Κατεστημένα

Μια επιφυλλίδα δεν μπορεί να έχει άμεσα πολιτικό χαρακτήρα, μπορεί όμως να τον αποκτά όταν η πολιτική συναρτάται με θέματα μιας επώδυνης και εξειδικευμένης, ειδικής, τάξεως και προπαντός με θέματα που άπτονται όχι απλώς άμεσα αλλά δίνουν στις λέξεις το ιδιαίτερό τους βάρος και αναδεικνύουν τη γλώσσα σε όργανο επικοινωνίας και διαφώτισης και όχι συσκότισης και ασυνεννοησίας. Λυπάται κανείς αντιπαρατιθέμενος με έναν, αν μη τι άλλο, ευγενή και πολιτισμένο πολιτικό όπως ο Νίκος Ανδρουλάκης, αλλά θλίβεται όταν τον ακούει να μιλάει και να λέει στην ομιλία του στη συνεδρίαση της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ «για ένα ποτάμι σύγχρονων προοδευτικών ιδεών που θα ανατρέψει κατεστημένα». Είναι το λιγότερο πενήντα χρόνια («επισημοποίησε» τη χρήση της, αν δεν είναι ο δημιουργός της, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, φιλόσοφος και ποιητής Κωνσταντίνος Τσάτσος) που η λέξη «κατεστημένο» έχει γίνει της «μόδας» χωρίς να έχει ποτέ παρακμάσει, όπως συμβαίνει με όλες τις άλλες μόδες και, επιπλέον, η κατάχρησή της αντί να κάνει τον καθένα διστακτικό προκειμένου να τη χρησιμοποιεί, αντίθετα να θεωρείται πως παραμένει μια λέξη εξαιρετικά εκφραστική, αν και δεν λέει τίποτα απολύτως.

Δεν αποκλείεται να συνέχιζε να λέει κάτι αν στο μεταξύ ένα οποιοδήποτε κατεστημένο -πολιτικό, εκκλησιαστικό, καλλιτεχνικό -, ακόμη και αν δεν είχε ανατραπεί, είχε τουλάχιστον ταρακουνηθεί, ώστε με κάποια προοπτική να προσδοκά κανείς ακόμη θεαματικότερα αποτελέσματα σε σχέση με εκείνα του ταρακουνήματος. Πάντως ως αυτή τη στιγμή που μιλάμε η λέξη «κατεστημένο», η χρήση της μάλλον, φαίνεται απλώς να συμβάλλει ώστε να εδραιώνεται κατά καιρούς η θέση ενός πολιτικού προσώπου – προς Θεού, δεν εννοούμε τον Νίκο Ανδρουλάκη – με την ίδια τη λέξη να κυριαρχεί στη δημόσια ζωή έστω και χωρίς το ελαχιστότερο αντίκρισμα. Αν θα ήταν δυνατόν οι προοδευτικές ιδέες, ακόμη και με λιγότερη ορμή σε σχέση με εκείνη ενός ποταμού, «να ανατρέψουν κατεστημένα», δεν θα είχε δημιουργηθεί ποτέ κανενός είδους κατεστημένο. Αφού αν υπήρξε ανέκαθεν μια έλλειψη, και μάλιστα τεράστια, δεν ήταν ποτέ σε προοδευτικές ιδέες. Αντίθετα, οι προοδευτικές ιδέες από την εποχή του Χριστού ήταν πάντα πολύ περισσότερες σε σχέση με εκείνες που μπορεί να υιοθετήσει και κυρίως να αφομοιώσει ο οποιοσδήποτε.

Δεν μπορεί να υπολογίσει κανείς αν είναι ή δεν είναι σκόπιμη η αποφυγή της λέξης «άνθρωπος» στη θέση της λέξης «ιδέες». Μπορεί όμως να βεβαιώσει πως αφού δεν είναι οι ιδέες που δίνουν εξετάσεις ως προς την προοδευτικότητά τους, αλλά είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι, με το να επιδιώκουν οι τελευταίοι να εγκατασταθούν μέσα στη ζωή με οποιονδήποτε τρόπο, είτε πρόκειται για έναν απλό ψηφοφόρο είτε για έναν πολιτικό αρχηγό, μοιάζει σάμπως και η πρόθεσή τους «να ανατρέπουν τα κατεστημένα» να περιλαμβάνει και τη δική τους ανατροπή. Διαφορετικά είναι σαν να θέλουμε να εννοηθεί το κατεστημένο ως κάτι κακό που χρειάζεται να σαρωθεί μόνον όταν συμβαίνει τα στοιχεία που το συγκροτούν, με κυρίαρχα εκείνα της εξουσίας και της χρήσης των μέσων επικοινωνίας, να τα εκφράζουν όλοι οι άλλοι. Οχι όμως και εμείς που, ενταγμένοι ωστόσο απολύτως μέσα στις προδιαγραφές του, θέλουμε να λογαριαζόμαστε ως πολέμιοί του.