμα και, βεβαίως, η ακολουθητέα γραμμή στις συνομιλίες επίλυσης του κυπριακού προβλήματος. Που έχουν φτάσει σε κρίσιμο σημείο με ελλοχεύοντες κινδύνους δυσμενών ρυθμίσεων.

Κατά τις δημοσκοπήσεις, ως ο ισχυρότερος σε ποσοστά και πιθανότερος ως νικητής του πρώτου γύρου εμφανίζεται ο Ν. Χριστοδουλίδης. Με σοβαρή απόσταση από τους ακολουθούντες υποψηφίους ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ, των οποίων τα ποσοστά είναι περίπου ισοδύναμα.

Ιδιαιτέρως, όμως, πρέπει να επισημανθεί αναφορικά με την επιδιωκόμενη λύση του Κυπριακού ότι και οι τρεις διεκδικητές της προεδρίας τάσσονται υπέρ της δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας με όρους πολιτικής ισότητας. Με τον καθένα εξ αυτών να διατείνεται ότι θα χειριστεί το όλο θέμα με κατάλληλους χειρισμούς και «ευρηματικές» κινήσεις που θα οδηγήσουν σε άρση αδιεξόδων και σε αποδεκτά και εποικοδομητικά αποτελέσματα.

Επί του θέματος αυτού, πρέπει να λεχθεί ότι ουδείς των τριών μονομάχων φαίνεται να πιστεύει ότι η λύση αυτή συνεπάγεται τον κίνδυνο να παγιδεύσει τον κυπριακό ελληνισμό σε ένα τουρκικό δόκανο που θα επιτρέπει στην τουρκική κοινότητα, συνεπώς και στην εποπτεύουσα Τουρκία, να παρεμποδίζει τις κινήσεις της κεντρικής κυβέρνησης, επικαλούμενη την πολιτική ισότητα όταν κάποια κυβερνητική ενέργεια δεν τη βρίσκει σύμφωνη. Ετσι μέσω αυτού του συστήματος η Τουρκία θα ελέγχει αποφασιστικά τα συμβαίνοντα στον Βορρά, επηρεάζοντας όμως και τα συμβαίνοντα στον Νότο. Το πρόβλημα είναι ασφαλώς σοβαρό και δύσκολο. Επομένως πρέπει να ευχηθεί κανείς ο νικητής των εκλογών να έχει το σθένος και την εθνικά αναγκαία ευθυκρισία ώστε να δρα στο πεδίο αυτό με πολιτική οξυδέρκεια και ευελιξία προς αποφυγή των κινδύνων που καραδοκούν.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.