Αναζητώντας απαντήσεις {LF}στο παρελθόν

David Stasavage

Η παρακμή και η άνοδος
της δημοκρατίας

Μια παγκόσμια ιστορία από
την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μτφ. Αλέξανδρος Μανωλάτος

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2022, σ. 471

Τιμή 25 ευρώ

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης υποστηρίζει πως η εστίαση μόνο στην αρχαία Ελλάδα και στην προαναγεννησιακή Ευρώπη για τη μελέτη της δημοκρατίας δεν καλύπτει όλη την ιστορία της. Κατ’ αυτόν, μορφές δημοκρατικής λειτουργίας εντοπίζονται σε πολλούς τόπους, σε πολύ διαφορετικές εποχές: από την προκολομβιανή Αμερική ως την αρχαία Μεσοποταμία και την προαποικιακή Αφρική. Ο συγγραφέας μελετά πότε και γιατί άνθησαν αυτοί οι τύποι δημοκρατίας και πότε και για ποιους λόγους παρήκμασαν. Επίσης μελετά την εξέλιξη της δημοκρατίας στον ευρωπαϊκό Πρώιμο Μεσαίωνα, στην Κίνα ως γραφειοκρατική εναλλακτική, πώς αυτή εξαφανίστηκε στον ισλαμικό κόσμο, γιατί τα πράγματα ήταν διαφορετικά στην Αγγλία, ποια η σχέση της αμερικανικής δημοκρατίας με τη δουλεία και τέλος πώς φτάσαμε στην εξάπλωση και στα προβλήματα της σημερινής δημοκρατίας. Ενας υπερπολύτιμος ξεναγός στα όμορφα και στα δύσβατα τοπία των δημοκρατιών.

 

Oded Galor

Το ταξίδι της ανθρωπότητας

Οι απαρχές του πλούτου
και της ανισότητας

Μτφ. Γιώργος Μαραγκός

Ψυχογιός, σ. 410

Τιμή 19,90 ευρώ

Μια γλαφυρή και με ανατροπές εξιστόρηση της οδύσσειας της ανθρωπότητας από τον Homo Sapiens στην Ανατολική Αφρική πριν από 300.000 χρόνια έως τον σύγχρονο καπιταλισμό. Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπράουν, ο συγγραφέας παρακολουθεί και εξηγεί το μυστήριο της Ανάπτυξης αλλά και τη συσσώρευση πλούτου και την παραγωγή ανισοτήτων που αυτό έφερε στον άνθρωπο. Θεωρεί πως χρειάζεται να καταλάβουμε τα αίτια της παγκόσμιας ανισότητας εντοπίζοντας τις κινητήριες δυνάμεις που βρίσκονται πίσω από την ανάπτυξη για να μπορέσουμε να περάσουμε σε προτάσεις για μείωση των ανισοτήτων. Θέσεις επιστημονικά τεκμηριωμένες αλλά και έκφραση μιας ισχυρής βούλησης για έναν λιγότερο άνισο κόσμο.

 

Εφη Γαζή, Γιάννης Φ. Ιωαννίδης, Ξενοφών Κοντιάδης, Γιάννης Μπαλαμπανίδης, Στέφανος Παραστατίδης

Η σοσιαλδημοκρατία
στο προσκήνιο, ξανά;

Πόλις, σ. 237

Τιμή 15 ευρώ

Οι πέντε συγγραφείς προσεγγίζουν από διαφορετικές διαδρομές αλλά με επιστημονικό και πολιτικό τρόπο το τι εκπροσωπεί ή θα μπορούσε να εκπροσωπεί η σοσιαλδημοκρατία σήμερα. Το βιβλίο δεν αποτελεί ούτε ύμνο απ’ αυτούς που διαβάζουμε από νεόκοπους στη σοσιαλδημοκρατία, αλλά ούτε μια πρόχειρη κριτική προσέγγιση. Συνδυάζει την κριτική γνώση με την προσδοκία η σοσιαλδημοκρατία να βρει τρόπους προσέγγισης των σύγχρονων αντιφάσεων του καπιταλισμού. Εδώ διαπραγματεύονται ζητήματα όπως η επισφάλεια, οι διακινδυνεύσεις και αποκλεισμοί, η κρίση αντιπροσώπευσης, τα κοινωνικά αγαθά (Εφη Γαζή), οι προκλήσεις για τη δημοκρατία, η παγκοσμιοποίησή της αλλά και η ελληνική σοσιαλδημοκρατία (Γιάννης Φ. Ιωαννίδης), οι ιστορικές αναφορές και ο προγραμματικός της λόγος, η σημερινή της ταυτότητα, οι εχθροί της, η νέα κοινωνική της βάση και η πάλη κατά των ανισοτήτων (Ξενοφών Κοντιάδης), η αμερικανική πλευρά της σοσιαλδημοκρατίας όσον αφορά θέματα όπως η ισότητα, η προστασία, η ελευθερία, η κουλτούρα στις ΗΠΑ στις όποιες σοσιαλδημοκρατικές εκφάνσεις (Γιάννης Μπαλαμπανίδης) και τέλος η φαντασία στη σοσιαλδημοκρατία και η πραγματικότητα των κοινωνικών ανισοτήτων σε τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, το περιβάλλον κ.ά. (Στέφανος Παραστατίδης).

