Ηταν κάποτε η τηλεόραση

Το αντίο στον Γιάννη Διακογιάννη με πήγε συνειρμικά πίσω, στις παλιές μέρες της τηλεόρασης, όταν η «Αθλητική Κυριακή» του ήταν αναφορά για όλους, ακόμη και για τους μη φίλαθλους, η εικόνα ασπρόμαυρη, η οθόνη «φουσκωτή» με στρογγυλεμένες γωνίες και οι παρουσιαστές φορούσαν ανοιχτόχρωμα σακάκια. Οι δε συσκευές ογκώδεις, τεράστιες, ενίοτε αυτόνομα «έπιπλα» με ποδαράκια και συρταρωτό πορτάκι μπροστά από την οθόνη. Ασε δε που δεν θυμάμαι αν τη δεκαετία του 1970, ακόμη και στο δεύτερο μισό της, είχαμε τηλεκοντρόλ – νομίζω, μας ήρθαν μαζί με την έγχρωμη τηλεόραση.

Αν νοσταλγώ εκείνη την εποχή; Την πρωτοεφηβεία μου νοσταλγώ, την αθωότητά μου και την «αθωότητα» εκείνων των πρώτων τηλεοπτικών παραγωγών που, αν και εντελώς «χειροποίητες», είχαν πολύ υψηλή θωριά. Θυμάμαι τα σίριαλ εκείνης της εποχής. Τα κωμικά τα έγραφε ο Κώστας Πρετεντέρης («Ο κύριος συνήγορος», «Εκείνες κι εγώ», «Ονειροπαρμένος»), τα πιο μιούζικαλ, όπως το «Λούνα παρκ», τα έγραφε και τα σκηνοθετούσε ο Γιάννης Δαλιανίδης, ενώ τα σκηνικά της εκπομπής (ναι, εκείνα τα ζωγραφισμένα χαρτόνια που έτρεμαν όταν περπατούσαν βαριά οι ηθοποιοί) τα έκανε ο Μίνως Αργυράκης. Τα δραματικά, ο Φώσκολος, και όταν παιζόταν ο «Αγνωστος πόλεμος» οι δρόμοι άδειαζαν και θέατρα ακύρωναν παραστάσεις τους – ακόμη και «οδό συνταγματάρχη Βαρτάνη» είχαν ονομάσει οι κάτοικοι ένα δρομάκι σε κάποια συνοικία της Αθήνας.

Κυρίως όμως ήταν τα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας. Πρώτα, τα μυθιστορήματα του Ξενόπουλου και μετά «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», ο «Γιούγκερμαν», η «Γαλήνη», η «Αστροφεγγιά», οι «Πανθέοι». Καζαντζάκης, Καραγάτσης, Βενέζης, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Αθανασιάδης. Ναι, το γράφω παραπάνω, «χειροποίητες» παραγωγές, αλλά μήπως «χειροποίητη» δεν ήταν τότε και η ζωή μας;

Από τότε πέρασαν κάποιες δεκαετίες και μια αιωνιότητα. Η τηλεόραση άλλαξε. Ή, μάλλον, εξελίχθηκε. Και τα τελευταία χρόνια, αλματωδώς.

Με τις πλατφόρμες και τα οn demand μετασχηματίστηκε η δομή της. Δεν υφίσταται πια η έννοια του προγράμματος σε ένα κανάλι. Υπάρχει μόνο μια οθόνη (τηλεόρασης, λάπτοπ ή τάμπλετ) που σου παρέχει πρόσβαση στις τηλεοπτικές παραγωγές. Ακόμη και στη χώρα μας υπάρχουν μέρες που η συνολική τηλεθέαση μέσω μιας πλατφόρμας ξεπερνάει την τηλεθέαση του πρώτου καναλιού.

Πριν από λίγες μέρες, η ΕΡΤ παρουσίασε ως δείγμα επιτυχίας – που δεν αμφισβητώ ότι είναι – τον αριθμό των τηλεθεατών που είδαν τα σίριαλ, τις νέες παραγωγές εννοώ, μέσω ΕΡΤflix. Και ο Alpha ευχαριστεί το τηλεοπτικό κοινό διότι το «Αυτή η νύχτα μένει» είναι στο τοπ 10 των αναζητήσεων στην Google. Τι έγινε, βρε παιδιά, η τηλεθέαση; Χάθηκε στον δρόμο.

Οχι, δεν χάθηκε, αφού αυτή μετράνε ακόμη οι διαφημιστές. Απλώς, η τηλεόραση διαμορφώθηκε και αυτή η καινούργια συνθήκη δημιουργεί καινούργιους όρους και καινούργιες αναφορές. Εγινε κάτι άλλο που μοιάζει περισσότερο με διαδικασία απομόνωσης. Και που, σίγουρα, θα ανανεώσει το μέσον. Επαψε όμως να λειτουργεί σαν ένα είδος κοινού παρονομαστή. Ακόμη δηλαδή και αν υπήρχε ένας καινούργιος «Γιάννης Διακογιάννης», δεν θα μπορούσε να γραφτεί και να τραγουδηθεί σήμερα το «Πώς μας ενώνει και πώς μας δονεί του Διακογιάννη η φωνή».

Αθλητική Κυριακή

Πού συναντιέται η όπερα με το ποδόσφαιρο; Μα στο πρόσωπο του εκλιπόντος Γιάννη Διακογιάννη. Ενας αυθεντικός gentleman, ουσιαστικά κοσμοπολίτης, που έσπαγε στερεότυπα και αγαπήθηκε ακόμη κι από αυτούς που δεν πολυασχολούνταν με τα αθλητικά.

Το μουσικό σήμα της «Αθλητικής Κυριακής» του είναι, μάλλον, η πιο γνωστή επένδυση σε τίτλους εκπομπής. Πανηγυρικό και ρυθμικό, είναι σαν να το έχω ακόμη στ’ αφτιά μου. Ξυπνάει, εκτός από διάφορες αναμνήσεις, και μια μνήμη ελαφράς μελαγχολίας. Ηταν το σήμα ότι τα ψέματα τελείωσαν, από αύριο πάλι σχολείο. Εδώ μας μελαγχολούσε ακόμη και το τραγούδι στην αρχή του σόου «Κυριακή χωρίς σύννεφα» που έλεγε «Ονειρο δίχως τελειωμό, όνειρο δίχως τέρμα, της Κυριακής το δειλινό, της Κυριακής το γέρμα. Και ζωντανεύει τ’ όνειρο η Κυριακή σαν φτάνει, σαν παίρνουμε τ’ αγόρια μας να βγούμε για σεργιάνι». Μα πόσων χρονών είμαι;