«Ο ήχος δημιουργεί πάντα σκηνικό χώρο»

Το όνομά του φαίνεται ήδη στους συντελεστές της παράστασης «Τα φώτα της πόλης», σε σκηνοθεσία-χορογραφία Αμάλιας Μπένετ, που παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο (σκηνή Κοτοπούλη – Rex). Και μόλις πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε η συμμετοχή του στο πρόγραμμα της Ελευσίνας – Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης 2023. Ο Θοδωρής Οικονόμου προετοιμάζεται παράλληλα και για μία ακόμη σύμπραξη: με τον Νικόλα Καζάζη και τη συμμετοχή της Σαβίνας Γιαννάτου, για να παρουσιάσουν το μουσικό έργο «ESSON=» στις 27 και 28 του μήνα στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός». Πρόκειται για ένα έργο που συνδυάζει τη μουσική, τα εικαστικά, τον φωτιστικό σχεδιασμό και την έρευνα, ενώ ο Θ. Οικονόμου ουσιαστικά προτείνει τη συνάντηση του κλασικού πιάνου με την τεχνολογία στην ηχητική εγκατάσταση. Η φωνή της Σαβίνας Γιαννάτου «συνδιαλέγεται» παράλληλα με τους δύο καλλιτέχνες σαν ένα επιπλέον όργανο χρησιμοποιώντας διαφορετικές «τεχνικές». Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που το έργο συστήνεται ως «ένα πειραματικό εγχείρημα με σκοπό τη μύηση του κοινού σε εναλλακτικούς τρόπους προσέγγισης της μουσικής μέσω της τεχνολογίας. Οι πρώτες αυτές παρουσιάσεις του έργου θα αποτελέσουν αφετηρία για περαιτέρω έρευνα, με βάση τη ζωντανή συμμετοχή και αλληλεπίδραση στον θεατρικό χώρο κοινού και καλλιτεχνών». Απευθυνθήκαμε στον συνθέτη Θ. Οικονόμου για τη μουσική πρότασή του στον «Παρνασσό».

Ποιο μουσικό σύμπαν κρύβεται πίσω από το «Esson=»; Και πώς προέκυψε, αλήθεια, ο τίτλος της παράστασης;

Ο τίτλος προέκυψε αρχικά σε σχέση με την ισορροπία που υπάρχει στη σκηνική μας ταυτότητα. Η τελική σύνθεση που προκύπτει κάθε φορά είναι ένα ηχητικό σύμπαν όπου και οι τρεις μας, ο Νικόλας, η Σαβίνα και εγώ, συμπληρώνουμε κάθε στιγμή την «εικόνα» διατηρώντας την ισορροπία μεταξύ μας, και αυτό είναι ζητούμενο για εμάς που επίσης αντικατοπτρίζει και τον χαρακτήρα που θέλουμε να έχει αυτή μας η συνεργασία.

Πιάνο και νέες τεχνολογίες. Ποια είναι η γενικότερη στάση σας απέναντι στον συνδυασμό των ειδών; Της παράδοσης με νεότερα στοιχεία, για παράδειγμα; Και από ποιο σημείο ξεκινά ο κίνδυνος του κιτς;

