Αυτοί που τα δίνουν κι αυτοί που τα παίρνουν…

Τελικά από όσο καταλαβαίνω όλος ο κόσμος είδε το Μουντιάλ του Κατάρ και οι εκκλήσεις διαφόρων για μποϊκοτάζ έπεσαν στο κενό. Για δύο λόγους. Ο πρώτος, γιατί το Μουντιάλ είναι μια καταπληκτική διοργάνωση με σασπένς, εκπλήξεις, πρωταγωνιστές, ωραία ποδοσφαιρικά θέματα για συζήτηση και φυσικά γεμάτη από μεγάλα ματς – οι ποδοσφαιρόφιλοι δύσκολα μπορεί να αντισταθούμε στη γοητεία του, όπου κι αν γίνεται. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι αυτοί που μας παρακινούσαν να μην το δούμε σε κάθε διοργάνωση έχουν κάτι να πουν εναντίον της: το πρόβλημά τους, συνήθως, δεν είναι τόσο οι διοργανώσεις όσο η ίδια η δημοφιλία του ποδοσφαίρου. Πριν από ενάμιση χρόνο τους πείραζε που η UEFA διοργάνωσε τα τελικά του Euro σε πολλές χώρες. Στην επόμενη διοργάνωση του Μουντιάλ θα ακούσουμε πάλι ότι οι Καναδοί και οι Αμερικανοί δεν έχουν σχέση με το άθλημα κι ας έχουν οι Εθνικές τους πιο πολλές συμμετοχές σε τελικά Παγκοσμίων Κυπέλλων από τις πιο πολλές ευρωπαϊκές ομάδες. Υπάρχει κόσμος που πάντα αντιμετώπιζε κάθε Παγκόσμιο Κύπελλο σαν να ήταν διεθνές πρόβλημα. Οταν π.χ. διακρινόταν η διοργανώτρια χώρα το Μουντιάλ ήταν πάντα στημένο. Εχω βαρεθεί αυτό το μοιρολόι πραγματικά.

Υπερανάπτυξη
Τι άλλο βαριέμαι; Να ακούω τους ίδιους ανθρώπους που κατά καιρούς καταγγέλλουν τα περίφημα συστημικά ΜΜΕ της Δύσης για ανακρίβειες να δέχονται ως θέσφατο κάθε είδηση που προέρχεται από αυτά, όταν και εφόσον εξυπηρετεί διάφορες «ηθικολογικές σταυροφορίες». Οταν το Μουντιάλ ξεκίνησε, διάφοροι, κυρίως στην Ευρώπη, έγραφαν για το «αιματοβαμμένο Μουντιάλ των χιλιάδων νεκρών» δημιουργώντας την εντύπωση πως πάνω από δέκα χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν για να χτιστούν επτά γήπεδα, και τριάντα δύο προπονητικά κέντρα που ήταν αναγκαία. Στην πραγματικότητα και ένα μόνο εργατικό ατύχημα να υπήρχε, πάλι θα έπρεπε να υπάρχει προβληματισμός: κάθε εργατικό ατύχημα, όπου κι αν συμβαίνει, είναι απαράδεκτο και αφόρητο. Αν στην Ντόχα υπήρξαν πολλά, αυτά οφείλονται, όχι μόνο στην έλλειψη πρόνοιας για τα εργασιακά, αλλά και στο ότι υπήρξε ένα είδος υπερανάπτυξης. Τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια το Κατάρ άλλαξε ριζικά: απέκτησε γραμμές μετρό, ανακαίνισε αεροδρόμια, έφτιαξε αυτοκινητόδρομους – τα έργα αυτά θα είχαν γίνει κι αν δεν είχε διοργανώσει το Μουντιάλ. Το Μουντιάλ λειτούργησε ως ορόσημο, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες για την Αθήνα ή τη Βαρκελώνη. Τα εργατικά ατυχήματα, για τα οποία δικαίως πρέπει πάντα να υπάρχει ευαισθησία, οφείλονται στις συχνά απάνθρωπες συνθήκες που επικρατούν στην Ντόχα. Αλλά και σε αυτό ακόμα σε κάτι το ποδόσφαιρο βοήθησε: χάρη στην τεράστια συζήτηση υπάρχει ελπίδα να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής των εργατών – κανένας τέτοιος προβληματισμός δεν θα υπήρχε για τους πακιστανούς εργάτες του Εμιράτου αν το ποδόσφαιρο δεν το έφερνε στο κέντρο του κόσμου. Κι όλοι αυτοί που φώναζαν δεν θα έλεγαν τίποτα απολύτως: διότι ποσώς τους ενδιαφέρουν οι εργασιακές συνθήκες του Κατάρ – το ποδόσφαιρο είναι συνήθως το πρόβλημά τους.