 

Δημήτρης Τζιόβας

Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση – Η κουλτούρα της Μεταπολίτευσης

Μτφ. Ζωή Μπέλλα – Αρμάου, Γιάννης Στάμος

Εκδ. Gutenberg, σελ. 476

Τιμή 27 ευρώ

 

Την «πολιτισμική στροφή» που συνιστά η Μεταπολίτευση αναλύει ο βραβευμένος με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων συγγραφέας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Birmingham, εστιάζοντας στο πώς εξελίχθηκε ο ελληνικός πολιτισμικός χώρος στα χρόνια από την πτώση της χούντας μέχρι την οικονομική κρίση. Η μελέτη προσεγγίζει με πρωτότυπο τρόπο θέματα όπως ο εξευρωπαϊσμός, τα διαμφισβητούμενα παρελθόντα, η θρησκεία, η μετανάστευση, η γλώσσα και το φύλο. Διαπραγματεύεται δηλαδή τους μετασχηματισμούς της έννοιας της ταυτότητας από την πολιτιστική ομοιογένεια στην πλουραλιστική διαφορετικότητα. Για να το επιτύχει αυτό εστιάζει σε θέματα όπως η ταυτότητα, η αρχαιότητα, η θρησκεία, η γλώσσα, η λογοτεχνία, τα μέσα ενημέρωσης, ο κινηματογράφος, η νεολαία, το φύλο και η σεξουαλικότητα και αναλύει κριτικά τις σχετικές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις. Το βιβλίο με θαυμαστό γλωσσικό πλούτο και επάρκεια αναδεικνύει την ποικιλομορφία αλλά και τις πολιτισμικές αντιθέσεις της ελληνικής κοινωνίας τα τελευταία πενήντα χρόνια.

 

Andrew Feenberg

Μεταξύ λόγου και εμπειρίας

Κείμενα για την τεχνολογία
και τη νεωτερικότητα

Εισαγωγή Γκόλφω Μαγγίνη

Μετάφραση, Επίμετρο Γιάννης Περπερίδης

Ροπή, 2022, σ. 450

Τιμή 20,67 ευρώ

 

Ενα εξαιρετικό βιβλίο κριτικής στα κοινωνικά, πολιτισμικά και όχι μόνο αποτελέσματα της  τεχνολογίας και των συνοδοιπόρων της, τις αγορές και τις διοικήσεις της σημερινής κοινωνίας της πληροφορικής, από έναν ειδικό καθηγητή Φιλοσοφίας της Τεχνολογίας. Οπως τονίζεται στην Εισαγωγή και στο Επίμετρο του μεταφραστή, βασικό μέλημα του συγγραφέα είναι η συμφιλίωση της τεχνολογίας με τις πολιτικές ελευθερίες. Γι’ αυτό και το βάρος της μελέτης πέφτει στο ζήτημα της σχέσης τεχνολογίας, νεωτερικότητας και ορθολογισμού και στη σχέση λόγου και εμπειρίας. Η κριτική του συγγραφέα στη σχέση τεχνολογιών και κοινωνιών παρακινείται από τους τρόπους που αυτές εφαρμόζονται στο Διαδίκτυο και στο περιβαλλοντικό κίνημα.