Κοιτάξτε, δεν είμαι πολύ σύμφωνος με τον εμπλουτισμό της παράδοσης με νεότερα στοιχεία, κρίνοντας σε μεγάλο βαθμό από όσες προσπάθειες έχω ακούσει. Υπάρχουν βέβαια και φωτεινές εξαιρέσεις. Είναι θέμα αισθητικής. Δεν είμαι εναντίον της όποιας δοκιμής, πιστεύω άλλωστε πολύ σε αυτήν, αλλά δεν νομίζω πως η παράδοση χρειάζεται κάτι «καινούργιο» για να υπάρξει σε μια άλλη εποχή. Η συγκίνηση και η δύναμή της εξακολουθούν και είναι πάντα εκεί, ζωντανές χωρίς καμία παρέμβαση. Οταν βέβαια χρησιμοποιείται η παράδοση με βάναυσο και εύκολο τρόπο, το τοπίο θολώνει και το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό και επικίνδυνο, μιας και παρασύρει τους πιο νέους με μεγαλύτερη ευκολία. Στη συνεργασία μας με τον Νικόλα στο «ESSON=» το πιάνο δεν χρησιμοποιείται με κάποιον αντισυμβατικό τρόπο, και αυτό έχει πολύ ενδιαφέρον γιατί ενώ εγώ μπορώ και ονειρεύομαι πάνω στο όργανό μου, έρχεται ο Νικόλας κάνοντας Live electronics και παίρνει τον ήχο μου, τον μετατρέπει σε ένα διαφορετικό ηχητικό τοπίο, εγώ ακουμπάω πάνω σε αυτό και έτσι συνέχεια συμπληρώνοντας ο ένας τον άλλον δημιουργούμε ένα ζωντανό κάθε φορά καινούργιο ηχητικό σύμπαν. Η συνεργασία με τη Σαβίνα δίνει, όπως φαντάζεστε, μια άλλη, ξεχωριστή και ακόμα πιο παιχνιδιάρικη χροιά. Η φωνή της και ο τρόπος που επικοινωνεί είναι μοναδικός και την ευχαριστώ πραγματικά για αυτή τη συνεργασία.

Δημιουργεί ο ήχος πάντα σκηνικό χώρο ή χρειάζεται μια ειδική προετοιμασία από την πλευρά του μουσικού;

Ο ήχος, συμφωνώ, έχει τη μαγική δύναμη να δημιουργεί ξεκάθαρα σκηνικό χώρο. Οσο πιο πολύ ανοίγουμε τη φαντασία μας, τόσο πιο εύκολα ταξιδεύουμε μαζί του. Εμείς μπορούμε να επέμβουμε τεχνικά στην παραγωγή του έτσι ώστε να προσεγγίσουμε μέχρι ένα σημείο αυτό το τοπίο που αρχικά φανταστήκαμε. Συνήθως το τελικό σκηνικό είναι πιο πλούσιο από την αρχική ιδέα, μιας και η έκπληξη είναι ένα πολύ γοητευτικό συστατικό.

Μπορείτε να θυμηθείτε μουσικές συνθέσεις ή μοτίβα που ακούγοντάς τα γεννιέται ένα ολόκληρο σκηνικό, ικανό να σας μεταφέρει «αλλού»;

Μα το παρελθόν όλων μας είναι γεμάτο από ήχους και μουσικές που χωρίς καμία προσπάθεια όταν τα ακούμε ξανά μας μεταφέρουν σε πολύ συγκεκριμένους κόσμους. Μας ζωγραφίζουν το ίδιο σκηνικό που έχουμε ζήσει, σαν να είναι το σάουντρακ μιας εποχής.

Τι κρατάτε ως αξίωμα από την εξέλιξη της κλασικής μουσικής για τον τρόπο που εργάζεστε;

Πάντα κοιτάω πίσω και ανακαλύπτω διαφορετικούς και πανέμορφους δρόμους που δεν είχα δει. Και συγκινούμαι εκ νέου. Και μπορώ έτσι καλύτερα να παρακολουθήσω και να ακολουθήσω την όποια εξέλιξη.

Υπάρχουν περιθώρια στην ελληνική πολιτιστική σκηνή για την ανάθεση νέων έργων ώστε να ξεφύγουμε από τη λογική της «ασφάλειας» των στάνταρ επιλογών;

Οφείλω να είμαι και είμαι αισιόδοξος. Υπάρχουν πολλοί αξιόλογοι δημιουργοί που διατηρούν τη ζωντάνια τους, που ψάχνονται, που ενημερώνονται, που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες, που δημιουργούν με μια σταθερή συχνότητα και αυτούς δεν μπορεί κανείς να τους σταματήσει. Ακόμα και αυτοί που δεν τους επιλέγουν.