Ο πόλεμος {LF}στην Ουκρανία και η ασιατική ασφάλεια

Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει ωθήσει τους ανθρώπους σε όλη την περιοχή του Ινδοειρηνικού να αναρωτηθούν αν κάποια από τα προβλήματα εδώ θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε ανοιχτό πόλεμο. Από το Ινδοκαύκασο μέχρι τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και τον 38ο παράλληλο της Κορεατικής Χερσονήσου, ο Ινδοειρηνικός δεν έχει έλλειψη από βαθιές ιστορικές αντιθέσεις και ψευδείς αξιώσεις κυριαρχίας που θα μπορούσαν να εκραγούν σε σύγκρουση χωρίς προειδοποίηση.

Το πραγματικό ερώτημα που αντιμετωπίζουν οι ηγέτες σε όλο τον Ινδοειρηνικό, λοιπόν, είναι αν η περιοχή μπορεί να οικοδομήσει μια δομή ειρήνης για να αποτρέψει τις εθνικές φιλοδοξίες και τις εχθροπραξίες από το να κλιμακωθούν σε ανοιχτό πόλεμο. Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν οι δημοκρατικές δυνάμεις της περιοχής – Αυστραλία, Ινδία, Ινδονησία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ηνωμένες Πολιτείες – μπορούν να σφυρηλατήσουν το είδος της στρατηγικής εμπιστοσύνης που απαιτείται για να αποτρέψουν όποιον διανοηθεί να ξεκινήσει εχθροπραξίες.

Μεγάλες τραγωδίες

Στην επιδίωξη αυτού του στόχου, ο Ινδοειρηνικός ανατράπηκε από μία από τις μεγάλες πολιτικές και ανθρώπινες τραγωδίες του 2022: τη δολοφονία του πρώην πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σίνζο Αμπε από έναν μοναχικό ένοπλο. Ο Αμπε είχε περάσει τα τελευταία χρόνια μελετώντας τα είδη των συμμαχιών, των συνθηκών και των θεσμικών δομών που θα χρειάζονταν για να παρέχουν οδηγούς και προστατευτικά κιγκλιδώματα, εντός των οποίων θα μπορούσε να διοχετευθεί ειρηνικά ο αναπόφευκτος δυναμισμός της Ασίας. Ετσι έγινε ο αρχιτέκτονας δύο βασικών δομών που, ελπίζουμε, να αποτελέσουν τα δομικά στοιχεία μιας σταθερής ειρήνης στην περιοχή Ινδικού – Ειρηνικού: του Τετραμερούς Διαλόγου για την Ασφάλεια (Τετράδα), που αφορά Αυστραλία, Ινδία, Ιαπωνία και ΗΠΑ, και της Προοδευτικής Συμφωνίας για τη Διαειρηνική Εταιρική Σχέση (CPTPP), της διαδόχου της Διαειρηνικής Εταιρικής Σχέσης μετά τη διάλυση της TPP από τον Ντόναλντ Τραμπ στην αρχή της προεδρίας του. Η CPTPP συγκεντρώνει πλέον έντεκα χώρες της περιοχής του Ειρηνικού – Καναδά, Μεξικό, Περού, Χιλή, Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία, Μπρουνέι, Σιγκαπούρη, Μαλαισία, Βιετνάμ και Ιαπωνία – στο μεγαλύτερο εμπορικό μπλοκ του κόσμου.

Με την εκκίνηση της Τετράδας και τη διάσωση της TPP, ο Αμπε βοήθησε στη δημιουργία δύο θεσμών με τη δυνατότητα να καθιερώσουν τους κανόνες για ολόκληρο τον Ινδοειρηνικό. Η Τετράδα πρωτοστατεί στον τομέα της ασφάλειας με την εμβάθυνση των δεσμών μεταξύ των τεσσάρων βασικών μελών της, καθένα από τα οποία ενισχύει επίσης άλλες στρατηγικές εταιρικές σχέσεις, όπως αυτές μεταξύ των ΗΠΑ και της Νότιας Κορέας, της Ινδίας και του Βιετνάμ, της Αυστραλίας και της Ινδονησίας. Ο Αμπε και οι άλλοι ασιάτες ηγέτες που υπέγραψαν τη CPTPP κατάλαβαν ότι θα εμπόδιζε την Κίνα να επιτύχει συντριπτική οικονομική κυριαρχία στην Ασία μέσω της δικής της εμπορικής συμφωνίας, της Περιφερειακής Συνολικής Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης. Διανύοντας πλέον το τέταρτο έτος της, η CPTPP δημιουργεί μυριάδες ευκαιρίες για τους περιφερειακούς ηγέτες να συνεργαστούν με συνεκτικό, συλλογικό τρόπο. Η συνεργασία αυτή πρέπει να καλλιεργηθεί περαιτέρω.