Θανάσης Γκιούρας

Το Κεφάλαιο. Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας του Καρλ Μαρξ

Μια σύνοψη

Εστία, 2022, σ. 142

Τιμή 12 ευρώ

 

Περιεκτική σύνοψη του πρώτου τόμου του πάντα επίκαιρου και πολύτιμου οδηγού στην ανάλυση των καπιταλιστικών σχέσεων Κεφαλαίου του Μαρξ από τον διδάσκοντα Πολιτική Θεωρία και μεταφραστή γερμανών φιλοσόφων. Εδώ αναλύονται με συνοπτικό αλλά και πυκνό τρόπο όλες οι έννοιες που χρησιμοποίησε ο Μαρξ για να αναδείξει τους βασικούς μηχανισμούς λειτουργίας του καπιταλισμού. Μέσα από έννοιες όπως φετίχ, αξία, χρήμα, υπεραξία, νόμος της καπιταλιστικής συσσώρευσης, σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο παρακολουθούνται οι αντιφάσεις του καπιταλισμού όπως τις προσέγγισε το Κεφάλαιο. Καθόλου συμπληρωματικά αλλά παράλληλα με την ανάλυση των καπιταλιστικών αντιφάσεων, ο συγγραφέας προσεγγίζει και το πώς ο Μαρξ διατύπωσε το αίτημα της ανατροπής της καπιταλιστικής κοινωνικής μορφής.

 

Andrei Pop

Δάσος συμβόλων

Τέχνη, επιστήμη και αλήθεια
στον μακρό 20ό αιώνα

Μτφ. Δημήτρης Χρυσός – Τομαράς

Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2022, σ. 468

Τιμή 25 ευρώ

 

Είναι τα σύμβολα το σημείο επαφής της τέχνης με την επιστήμη και την αλήθεια; Αυτό το ερώτημα διαπραγματεύεται, μέσα από μια πλούσια εικονογραφία μεγάλων έργων τέχνης, ο καθηγητής της Ιστορίας των Τεχνών. Μέσα από τη λεπτομερή και πρωτότυπη ανάλυση των έργων και των σχεδίων των Μανέ, Μαλαρμέ, Ερνστ Μαχ, Ουίλιαμ Τζέιμς, τους χρωματικούς πειραματισμούς του Μπράκεμον και του Βαν Γκογκ, αλλά και τα συστήματα ιδεών φιλοσόφων όπως ο Βίτγκενσταϊν, ο Ράσελ, ο Φρέγκε, προσεγγίζει τη σύνδεση της υποκειμενικότητας των συμβολιστών καλλιτεχνών, λογοτεχνών και φιλοσόφων με την αναζήτηση του νοήματος στο έργο τους. Πολύ σημαντική έκδοση.

 

 

Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης

Η αυτοκρατορική νοσταλγία
της Ρωσίας

Επίκεντρο, 2022, σ. 87

Τιμή 8 ευρώ

 

Ο δημοσιογράφος, μεταφραστής και βαθύτατος γνώστης της Ρωσίας θεωρεί πως η Ρωσία δεν μπορεί να προσεγγίζεται με δυτικά πολιτισμικά κριτήρια. Οι πυλώνες της χώρας είναι ο ρωσικός εθνικισμός, η ρωσική ορθοδοξία και το ρωσικό απολυταρχικό πνεύμα. Αναλύει έτσι τις πηγές του πουτινικού μεγαλοϊδεατισμού ανατρέχοντας στην έννοια του ευρασιανισμού και στους υποστηρικτές αυτής της κοσμοθεωρίας από την εποχή της σλαβοφιλίας μέχρι σήμερα. Ο δυϊσμός της Ρωσίας μεταξύ δυτικού πολιτισμού και ανατολικού ευρασιανισμού αποτελεί το κλειδί για την ερμηνεία όλων όσα συμβαίνουν σήμερα στη χώρα αλλά και γενικότερα της ιστορίας της Ρωσίας, ακόμη και της περιόδου του μπολσεβικισμού.

 

Timothy Snyder

Η δική μας ασθένεια

Μαθήματα ελευθερίας από
ένα ημερολόγιο νοσηλείας

Μτφ: Γιώργος Μπολιεράκης

Στερέωμα, 2022, σ. 152

Τιμή 16 ευρώ

 

