Τέλος στην ασυλία χωρίς όρια

Απόφαση-σταθμό του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), υπό την έννοια ότι δημιουργείται νομολογιακό προηγούμενο σε ό,τι αφορά τα όρια επίκλησης της βουλευτικής ασυλίας όταν επίμαχες δραστηριότητες δεν εντάσσονται στο στενό πλαίσιο του βουλευτικού ή υπουργικού ρόλου, αποτελεί η δικαίωση της Ντόρας Μπακογιάννη σε υπόθεση έναντι του υπουργού Αμυνας της περιόδου συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ του Πάνου Καμμένου.

Η υπόθεση γυρνά πίσω στο 2018, όταν η Ντόρα Μπακογιάννη είχε προσφύγει στην ελληνική Δικαιοσύνη για συκοφαντικό, υβριστικό σε προσωπικό επίπεδο, τιτίβισμα του Καμμένου, ο οποίος σε επιθετικούς τόνους επέκρινε την αποδοχή πρόσκλησης από την πρώην υπουργό Εξωτερικών να παραστεί στην ορκωμοσία του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το ΕΔΔΑ, για την ακρίβεια το επταμελές τμήμα που εξέτασε την προσφυγή της πρώην υπουργού (από το 2019), έκρινε ομόφωνα χθες ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα πρόσβασης της Μπακογιάννη σε δίκαιη δίκη (άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), ακριβώς επειδή το ελληνικό Κοινοβούλιο αρνήθηκε να άρει – τότε – την ασυλία του Καμμένου, εις βάρος του οποίου υπήρχε η μήνυση για εξύβριση και συκοφαντική δυσφήμηση.

Αυτό το… ψαλίδισμα στην ασυλία, όπως προκύπτει μέσα από την καταδίκη της Ελλάδας, ανατρέπει σε μεγάλο βαθμό όσα ισχύουν μέχρι σήμερα, με ενδεικτική την αντίδραση της Μπακογιάννη ότι το ΕΔΔΑ «ξετρύπωσε» τον Καμμένο «από τη βολική θέση του υπουργού-υβριστή». Μιλώντας στα «ΝΕΑ» η πρώην υπουργός, βουλευτής της ΝΔ, σχολίασε σκωπτικά ότι «το να καταδικάσει κανείς τον Πάνο Καμμένο για τις δηλώσεις του δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο». Οπως σημειώνει η ίδια, «η επιτυχία της συγκεκριμένης απόφασης συνίσταται στο ότι κανείς υπουργός εφεξής δεν θα μπορεί να κρύβεται πίσω από την υπουργική ασυλία για αδικήματα που είναι άσχετα με την άσκηση των υπουργικών του καθηκόντων». Το ζήτημα αυτό, όπως προσθέτει η Μπακογιάννη, που «απασχολεί επί χρόνια την πολιτική μας ζωή, λύθηκε με αυτή την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το οποίο επιβεβαίωσε ότι απέναντι στον νόμο όλοι οι πολίτες είναι ίσοι, είτε είναι υπουργοί είτε απλοί πολίτες». Κατά την ίδια, «καταδικάστηκε περίτρανα η απόφαση της τότε κυβερνητικής πλειοψηφίας ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να δώσει ασυλία στον κ. Καμμένο για να αποφύγει την προσφυγή του στον φυσικό δικαστή».

Αποζημίωση

Σε διάστημα το πολύ τριών μηνών από την έκδοση της απόφασης μπορεί να ζητηθεί παραπομπή της υπόθεσης στο τμήμα μείζονος σύνθεσης του Δικαστηρίου για οριστική απόφαση – μάλιστα, εφόσον τα αίτημα απορριφθεί, η απόφαση του τμήματος καθίσταται οριστική την ίδια ημέρα. Οπως αποφάσισε το Δικαστήριο στο Στρασβούργο, η άρνηση άρσης της ασυλίας του τότε υπουργού ήταν αυτή που εμπόδισε αυτόματα την πρόσβαση της Ντόρας Μπακογιάννη σε δικαστήριο και δεν της επέτρεψε ουσιαστικά να προστατεύσει την αξιοπρέπεια και την υπόληψή της, κινώντας την ποινική διαδικασία. Σύμφωνα με την απόφαση, «το εναγόμενο κράτος πρέπει να καταβάλει στον αιτούντα, εντός τριών μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία η απόφαση καθίσταται τελεσίδικη, τα ακόλουθα ποσά: 5.000 ευρώ για ηθική βλάβη, 1.240 ευρώ για έξοδα». Η Ντόρα Μπακογιάννη είχε ασκήσει και αγωγή κατά του Καμμένου για τις δυσφημιστικές αναρτήσεις στο προσωπικό προφίλ του στο Twitter και τον Αύγουστο του 2019 την είχε δικαιώσει το Πρωτοδικείο Αθηνών (αριθ. απόφαση 9529/2019), διατάσσοντας καταβολή αποζημίωσης 5.000 ευρώ, ενώ εκκρεμεί αστική έφεση.

Στη βάση αυτής της απόφασης, η ελληνική Βουλή καλείται ουσιαστικά να αξιολογεί με άλλα μέτρα και σταθμά τις αποφάσεις για μη άρση ασυλίας και να μην εξασφαλίζει το ακαταδίωκτο σε υπουργούς και βουλευτές απέναντι σε κατηγορίες που δεν έχουν καμία σχέση με την άσκηση των καθηκόντων τους.