Οι γκρίζες ζώνες των μετρήσεων που σκανάρουν τα κόμματα

Ποια είναι τα στοιχεία στα οποία συμφωνούν οι δημοσκοπήσεις σήμερα; Ποια είναι τα θέματα που απασχολούν τους Ελληνες, πού κερδίζει πόντους η ΝΔ και πού ο ΣΥΡΙΖΑ και ποιος είναι ο αστάθμητος παράγοντας επιρροής της εκλογικής συμπεριφοράς; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία φαίνεται να μας δίνουν κάποιες κοινά αποδεκτές απαντήσεις οι μετρήσεις της κοινής γνώμης λίγο πριν μπούμε στη νέα – και εκλογική – χρονιά.

Το προβάδισμα. Πρώτο κοινό στοιχείο όλων των δημοσκοπήσεων είναι το προφανές: το προβάδισμα που διατηρούν σταθερά το κυβερνών κόμμα και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Εικόνα που δεν είναι ιδιαίτερα ασυνήθιστη σε ουδέτερο εκλογικά χρόνο, αλλά που έχει, αυτή τη φορά, μια ιδιαιτερότητα σε σχέση με αυτά που είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε παραδοσιακά τα προηγούμενα χρόνια. Το ότι η αξιωματική αντιπολίτευση δεν δείχνει να εισπράττει σημαντικό κέρδος από τη φθορά που έχει υποστεί η κυβέρνηση. Αυτό, από μια ανάγνωση των μετρήσεων κοινής γνώμης ανά πολιτική προέλευση αλλά και των ποιοτικών τους στοιχείων, μοιάζει να οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους. Ο πρώτος και σημαντικότερος είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν φαίνεται να έχει «θεραπεύσει» στον βαθμό που θα ήθελε τη σχέση του με την κρίσιμη εκλογική δεξαμενή του ευρύτερου Κέντρου και με την παραδοσιακά μεσαία τάξη. Ο δεύτερος είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας προσωπικά καταγράφει κατά κανόνα χαμηλότερα ποσοστά από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην ερώτηση της καταλληλότητας στη διαχείριση των θεμάτων της οικονομίας. Αυτών δηλαδή που αποτελούν τις πρώτες απαντήσεις στις ερωτήσεις των δημοσκοπήσεων για τα θέματα που προκαλούν την περισσότερη ανησυχία στους πολίτες. Χαμηλότερα ποσοστά καταγράφει και στην καταλληλότητα διαχείρισης των εθνικών θεμάτων που κι αυτά δείχνουν να αξιολογούνται ως σημαντικά από ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων. Ενα τρίτο στοιχείο που λειτουργεί εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ είναι κάτι που, σε πρώτη ανάγνωση, μοιάζει θετικό: η επικράτησή του στα ηλικιακά νεότερα κοινά που συχνά δεν καταγράφονται στις δημοσκοπήσεις και ενδιαφέρονται για την κοινωνική ατζέντα στην οποία κερδίζει πόντους ο Αλέξης Τσίπρας. Σε αυτό το ηλικιακό γκρουπ όμως σημειώνεται συνήθως και μεγαλύτερο ποσοστό αποχής από τις εκλογές σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία, οι οποίοι επιλέγουν σε μεγαλύτερα ποσοστά τη ΝΔ.

Οι αναποφάσιστοι. Σε όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις των τελευταίων δύο μηνών του 2022 το ποσοστό των αναποφάσιστων ψηφοφόρων αγγίζει σχεδόν το 9%-10%. Συγκεκριμένα, η Marc τούς μέτρησε στο 9,3% κι η GPO στο 9,7%. Η Pulse εντόπισε μια γκρίζα ζώνη του 13% που προέκυψε από το σύνολο των απαντήσεων υπέρ του λευκού/άκυρου ψηφοδελτίου και των αναποφάσιστων και με την αναγωγή κατέληξε να προσδιορίσει τους αναποφάσιστους στο 9,5%. Δημοσκόποι και αναλυτές συμφωνούν ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ποσοστό κι όχι μόνο για το σημαντικό μέγεθός του. Σημειώνουν ειδικότερα την κεντρώα προέλευση που δηλώνουν όταν τους ζητείται να αυτοπροσδιοριστούν πολιτικά και το γεγονός ότι η τελική απόφασή τους θα κριθεί από το πώς αξιολογούν την επίδοση και τις προτάσεις των κομμάτων στα σημαντικότερα ζητήματα. Τα στοιχεία αυτά θεωρείται πως δίνουν ένα προβάδισμα στη ΝΔ, ενώ και η άτυπη «πολιτική παράδοση» λέει πως από τη δεξαμενή αυτή συνήθως ευνοείται το πρώτο κόμμα. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα την εκλογική συμπεριφορά τους ως τη στιγμή της κάλπης. Ενώ ένας επιπλέον αστάθμητος παράγοντας επιρροής της εκλογικής συμπεριφοράς είναι και η βεβαιότητα με την οποία λέγεται ότι θα υπάρξουν τουλάχιστον δύο εκλογικοί γύροι, με διαφορετικό εκλογικό σύστημα ο καθένας, γεγονός που είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσει το κλίμα και, άρα, εξαιρετικά πιθανό να επηρεάσει και την προσέλευση και τη λεγόμενη «χαλαρή ψήφο».

Η ακρίβεια. Οπως και αν διατυπώσει η κάθε εταιρεία δημοσκοπήσεων το σχετικό ερώτημα, είτε ζητηθεί αυθόρμητη απάντηση είτε όχι, το συμπέρασμα είναι κοινό κι αδιαμφισβήτητο: η οικονομία είναι η πρώτη και κύρια έγνοια των Ελλήνων και όχι, πια, στο επίπεδο των μεγάλων διακυβευμάτων αλλά σε αυτό της καθημερινότητας, της τσέπης, της διαβίωσης, της θέρμανσης, της βενζίνης, του ραφιού του σουπερμάρκετ. Στο τελευταίο γκάλοπ της GPO, στο ερώτημα «ποιο είναι το σημαντικότερο ζήτημα για εσάς προσωπικά», το 47,1% υπέδειξε την ακρίβεια και τον πληθωρισμό, ενώ το 19,6% αναφέρθηκε πιο συγκεκριμένα στην ενεργειακή κρίση και τις αυξήσεις στα τιμολόγια του ρεύματος. Ενώ στη μέτρηση της Marc το 81,3% έδωσε απαντήσεις που αφορούν την ακρίβεια, τις ανατιμήσεις, την ενέργεια, τα έξοδα «τον δύσκολο χειμώνα που έρχεται». Στη δεύτερη θέση των μετρήσεων ακολουθούν τα εθνικά θέματα και ειδικότερα τα ελληνοτουρκικά, ενώ σε σχετικά σταθερή βάση αξιολογείται επίσης η εγκληματικότητα.