Ο τίτλος του βιβλίου είναι δάνειο από τη φράση ενός από τους πατέρες της αμερικανικής Δημοκρατίας, του Τζέιμς Μάντισον, ο οποίος με άλλες αφορμές μιλούσε για «τη δημόσια ασθένεια» των ΗΠΑ. Ο πασίγνωστος αμερικανός φιλελεύθερος ιστορικός διηγείται μια δική του περίπτωση ασθένειας και πόσο τραγικά αντιμετωπίστηκε από το εμπορευματοποιημένο αμερικανικό σύστημα υγείας για να καταδείξει πως σε τέτοια συστήματα στην ασθένεια και τη σωματική αρρώστια προστίθεται και το πολιτικό κενό που την περιβάλλει. Οι ανισότητες στην αντιμετώπιση της υγείας παραβιάζουν την αρχή πως όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι. Οργή για το αμερικανικό σύστημα υγείας και ενσυναίσθηση για τους ασθενείς είναι τα αισθήματα που αποσκοπεί να προκαλέσει ο συγγραφέας. Και το κατορθώνει απόλυτα.

 

 

Θ.Π. Τάσιος

Πρακτικά ζητήματα
της νεοελληνικής γλώσσας

Εστία, 2022, σ. 308

Τιμή 18 ευρώ

 

Ο μεγάλος ακαδημαϊκός εδώ από τη θέση του χρήστη, όπως ο ίδιος τονίζει, αλλά μάλλον από τη θέση του πολύ καλού γνώστη των ελληνικών αναπτύσσει μερικές από τις απόψεις του για τις χρήσεις της γλώσσας μας, τις κοινωνιογλωσσικές (γλώσσα και κοινωνική αδικία) και τις ιστορικογλωσσικές διαστάσεις της (θέση και σημασία των αρχαίων ελληνικών), αλλά και ζητήματα ορολογίας και κανονιστικών πλαισίων. Για να καταλήξει στο πολύ ενδιαφέρον κεφάλαιο που αποκαλεί «γλωσσοσυρμοί». Το μεγάλο δίδαγμα αυτού του εγκυκλοπαιδιστή της ελληνικής και της παγκόσμιας γραμματείας είναι πως δεν έχουμε ουσιαστικά «γλωσσικό πρόβλημα». Το πρόβλημα είναι της εθνικής παιδείας μας. Είναι πρόβλημα κουλτούρας και όχι γλώσσας. Κείμενα νερό κρυσταλλοπηγής στην ξηρασία του πνευματικού μας κόσμου.

 

Χάμιντ Αμπντελσάμαντ

Ο ισλαμικός φασισμός –

Μια αναλυτική προσέγγιση

Μτφ: Γιώτα Λαγουδάκου

Καστανιώτη, 2022, σ. 216

Τιμή 16 ευρώ

 

Ο συγγραφέας, πρώην ισλαμιστής, γνωρίζει πολύ καλά εκ των ένδον τον ισλαμικό εξτρεμισμό και τις ομοιότητές του με τον φασισμό. Εννοιες και ιδέες παγκόσμια κυριαρχία, πίστη, εγγενής ανωτερότητά, μίσος για όλους τους διαφορετικά σκεπτόμενους και βούληση για εξόντωσή τους βρίσκεται στη φαρέτρα και των δυο δολοφονικών ιδεολογιών. Ο συγγραφέας δεν μένει μόνο στην παράλληλη εξέταση των φασιστικών κινημάτων της Ευρώπης με αντίστοιχες εξτρεμιστικές ισλαμικές οργανώσεις, αλλά αναλύει και τις εγγενείς φασιστικές τάσεις στο ίδιο το Ισλάμ κατά την ιστορική του πορεία. Επικεντρώνοντας στο παρελθόν αλλά και στο παρόν προσώπων και γεγονότων από την ιστορία του ισλάμ, ο καταδικασθείς σε θάνατο από τρεις ανώτερους κληρικούς συγγραφέας, προειδοποιεί για την απειλή του ακραίου Ισλάμ.

 

 

Neil DeGrasse Tyson

Επιστολές από έναν αστροφυσικό

Μτφ: Μαρία Κωνσταντούρου

Πρόλογος: Παύλος Καστανάς

Κάκτος, 2022, σ. 326

Τιμή 18 ευρώ

 

Ο αστροφυσικός και συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Αστροφυσική για βιαστικούς» απαντά σε καλόπιστες, αθώες, εχθρικές και εμπαθείς ερωτήσεις ανθρώπων με γνώσεις αλλά και αδαών σε θέματα αστροφυσικής, σε θέματα που σχετίζονται με την πίστη, την επιστήμη, τη θέση της φιλοσοφίας στον σύγχρονο κόσμο και στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, την κοσμική αντίληψη, το Γιν και το Γιανγκ, τη ζωή και τον θάνατο, για την εξέλιξη απέναντι στον δημιουργισμό. Χωρίς αλαζονεία αλλά με διάθεση συνεννόησης με όλους απαντά στα email, στο Facebook, αλλά και στα γράμματα ανθρώπων που τον έχουν διαβάσει ή δει στην τηλεόραση ή στο Διαδίκτυο.