Χωρίς αλληλεγγύη

Αντίθετα, η πραγματική αίσθηση αλληλεγγύης λείπει από την Τετράδα, όπως καταδεικνύεται από την εθελοτυφλούσα αντίδραση της Ινδίας στον πόλεμο στην Ουκρανία. Από τότε που απέκτησε την ανεξαρτησία της, το 1947, η Ινδία πίστευε επί μακρόν ότι θα μπορούσε να διασφαλίσει την ασφάλειά της μέσω της μη συμμαχίας και των δικών της διμερών προσπαθειών. Ως ελεύθερος παράγοντας με ένα πόδι και στα δύο στρατόπεδα του Ψυχρού Πολέμου, η Ινδία θεώρησε ότι ζούσε στον καλύτερο από όλους τους δυνατούς κόσμους από άποψη ασφάλειας. Αλλά οι καιροί έχουν αλλάξει και η παλιά εξάρτηση της Ινδίας από τη Ρωσία την τραβάει τώρα προς τη λάθος πλευρά της Ιστορίας και αυξάνει την ευπάθειά της απέναντι σε μια επιθετική Κίνα.

Εμείς στην Ιαπωνία έχουμε από καιρό κατανοήσει τον κρίσιμο ρόλο που μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει η Ινδία στη δημιουργία ενός πλαισίου ειρήνης και ασφάλειας που θα περιλαμβάνει τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Καθώς η Τετράδα εδραιώνεται για να γίνει ο κορυφαίος οργανισμός ασφάλειας της Ασίας, ελπίζει κανείς ότι η Ινδία θα αναγνωρίσει ότι η διατήρηση ίσων αποστάσεων μεταξύ των εταίρων της Τετράδας και της Ρωσίας δεν αποτελεί πλέον βιώσιμη πολιτική, ιδίως τώρα που η Ρωσία μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε ένα κινεζικό υποτελές κράτος.

Η Κορεατική Χερσόνησος

Οι παλιές συνήθειες θέτουν επίσης σε κίνδυνο την ασφάλεια στην Κορεατική Χερσόνησο. Σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του πολέμου του Ειρηνικού, οι διαφωνίες σχετικά με την ιστορία του εξακολουθούν πολύ συχνά να εμποδίζουν την αποτελεσματική συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ των κυβερνήσεων της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας, παρά την αδιάκοπη προσπάθεια του δικτάτορα της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν να αναπτύξει το πυρηνικό του οπλοστάσιο. Θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι οι διαφορές τους ωχριούν μπροστά στην πολύ πραγματική απειλή ασφάλειας που αντιμετωπίζουν και οι δύο από τις περιφερειακές ηγεμονικές φιλοδοξίες του κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ και το καθεστώς απατεώνων του Κιμ Γιονγκ Ουν.

Οι μεγάλες και επίδοξες δυνάμεις απεχθάνονται το γεωπολιτικό κενό. Ο Πούτιν είδε την απομόνωση της Ουκρανίας εκτός ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ενωσης ως ένα τέτοιο κενό που πρέπει να εκμεταλλευτεί. Στην Ασία, το να επιτρέπεται στην Κίνα να προβάλλει όλο και πιο πολεμοχαρείς απαιτήσεις από τους αδέσμευτους γείτονές της, ιδίως στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, δημιούργησε μια παρόμοια δυναμική. Ευτυχώς, η σημερινή αναζήτηση αλληλεγγύης και ασφάλειας αρχίζει να γεμίζει το θεσμικό κενό της περιοχής με τρόπο που θα ενισχύσει την ασφάλεια τόσο των μεγάλων όσο και των μικρών χωρών. Αυτή η εξελισσόμενη περιφερειακή ενότητα σημαίνει ότι κάθε δύναμη που θα επιδιώξει να αλλάξει μονομερώς τον χάρτη της Ασίας θα συναντήσει σίγουρα σθεναρή και ενιαία αντίδραση.