Παρουσία
Υπήρξε επιτυχημένο το Μουντιάλ αυτό, το τόσο παράξενο; Νομίζω ναι. Πρώτα από όλα διοργανωτικά ήταν σχεδόν άψογο. Δεν ήταν μια διοργάνωση στην οποία υπήρξαν «νοικιασμένοι θεατές ηθοποιοί» ή πλούσιοι εμίρηδες από τις τριγύρω αραβικές χώρες και μόνο. Δεν βρέθηκαν στο Κατάρ μόνο 40 χιλιάδες Μαροκινοί, αλλά και 60 χιλιάδες φίλοι της Αργεντινής τουλάχιστον. Για έναν μήνα το Κατάρ υπήρξε προορισμός για τους ποδοσφαιρόφιλους όλου του κόσμου: ήταν μεγάλη η παρουσία των Γιαπωνέζων, των Νοτιοκορεατών, των Βραζιλιάνων. Υπήρξαν σαφώς λιγότεροι Ευρωπαίοι από όσοι σε άλλες διοργανώσεις, γιατί διοργανώθηκε χειμώνα και οι Ευρωπαίοι όταν τον χειμώνα παίρνουν άδειες προτιμούν χειμερινούς προορισμούς. Αλλά οι Ευρωπαίοι είναι και χορτασμένοι από ποδόσφαιρο. Από την επόμενη εβδομάδα θα χαίρονται τους σπουδαίους παίκτες στα πρωταθλήματά τους. Για έναν μήνα τους χάρηκαν πιο πολύ άλλοι. Δεν βρίσκω κάτι κακό.

Προσεγγίσεις
Υπάρχουν δύο προσεγγίσεις σε ό,τι αφορά τις μεγάλες διοργανώσεις. Υπάρχουν αυτοί που πιστεύουν πως διοργανώσεις όπως το Μουντιάλ πρέπει να τις αναλαμβάνουν μόνο οι χώρες με μεγάλες ποδοσφαιρικές παραδόσεις – κάποιοι νοσταλγούν τους καιρούς που το Μουντιάλ μια φορά γινόταν στην Ευρώπη και μια στη Λατινική Αμερική: νομίζω ότι όλοι αυτοί απλά νοσταλγούν τα νιάτα τους – κακό βέβαια δεν είναι. Και υπάρχουν και οι άλλοι που πιστεύουν πως από τη στιγμή που το ποδόσφαιρο είναι πια ένα παγκόσμιο προϊόν, πρέπει στο μεγάλο πανηγύρι που λέγεται Μουντιάλ να έχουν το δικαίωμα να είναι οικοδεσπότες όλοι, εφόσον μπορούν. Δεν θα με χαλάσει καθόλου να δω ένα Μουντιάλ στην Αυστραλία ή στην Κίνα π.χ. Αρκεί να υπάρχει η πρέπουσα οργάνωση. Το ποδόσφαιρο ανήκει σε όλους.

Κατάφεραν
Φυσικά το πώς αυτές οι αναθέσεις προκύπτουν είναι μια άλλη συζήτηση – γεμάτη από θλιβερά συμπεράσματα. Ωστόσο μένοντας μία εβδομάδα στην Ντόχα και βλέποντας από κοντά όλον αυτόν τον οργανωτικό πυρετό καταλαβαίνω κάτι: ότι θα ήταν μάλλον άδικο για το Κατάρ να μην είχε φιλοξενήσει αυτό το Μουντιάλ ενώ όπως αποδείχτηκε μια χαρά μπορούσε να το διοργανώσει. Η ερώτηση εν τέλει είναι απλή: αν οι Καταριανοί δεν αγόραζαν τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου (πράγμα που τελικά έγινε…) θα τους την έδιναν ποτέ; Θα αξιολογούσε κάποια επιτροπή της FIFA δίκαια τις οργανωτικές τους δυνατότητες; Θα έβρισκαν ψήφους; Πιστεύω πως όχι. Χωρίς τα λεφτά τους οι Καταριανοί δεν θα έπειθαν απολύτως κανέναν. Ενώ η ίδια η διοργάνωση είναι απόδειξη πως μια χαρά τα κατάφεραν.

Ενοχλεί
Το τελευταίο σκάνδαλο στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά κάποιον τρόπο αναζωπύρωσε και την αποστροφή μας για τους Καταριανούς και τα λεφτά τους. Σκανδαλιζόμαστε από τον τρόπο που τα σκορπάνε. Βέβαια εμείς τουλάχιστον, ως Ελληνες, θα έπρεπε να τους καταλαβαίνουμε. Αν χάσαμε τη δυνατότητα να διοργανώσουμε τους «χρυσούς» Ολυμπιακούς Αγώνες το 1996 και καταφέραμε να διοργανώσουμε τους Αγώνες το 2004, αυτό οφείλεται στο ότι καταλάβαμε πώς γίνεται η διεκδίκηση. Οποιος πιστεύει πως οι τότε Αθάνατοι της ΔΟΕ μάς τους έδωσαν γιατί έρχονταν στην Αθήνα και φύτευαν ελιές, μπορεί να πιστεύει και σε άλλα ωραία παραμύθια. Οι Καταριανοί για να διοργανώσουν το μεγάλο ποδοσφαιρικό πάρτι έδωσαν πάρα πολλά: η FIFA δεν θα τους έδινε καμία ευκαιρία αλλιώς. Αλλά μήπως θα ‘πρεπε να σκανδαλιζόμαστε λίγο πιο πολύ, όχι με αυτούς που είναι υποχρεωμένοι να τα «δίνουν», αλλά με όσους δεν είναι καθόλου υποχρεωμένοι να τα «παίρνουν»; Ομολογώ ότι η απληστία του δυτικού κόσμου, μέρος του οποίου είναι και η FIFA, μου είναι περισσότερο αφόρητη από τη διάθεση των νεόπλουτων Καταριανών να ζήσουν έναν μήνα στο κέντρο του κόσμου…