Black Mirror

Ο μαύρος καθρέφτης
της ψηφιακότητας

Επιμέλεια: Δέσποινα Καταπότη

Καστανιώτη, 2022, σ. 457

Τιμή 20 ευρώ

 

Η προβαλλόμενη από το 2011 δημοφιλής βρετανική τηλεοπτική σειρά Black Mirror αποτελεί τον καμβά πάνω στον οποίο ξετυλίγονται οι απόψεις ελλήνων μελετητών προερχόμενων από τον ακαδημαϊκό, καλλιτεχνικό και δημοσιογραφικό χώρο και οι οποίοι εξετάζουν το παρόν και το μέλλον της ψηφιακής ανθρωπότητας. Κεντρικό ερώτημα που αναστοχάζονται όλοι οι μελετητές είναι το αν είναι δυνατή μια τέτοια χρήση των ψηφιακών εργαλείων που θα ανατρέπει όλα όσα έως τώρα αποδεχόμασταν ως πραγματικότητα. Μια εκτός πραγματικότητας ιστορία που φαντάζει πολύ πραγματική και κοντινή για τον σύγχρονο άνθρωπο και συνάμα τόσο απόμακρη και φανταστική. Πολύ χρήσιμο βιβλίο για χρήστες και για λιγότερο χρήστες της τεχνολογίας, σε μια κοινωνία που κανείς δεν μπορεί να τη φανταστεί χωρίς το ψηφιακό της πρόσωπο.

 

 

Katrina Forester

Στη σκιά της δικαιοσύνης

Ο μεταπολεμικός φιλελευθερισμός και η ανακατασκευή της πολιτικής φιλοσοφίας

Μτφ: Θωμάς Ψήμμας

Πόλις, 2022, σ. 485

Τιμή 25 ευρώ

 

Μια πολύ σημαντική κριτική μελέτη του έργου του μεταπολεμικού φιλελευθερισμού και κυρίως του έργου του Τζον Ρολς, αλλά όχι μόνο. Μετά τον πόλεμο οι θεωρίες της εξισωτικής και της αναδιανεμητικής δικαιοσύνης έγιναν κυρίαρχες. Γιατί συνέβη αυτό, ποιες ηθικές και πολιτικές ανάγκες κάλυπταν αυτές οι θεωρίες, ποιες πολιτικές και ιδεολογικές εναλλακτικές κάλυπταν, να ελάχιστα από τα ερωτήματα στα οποία απαντά η συγγραφέας, διδάσκουσα στο Χάρβαρντ και ιστορικός πολιτικών και φιλοσοφικών ιδεών. Στο παρόν βιβλίο με μια γλώσσα που δεν κουράζει καθόλου, αν και το αντικείμενό του είναι ιδιαιτέρως σύνθετο, τοποθετεί τον αγγλοαμερικανικό φιλελευθερισμό σε μια καινοτόμα πολιτική βάση. Το παρόν βιβλίο μελετά την οικοδόμηση της σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας και παράλληλα τη σχέση της τελευταίας με την πολιτική. Σε μια εποχή απίστευτων κοινοτοπιών για τις πολιτικές προεκτάσεις της φιλελεύθερης δικαιοσύνης, καλό είναι να προσέξουμε το κεφάλαιο «Νέα Δεξιά και Αριστερά». Το βιβλίο γεννά σοβαρούς πολιτικούς προβληματισμούς.

 

 

Γιάννης Κτενάς

Το πρόβλημα της θεμελίωσης
των αξιών

Μια κριτική προσέγγιση μέσα
από το έργο του Max Weber
και του Κορνήλιου Καστοριάδη

Πόλις, 2022, σ. 163

Τιμή 15 ευρώ

 

Μια ευχάριστη έκπληξη από ένα νέο συγγραφέα διδάκτορα Πολιτικής Φιλοσοφίας και Κοινωνικής Θεωρίας. Στόχος της συγκριτικής προσέγγισης του έργου δύο τόσο διαφορετικών στοχαστών όπως ο Μαξ Βέμπερ και ο Κορνήλιος Καστοριάδης είναι να δοθούν απαντήσεις τόσο σε κοινότοπες μετανεωτερικές θεωρίες που θεωρούν πως καθώς δεν υπάρχουν καθολικά κριτήρια για το τι είναι καλό και τι κακό, τι δίκαιο και τι άδικο, όλα τότε είναι σχετικά, όσο και σ’ εκείνους που απαντούν μονοδιάστατα σ’ αυτά τα ερωτήματα θεωρώντας πως υπάρχει μια μονιστική απάντηση. Αντιθέτως ο συγγραφέας έχει κατά νου πως η πολιτική σύγκρουση και ο αξιακός πλουραλισμός αποτελούν συστατικά στοιχεία της ανθρώπινης ηθικής και βίου. Και τι καλύτερο για να τεκμηριωθεί αυτή η ιδέα από το να καταφύγει κανείς στη σκέψη των δυο μεγάλων στοχαστών; Θα σας αρέσει αυτό το μικρό αλλά και πυκνό νοημάτων βιβλίο.

 

 

Μάνος Καραγιάννης

Αποτροπή και άμυνα

Παπαδόπουλος, σ. 108

Τιμή 11,99 ευρώ

 

Ο συγγραφέας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία που κατέλαβε εξαπίνης τους αναλυτές προχωρά με μια ανανεωτική ματιά στην ανάλυση και περιγραφή των εντάσεων μεταξύ Δύσης και Ανατολής, αλλά και μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Απαντά σε ερωτήματα – μεταξύ πολλών άλλων – όπως ποια είναι η μορφή του πολέμου τον 21ο αιώνα, ποια τα είδη αποτροπής του και ποια θα πρέπει να είναι η πολιτική της ελληνικής αποτροπής (στρατηγική διάσταση) και άμυνας (επιχειρησιακή/τακτική). Συμπληρώνει ταυτοχρόνως με εύστοχο τρόπο μια νέα θεωρία και μεταθεωρία άμυνας. Χρήσιμο βιβλίο μέσα στον ορυμαγδό των απλουστεύσεων κάποιων τηλεοπτικών «διεθνολόγων».

 

 

Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος

Θεωρητικές και
πρακτικές επιστήμες

Οι δυο κουλτούρες και οι διατομές τους

Εισαγωγή: Στέφανου Τραχανά

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2022, σ. 136

Τιμή 9 ευρώ

 

Ο συγγραφέας αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας και Διεθνών Σχέσεων «αγγίζει» εδώ ένα καυτό και σε πολλές περιπτώσεις επικίνδυνο θέμα: Αυτό των σχέσεων θετικών και θεωρητικών επιστημών. Εκκινώντας από τη συζήτηση όπως την άνοιξε ο Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, προχωρά σε κριτική αποτίμηση των σημείων που αυτός ανέδειξε, αλλά και στην «αποκάλυψη» των παραμέτρων (εσωτερικών υποδιαιρέσεων) που παρέλειψε. Το βιβλίο στο πρώτο μέρος αποφεύγει τις παγίδες στις οποίες πέφτουν πολλοί από τους μελετητές του φαινομένου, όταν αυτοί διαχωρίζουν με στεγανό τρόπο τους δυο επιστημονικούς τομείς (κουλτούρες). Στο δεύτερο μέρος ο συγγραφέας προσεγγίζει την ταυτότητα των μαθηματικών επιστημών, αλλά και το πόσο αυτές συμβάλλουν στην τεκμηρίωση των θεωρητικών επιστημών. Απαντά σε ερωτήματα που αφορούν τη φύση των μαθηματικών αλλά και των σχέσεών τους με τη φιλοσοφία, τη βιολογία, τη φυσική ακόμη με τη νομική επιστήμη. Για να κλείσει με την αποτυχία εφαρμογής της κβαντομηχανικής στην ανάλυση των Διεθνών Σχέσεων και τις Κοινωνικές Επιστήμες.

 

 

David Foster Wallace

Ο Ρότζερ Φέντερερ ως θρησκευτική εμπειρία. 5 κείμενα για το τένις

Μτφ. Κώστας Καλτσάς

Εκδ. Πλήθος, σελ. 232

Τιμή 14 ευρώ

 

Τα φημισμένα δοκίμια του αμερικανού συγγραφέα για το τένις συνδυάζουν τη γνώση του ερασιτέχνη αθλητή και τον ενθουσιασμό του παθιασμένου φιλάθλου. Ο Wallace υμνεί την ιδιοφυΐα του Ρότζερ Φέντερερ, ανατέμνει την αυτοβιογραφία της Τρέισι Οστιν, στοχάζεται πάνω στη δεξιοτεχνία του Μάικλ Τζόις και θυμάται τη δική του «σχεδόν σπουδαία» καριέρα ως έφηβου τενίστα.

 

 

 

Επιλέγει ο Φίλιππος
Δ. Δρακονταειδής

 

Jean Lacouture

Ιησουίτες

εκδ. Πόλις, 2022

 

Το Τάγμα των Ιησουιτών, έργο του Ισπανού Ιγνάσιου Λογιόλα, κυριάρχησε κατά την περίοδο της Αντιμεταρρύθμισης (15ος αιώνας), υποστηρίζοντας την παπική εξουσία και προβάλλοντας την παιδεία και την κατά περίπτωση εξέταση της ορθότητας του δόγματος και των παρερμηνειών του. Αυτή η στρατηγική χρωμάτισε την πολιτική των πρωτεργατών και αποτέλεσε συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλα τάγματα του καθολικισμού, που υπηρετούσαν την κατήχηση. Εκμεταλλευόμενοι οι ιδρυτές τις εμπορικές εγκαταστάσεις της Πορτογαλίας στην Ασία, έφτασαν, αμέσως μετά την ίδρυση του Τάγματος, στην Ιαπωνία, στην Κίνα, στις Ινδίες, με σκοπό των προσηλυτισμό, πετυχαίνοντας να δημιουργήσουν εκεί εφήμερες, αλλά και σταθερές χριστιανικές κοινότητες. Μετά την Κατάκτηση του Νέου Κόσμου, οι Ιησουίτες ίδρυσαν πόλεις και σχολεία, σεβόμενοι τις ντόπιες παραδόσεις. Η πολιτική, οικονομική και πολιτιστική τους κυριαρχία ανάγκασε τον Πάπα να ζητήσει τη διάλυση του Τάγματος. Οι Ιησουίτες δεν χάθηκαν. Επανήλθαν και λειτουργούν με τις ίδιες αρχές ως τις μέρες μας. O γάλλος συγγραφέας βιογραφιών Ζαν Λακουτίρ (1921-2015) αποδίδει με κάθε λεπτομέρεια την ιστορία και το έργο  του Τάγματος. Εξάλλου, υπήρξε μαθητής σε κολέγιό τους.

 

 

Sven Beckert

Η Αυτοκρατορία του Βαμβακιού

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2022

 

Πρόκειται για την ολοκλήρωση της «Παλαιάς και Καινής Διαθήκης» του βαμβακιού. Ο υπότιτλος «Μια παγκόσμια ιστορία» δηλώνει πώς από τους προκολομβιανούς πολιτισμούς που καλλιεργούσαν το βαμβάκι για ύφανση, στην Ινδία, στον Νέο Κόσμο και στην Ανατολική Αφρική, η Ευρώπη, παραγωγός ελάχιστων ποσοτήτων, μεταβλήθηκε σε κέντρο εκμετάλλευσης αυτής της πρώτης ύλης, καθιστώντας τη Μεγάλη Βρετανία το κέντρο της «αυτοκρατορίας του βαμβακιού», πριν αυτό μεταφερθεί στον Νότο των ΗΠΑ. Σήμερα, οι βαμβακότοποι έχουν επιστρέψει στην Ασία. Και προβλέπεται πως η ζήτηση βαμβακιού θα εξακολουθήσει να αυξάνεται, αφήνοντας πίσω της, καθώς έπραξε στο παρελθόν, έρημους τόπους, όπως η λίμνη Αράλη, που έχει πια αποξηρανθεί. Στην αυτοκρατορία του βαμβακιού, οι Ελληνες έπαιξαν ρόλο μεσάζοντα κατά την οθωμανική περίοδο και ως τα μέσα του 19ου αιώνα. Η Σμύρνη και η Θεσσαλονίκη ήταν κέντρα συγκέντρωσης πρώτης ύλης, επεξεργασίας σε πόλεις και χωριά της Μικράς Ασίας και των Ανατολικών Βαλκανίων, και παραγωγής υφασμάτων, που βάφονταν επιτόπου για την αγορά της οθωμανικής επικράτειας και της Ευρώπης. Από τα χρόνια του Μοχάμετ Αλι και μετά, οι Ελληνες της Αιγύπτου πέτυχαν να μετατραπούν σε βαμβακοβιομήχανους, ανταγωνιστές των Αγγλων, οι οποίοι ενώ είχαν το πλεονέκτημα της αντιβασιλείας στην Ινδία, κατοχής της Κεϋλάνης και αποικιών στην Ανατολική Αφρική, δεν είχαν τη συνολική κρατική και θεσμική δύναμη και εξουσία, αδιατάρακτη στην Αίγυπτο και μετά τον Μοχάμετ Αλι.

 

 

Μπενχαμίν Λαμπατούτ

Οταν παύουμε να
καταλαβαίνουμε τον κόσμο

Εκδ. Δώμα, 2022

 

Ο Χιλιανός Μπενχαμίν Λαμπατούτ (1980) τολμάει να υποστηρίξει πως η τερατώδης υπεραφθονία της επιστήμης, συμβατή με τις ανθρώπινες υπερβολές, προσδιορίζει την αναμονή ενός προδιαγεγραμμένου όσο και ερμηνεύσιμου τέλους: ένα μπούκωμα που οδηγεί σε πνιγμό. Οι πρακτικές εφαρμογές της Φυσικής, ξεκινώντας, για παράδειγμα, από το αθώο κυανό της Πρωσίας, κατέληξαν  στο Zyklon (Kυκλώνας), που δοξάστηκε στους θαλάμους εξόντωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Στο επίπεδο της θεωρητικής έρευνας αναδύθηκαν αποτελέσματα προόδου σε σχέση με τη σύλληψη του Σύμπαντος, αναδιαμορφώνοντας την ανθρώπινη κατάσταση μέσω της επίδειξης και επιβολής των επιτευγμάτων της έρευνας στα άτομα και στις πλανητικές πλέον κοινωνίες, διατηρώντας ταυτόχρονα σε εκκρεμότητα ερωτήματα των οποίων οι εκδοχές ανακυκλώνουν το αδιανόητο του κόσμου. Η κβαντομηχανική, κορωνίδα της φυσικής θεωρίας, έχει μεταμορφώσει τον κόσμο μας σε τέτοιον βαθμό ώστε να τον έχει κάνει αγνώριστο, αλλά και αβέβαιο, λες και ο Θεός παίζει ζάρια και ο άνθρωπος τον μιμείται, παίζοντας ως Θεός.

 

 

Kyle Harper

Η μοίρα της Ρώμης

Eκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2022

 

Το ερώτημα παραμένει: πώς η Ρώμη, μετά από μία χιλιετία ιστορικής παρουσίας, κατέρρευσε; Ο Κάιλ Χάρπερ (Kyle Harper, 1979), ιστορικός της αρχαιότητας και καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα, υποστηρίζει πως το κλίμα, λόγω ανθρωπογενών αιτίων, επηρέασε καταλυτικά την πτώση της αυτοκρατορίας σε συνδυασμό με τις επιθέσεις των βαρβάρων, την άνοδο του χριστιανισμού, τις πολιτικές πολώσεις. Αυτό το κουβάρι υπέφερε από πανδημίες, αρχής γενομένης με τον Λοιμό των Αντωνίνων (ευλογιά) το 166 μ.Χ., τον Λοιμό του νεοφώτιστου χριστιανού Κυπριανού (ιλαρά) το 245 και τελικά την πρώτη πανδημία πανώλης γνωστή ως Λοιμός του Ιουστινιανού, η οποία εκδηλώθηκε το 558 και με 38 συμβάντα έφτασε ως το 749, επηρεάζοντας Ανατολή και Δύση ως την Κίνα. Σήμερα, ένας παγκόσμιος κόσμος, όπου η εκδίκηση της φύσης αρχίζει να γίνεται αισθητή παρά τις επίμονες ψευδαισθήσεις ελέγχου, μας φέρνει πιο κοντά στους Ρωμαίους, οι οποίοι συγκεντρώνονταν για να επευφημήσουν τα θεάματα χωρίς να υποψιάζονται το επόμενο κεφάλαιο και την εγγύτητα αυτή, που από πολλές απόψεις δεν είχαν φανταστεί. Η δίνη της Ανθρωποκαίνου εποχής της ανθρωποποιημένης Φύσης και της απανθρωποποιημένης Ανθρωπότητας είναι ένα δυσοίωνο παράδοξο.